Hơn 150 tài liệu hé lộ điều bất ngờ về chip Nvidia tại Trung Quốc
Dù Nvidia tuyên bố gần như bị loại khỏi thị trường trung tâm dữ liệu AI Trung Quốc vì các lệnh hạn chế xuất khẩu của Mỹ, cuộc điều tra của Reuters phát hiện nhiều dự án điện toán trị giá tổng cộng 3,2 tỷ USD tại nước này vẫn được thiết kế dựa trên các dòng chip tiên tiến của hãng.

Theo cuộc điều tra được Reuters công bố ngày 13/11, công nghệ của Nvidia vẫn hiện diện trong hàng loạt dự án phát triển hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) tại Trung Quốc, bất chấp những biện pháp kiểm soát xuất khẩu mà Washington áp dụng trong nhiều năm qua.
Sau khi rà soát hơn 150 tài liệu, bao gồm thông báo mua sắm, kế hoạch đầu tư, hợp đồng xây dựng và báo cáo doanh nghiệp, Reuters xác định hàng loạt dự án điện toán tại Trung Quốc có tổng giá trị hơn 23 tỷ NDT, tương đương khoảng 3,2 tỷ USD.
Điểm đáng chú ý là các dự án này được thiết kế dựa trên những dòng chip Nvidia nằm trong diện kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, gồm H100, H200 và H800.
Phạm vi khảo sát trải rộng từ những trung tâm công nghệ tại các tỉnh ven biển đến các khu vực phía tây Trung Quốc, nơi nhiều địa phương đang đầu tư xây dựng hạ tầng phục vụ phát triển AI.
Các đơn vị tham gia không chỉ có doanh nghiệp công nghệ lớn mà còn bao gồm các công ty được chính quyền địa phương hậu thuẫn, trường đại học và những trung tâm điện toán khu vực.
Bên cạnh đó, những dự án được khảo sát đang ở nhiều giai đoạn triển khai khác nhau. Một số cơ sở đã đi vào hoạt động, số khác đang xây dựng hoặc mới hoàn tất kế hoạch đầu tư. Vì vậy, không thể khẳng định toàn bộ số chip được đề cập trong các hồ sơ đã được bàn giao cho khách hàng Trung Quốc.
Hàng loạt dự án tỷ USD vẫn lựa chọn chip Nvidia
Các tài liệu Reuters thu thập được cho thấy sự hiện diện của chip Nvidia trong nhiều dự án điện toán AI quy mô lớn tại Trung Quốc.
Tại huyện Tiên Du, tỉnh Phúc Kiến, một dự án trung tâm điện toán AI có tổng vốn đầu tư dự kiến 6,2 tỷ NDT, tương đương khoảng 873 triệu USD, đang tìm kiếm đối tác thương mại. Theo hồ sơ dự án, cơ sở này dự kiến sử dụng chip H100 của Nvidia để xây dựng hệ thống điện toán hiệu năng cao phục vụ phát triển các ứng dụng AI quy mô lớn.
Ở tỉnh Thiểm Tây, một công ty con thuộc tập đoàn kỹ thuật nhà nước Sinomach đã giành được hợp đồng liên quan đến dự án trung tâm điện toán trị giá 3 tỷ NDT. Các tài liệu kỹ thuật của dự án đề cập việc sử dụng bộ xử lý H100 và H200.
Trong khi đó, một dự án trị giá 2,26 tỷ NDT tại tỉnh Cát Lâm có kế hoạch kết hợp chip H100 của Nvidia với các bộ xử lý do Trung Quốc tự phát triển.
Theo hồ sơ do chính quyền địa phương công bố vào tháng 4/2026, đơn vị phát triển dự án dự kiến sử dụng vốn vay ngân hàng để tài trợ khoảng 80% tổng mức đầu tư.
Tại Nội Mông, một dự án khác trị giá 1,5 tỷ NDT đề xuất triển khai 625 máy chủ sử dụng chip H200 của Nvidia.
Một trường hợp đáng chú ý khác nằm tại tỉnh Cam Túc, nơi dự án trung tâm điện toán có hợp đồng trị giá khoảng 1,16 tỷ NDT, với kế hoạch lắp đặt khoảng 3.072 bộ xử lý H100 và H200.
Theo Reuters, các thiết bị này dự kiến được đưa vào sử dụng trước cuối năm 2026. Tuy nhiên, chưa có thông tin xác nhận toàn bộ số chip đã được giao đến địa điểm triển khai. Trong khi đó, một số hệ thống sử dụng chip Nvidia thuộc diện hạn chế đã được ghi nhận hoạt động tại Trung Quốc, bao gồm các cụm máy chủ sử dụng H800 ở tỉnh Giang Tô.
Những trường hợp này cho thấy công nghệ Nvidia vẫn giữ vai trò đáng kể trong kế hoạch phát triển hạ tầng AI của Trung Quốc, ngay cả khi các doanh nghiệp nước này đang đẩy mạnh sử dụng bộ xử lý trong nước.
Tuy nhiên, việc các tài liệu công khai đề cập đến chip bị hạn chế xuất khẩu không đồng nghĩa các dự án đã vi phạm quy định của Mỹ. Nguồn gốc thiết bị, thời điểm mua bán và tình trạng cấp phép của từng trường hợp vẫn cần được xác minh riêng.
