Gia đình Anh hùng Lao động lừng danh Việt Nam: Cha là Giáo sư, cận vệ của Bác Hồ, con cháu đều học hành thành đạt

Giáo sư lừng danh của Việt Nam

Giáo sư Vũ Khiêu, tên khai sinh là Đặng Vũ Khiêu, sinh năm 1916 tại làng Hành Thiện (thuộc xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định cũ, nay thuộc tỉnh Ninh Bình). Ngôi làng này nổi tiếng với truyền thống hiếu học, có nhiều người đỗ đạt nên được gọi là “làng khoa bảng”.

Lớn lên trong môi trường hiếu học, giàu truyền thống yêu nước, ông sớm dấn thân vào con đường cách mạng. Trong những năm kháng chiến, Giáo sư Vũ Khiêu tham gia công tác tuyên huấn tại chiến khu Việt Bắc.

Ông từng đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Tuyên huấn của chiến khu, đồng thời là thành viên của đội cận vệ già - lớp cận vệ đầu tiên bảo vệ Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Sau khi đất nước lập lại hòa bình năm 1954, ông chuyển hướng sang nghiên cứu khoa học xã hội và văn hóa. Với nền tảng tri thức sâu rộng và đam mê học hỏi, tìm tòi, ông trở thành một trong những người đặt nền móng và xây dựng ngành xã hội học Việt Nam.

Ông là Viện trưởng đầu tiên của Viện Xã hội học Việt Nam; từng giữ chức Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Việt Nam Thông tấn xã giai đoạn 1957-1958; Giáo sư Vũ Khiêu còn là nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam).

Nhờ quá trình tích lũy tri thức bền bỉ và lao động khoa học không ngơi nghỉ, ông là một trong những nhà nghiên cứu văn hóa hàng đầu của Việt Nam hiện đại. Ông còn được nhiều người tôn vinh như “nhà Nho cuối cùng” của Việt Nam bởi cốt cách, phong thái của mình.

Ghi nhận những đóng góp đặc biệt xuất sắc cho đất nước, Nhà nước đã trao tặng ông nhiều phần thưởng cao quý như Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ (1996), danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (2000), Huân chương Độc lập hạng Nhất (2006), danh hiệu Công dân ưu tú Thủ đô Hà Nội (2010)...

Không những thế, Giáo sư Vũ Khiêu cũng là một trong những người đầu tiên được phong hàm Giáo sư tại Việt Nam. Ông là tác giả của hàng trăm đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực như triết học, đạo đức học, văn học, nghệ thuật, văn hóa và xã hội… Ông cũng có nhiều công trình nghiên cứu các danh nhân và nhà văn hóa lớn của dân tộc như Nguyễn Trãi, Cao Bá Quát, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Đình Chiểu…

Ông còn dốc nhiều tâm huyết tham gia biên soạn Bách khoa thư Hà Nội, trực tiếp thực hiện công trình Lịch sử khoa học xã hội và nhân văn Thủ đô Hà Nội, giữ vai trò Chủ tịch Hội đồng tư vấn khoa học bộ sử Ngàn năm Thăng Long với hơn 100 tập sách. Gần đây nhất là bộ Văn hiến Thăng Long gồm ba tập, dày khoảng 2.400 trang.

Bên cạnh công việc nghiên cứu, Giáo sư Vũ Khiêu còn trực tiếp tham gia hàng trăm hội thảo khoa học về Hà Nội - Thăng Long và nhiều vấn đề văn hóa, xã hội khác. Ông được Đảng, Nhà nước và các địa phương tin tưởng giao phó soạn thảo văn bia, văn tế, hoành phi, câu đối cho nhiều công trình văn hóa và sự kiện trọng đại, nhằm tôn vinh truyền thống, tri ân các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập và chủ quyền dân tộc.

Ngày 30/9/2021, Giáo sư Vũ Khiêu qua đời tại Bệnh viện Hữu Nghị, Hà Nội, sau một thời gian sức khỏe yếu.

