Hầm xuyên qua dãy núi chạy ra biển Đông, nối thông 2 tỉnh hẹp nhất Việt Nam: Đã hoàn thành nhưng chưa khai thác
Hầm xuyên núi này chưa được khai thác do chưa hoàn tất các yêu cầu về an toàn giao thông và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận nghiệm thu.
Sau hơn 20 năm đưa vào khai thác, hầm Đèo Ngang trên Quốc lộ 1 dần bộc lộ những hạn chế về năng lực thông hành khi lưu lượng phương tiện ngày càng gia tăng. Tình trạng ùn ứ thường xuyên xảy ra vào các dịp lễ, Tết và mùa cao điểm du lịch, khiến việc mở rộng công trình trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm an toàn giao thông và nâng cao khả năng kết nối trên trục Bắc – Nam.
Hầm Đèo Ngang hiện hữu được đưa vào sử dụng từ năm 2004, có chiều dài 495m, rộng 11,5m, cao 7,5m, gồm 2 làn xe với tốc độ khai thác tối đa 60km/h. Sau hơn hai thập kỷ vận hành, công trình không còn đáp ứng được nhu cầu lưu thông ngày càng lớn trên tuyến Quốc lộ 1 đoạn qua khu vực giáp ranh giữa Hà Tĩnh và Quảng Trị.
Để giải quyết tình trạng quá tải, Bộ Xây dựng đã triển khai hạng mục hầm Đèo Ngang mở rộng trong khuôn khổ Dự án nâng cấp, mở rộng một số cầu, hầm trên Quốc lộ 1. Đây là một trong những hợp phần trọng điểm của dự án cùng với cầu Xương Giang, cầu Gianh và cầu Quán Hàu. Dự án được phê duyệt vào tháng 6/2024 với tổng mức đầu tư hơn 2.223 tỷ đồng và chính thức khởi công vào tháng 1/2025. Chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án Đường sắt (Bộ Xây dựng). Liên danh Sông Đà 10 – Long Hưng – Huy Hoàn đảm nhận thi công các hạng mục chính, trong đó Công ty CP Sông Đà 10 trực tiếp thực hiện công tác khoan đào hầm.

Hầm mới được xây dựng song song bên trái hầm hiện hữu theo hướng Nam – Bắc, cách hầm cũ khoảng 90m. Công trình xuyên qua dãy Hoành Sơn – nhánh núi thuộc dãy Trường Sơn vươn ra biển Đông, đồng thời là ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Trị. Điểm đầu tuyến nằm tại phường Hoành Sơn (Hà Tĩnh), điểm cuối thuộc xã Phú Trạch (Quảng Trị).
Theo thiết kế, hầm có tổng chiều dài 650m, trong đó thân hầm chính dài 555m, rộng 10,5m, bố trí 2 làn xe cơ giới với tốc độ thiết kế 80km/h. Cùng với đó, hệ thống đường dẫn và cầu dẫn ở hai đầu hầm được đầu tư đồng bộ, nâng tổng chiều dài tuyến lên khoảng 2,9km.
Ngay sau lễ khởi công, các nhà thầu đã triển khai đồng loạt nhiều mũi thi công, huy động tối đa nhân lực và thiết bị để đẩy nhanh tiến độ. Đến nay, công trình đã cơ bản hoàn thiện toàn bộ các hạng mục theo thiết kế.
Theo báo Xây dựng, ngày 5/6, đại diện Ban Quản lý dự án Đường sắt cho biết dự án hầm Đèo Ngang mở rộng đã sẵn sàng cho công tác vận hành. Riêng hạng mục hầm Đèo Ngang cùng hệ thống cầu và đường dẫn có tổng mức đầu tư hơn 516 tỷ đồng. Hệ thống điện chiếu sáng trong hầm đã được lắp đặt hoàn chỉnh và đang vận hành thử nghiệm. Các hạng mục quan trọng khác như đường dẫn, cầu dẫn, hệ thống phòng cháy chữa cháy và công trình phụ trợ cũng đã hoàn thành từ nhiều tháng trước.
Theo chủ đầu tư, Bộ Xây dựng đã tiến hành kiểm tra, nghiệm thu công trình. Tuy nhiên, một số hạng mục liên quan đến bảo đảm an toàn giao thông vẫn đang được tiếp tục bổ sung và hoàn thiện trước khi chính thức đưa vào khai thác.
Việc công trình đã hoàn thành nhưng chưa thể thông xe khiến nhiều người dân và doanh nghiệp vận tải thường xuyên lưu thông qua khu vực Đèo Ngang không khỏi mong đợi ngày đưa hầm vào sử dụng.

Theo Ban Quản lý dự án Đường sắt, sau khi hoàn tất các yêu cầu về an toàn giao thông và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận nghiệm thu, công trình sẽ chính thức khai thác.
Khi đó, hai ống hầm Đèo Ngang sẽ vận hành song song, góp phần nâng cao năng lực thông hành trên Quốc lộ 1 đoạn qua Hà Tĩnh và Quảng Trị, giảm áp lực cho tuyến giao thông huyết mạch Bắc – Nam.
Không chỉ giải quyết bài toán quá tải cục bộ, hầm Đèo Ngang mở rộng còn được kỳ vọng tạo động lực mới cho hoạt động vận tải và kết nối liên vùng. Công trình góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời tăng cường bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực Bắc Trung Bộ.
Quảng Trị và Hà Tĩnh là 2 tỉnh có bề ngang theo chiều Đông - Tây hẹp của Việt Nam. Trong đó, Quảng Trị là tỉnh hẹp nhất Việt Nam với chiều ngang trung bình khoảng 63,9km. Còn tỉnh Hà Tĩnh có bề ngang trung bình 60-70km, có nơi còn hẹp hơn.