Gìn giữ và tiếp nối truyền thống gia đình

Vốn là một trí thức nổi tiếng, Giáo sư Vũ Khiêu chú trọng việc dạy dỗ con cái. Ông có 4 người con, đều có dấu ấn riêng biệt trong các lĩnh vực chuyên môn khác nhau, tiếp nối con đường nghiên cứu và đóng góp cho xã hội.

Con gái cả của GS Vũ Khiêu là Đặng Thị Quỳnh Khanh - cử nhân ngành Sử học. Người con trai thứ hai là Đặng Vũ Cảnh Khanh - Giáo sư, Tiến sĩ ngành Xã hội học. Ông từng đảm nhận vai trò Viện trưởng Viện Nghiên cứu thanh niên và hiện nay là Viện trưởng Viện Nghiên cứu truyền thống và phát triển.

Người con thứ ba là Đặng Vũ Hạ - một kỹ sư vô tuyến điện; Con út Đặng Vũ Hoa Thạch là một họa sĩ tài năng.

Trong số các con của GS Vũ Khiêu, nổi bật nhất là GS.TS Đặng Cảnh Khanh. Ông sinh năm 1947, từng là Viện trưởng Viện Nghiên cứu thanh niên và hiện là Viện trưởng Viện Nghiên cứu truyền thống và phát triển. Vợ của ông là GS.TS Lê Thị Quý - một trong những nhà nghiên cứu hàng đầu về giới và gia đình ở Việt Nam. Bà nổi tiếng với các tác phẩm nghiên cứu về bình đẳng giới và phong trào nữ quyền, là người có ảnh hưởng lớn trong các nghiên cứu về quyền lợi và vị thế của phụ nữ trong xã hội.

Mặc dù đã về hưu, GS.TS Lê Thị Quý vẫn không ngừng cống hiến cho công việc nghiên cứu. Bà hiện là Viện trưởng Viện Nghiên cứu giới và phát triển và thường xuyên tham gia các nhóm chuyên gia tư vấn về vấn đề giới và gia đình cho Quốc hội. Cả hai vợ chồng GS Đặng Cảnh Khanh và Lê Thị Quý luôn coi trọng tri thức và không ngừng nỗ lực duy trì, phát triển những giá trị văn hóa gia đình. Ông bà tiếp tục truyền lại cho các thế hệ sau những giá trị tốt đẹp của gia đình.

Tiếp nối truyền thống học thuật ấy, thế hệ thứ ba của gia đình GS Vũ Khiêu cũng ghi dấu bằng một gương mặt tiêu biểu là con trai của GS Đặng Cảnh Khanh, Đặng Vũ Cảnh Linh. Sinh ra và lớn lên trong gia đình có truyền thống hiếu học, Đặng Vũ Cảnh Linh sớm được thừa hưởng đam mê ấy. Từ nhỏ, anh được nuôi dưỡng trong môi trường tràn đầy sách vở và tri thức. Chính sự quan tâm của ông nội, bố mẹ đã giúp Cảnh Linh hình thành tình yêu với việc đọc sách. Khi lên 10 tuổi, Cảnh Linh đã có thể thông thạo lịch sử Việt Nam. Anh theo đuổi con đường nghiên cứu triết học và đóng góp cho xã hội trong vai trò của một nhà nghiên cứu.

Đặng Vũ Cảnh Linh từng giữ chức Phó Trưởng ban phụ trách Ban thông tin và Phổ biến kiến thức của Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam. Sau đó, anh trở thành Phó Viện trưởng Viện Đào tạo Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu Khoa học của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Gia đình GS Vũ Khiêu là một trong những biểu tượng của trí thức, của giá trị văn hóa truyền thống nuôi dưỡng, tiếp nối qua nhiều thế hệ. Mỗi người con của ông đều có những đóng góp quan trọng trong các lĩnh vực khác nhau, tạo nên một di sản học thuật vững bền cho xã hội.

Bài viết có tham khảo thông tin từ:

Giáo sư Vũ Khiêu - một cuộc đời lao động, sáng tạo miệt mài - Trang thông tin điều hành tác nghiệp - Thông tấn xã Việt Nam

Giáo sư Vũ Khiêu - nhà nghiên cứu văn hóa lớn - Thông tấn xã Việt Nam