Nvidia tuyên bố mất thị trường, nhưng chip vẫn hiện diện tại Trung Quốc
Kết quả điều tra của Reuters gây chú ý bởi trước đó Nvidia nhiều lần khẳng định các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đã khiến hãng gần như không thể tiếp tục kinh doanh trong thị trường chip dành cho trung tâm dữ liệu AI tại Trung Quốc.
Năm 2025, ông Huang cho biết thị phần Nvidia tại thị trường này đã giảm từ 95% xuống 0%, đồng thời cảnh báo chính sách của Washington có thể khiến doanh nghiệp Mỹ đánh mất một thị trường công nghệ quy mô lớn vào tay các đối thủ Trung Quốc.
Trong báo cáo tài chính hồi tháng 8/2026, Nvidia tiếp tục cho biết hãng gần như bị loại khỏi thị trường điện toán trung tâm dữ liệu Trung Quốc. Doanh nghiệp cũng không đưa doanh thu từ phân khúc này vào dự báo kinh doanh do những bất ổn liên quan đến quy định xuất khẩu.
Tuy nhiên, các số liệu thị trường lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn.
Theo báo cáo của công ty nghiên cứu IDC được Reuters dẫn lại ngày 13/10, Nvidia vẫn chiếm 34% lượng chip tăng tốc AI được cung ứng tại Trung Quốc trong 6 tháng đầu năm 2026.
Cụ thể, Nvidia cung ứng khoảng 678.000 bộ xử lý tăng tốc AI, giảm 44% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Huawei, đối thủ nội địa lớn nhất của Nvidia tại Trung Quốc, cung ứng khoảng 572.000 bộ xử lý, tăng mạnh so với hơn 300.000 đơn vị của năm trước và chiếm 28% thị trường.
Các doanh nghiệp chip Trung Quốc khác cũng gia tăng hiện diện, bao gồm T-Head của Alibaba với 7% thị phần, Cambricon 5%, Kunlunxin của Baidu 4% và Hygon 3%. Nhìn chung, 9 trong số 11 nhà sản xuất chip Trung Quốc được IDC theo dõi đều ghi nhận lượng sản phẩm cung ứng tăng so với cùng kỳ.
Sự khác biệt giữa tuyên bố của Nvidia và dữ liệu IDC chủ yếu đến từ phạm vi thống kê. Trong khi Nvidia đề cập khả năng tiếp cận thị trường và hoạt động kinh doanh trực tiếp dưới các quy định xuất khẩu hiện hành, IDC thống kê lượng chip tăng tốc AI được đưa vào thị trường Trung Quốc.
Hàng tỷ USD dự án AI đối mặt rủi ro từ chính sách xuất khẩu Mỹ
Kể từ năm 2022, Washington đã áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nhằm hạn chế khả năng Trung Quốc tiếp cận những dòng chip AI tiên tiến của Mỹ. Các quy định sau đó liên tục được điều chỉnh và mở rộng, bao gồm cả những sản phẩm Nvidia từng phát triển riêng cho thị trường Trung Quốc.
Trong đó, H800 là dòng chip được thiết kế nhằm đáp ứng những hạn chế xuất khẩu trước đây, nhưng sau đó cũng bị đưa vào diện kiểm soát chặt chẽ hơn.
Đến tháng 1/2026, chính quyền Tổng thống Donald Trump chuyển sang xem xét riêng từng hồ sơ xin cấp phép xuất khẩu chip H200 cho những khách hàng Trung Quốc đáp ứng điều kiện.
Dù vậy, việc tiếp cận những bộ xử lý hiệu năng cao vẫn chịu nhiều ràng buộc, khiến các dự án trung tâm dữ liệu sử dụng công nghệ Nvidia phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.
Theo Reuters, một số cơ sở đã đưa các bộ xử lý thuộc diện hạn chế vào hoạt động, nhưng nhiều dự án khác vẫn chưa rõ khả năng tiếp nhận thiết bị.
Điều này tạo ra rủi ro đáng kể bởi các trung tâm dữ liệu AI thường được thiết kế đồng bộ từ hệ thống máy chủ, mạng kết nối đến cơ sở hạ tầng điện và làm mát. Nếu không thể tiếp cận đúng dòng chip theo thiết kế ban đầu, chủ đầu tư có thể phải thay đổi cấu hình hệ thống, tìm nguồn cung thay thế hoặc chuyển sang sử dụng bộ xử lý do các doanh nghiệp Trung Quốc phát triển.
Những thay đổi này có thể kéo dài thời gian triển khai và phát sinh chi phí lớn.
Các phát hiện của Reuters cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực thi chính sách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, đặc biệt trong việc xác định người sử dụng cuối cùng của những bộ xử lý AI tiên tiến.
Ông Sunny Cheung, chuyên gia tại Quỹ Jamestown có trụ sở ở Washington, cho rằng giới chức Mỹ không nên chỉ tập trung vào danh tính đơn vị đứng tên mua chip. Theo ông, vấn đề quan trọng hơn là xác định ai thực sự sử dụng năng lực điện toán được tạo ra từ những bộ xử lý này và mục đích sử dụng là gì.

Cuộc điều tra được công bố trong thời điểm Nvidia đang chịu sự giám sát ngày càng lớn tại Mỹ sau khi ông Jensen Huang từ chức CEO.
Ông Huang rời vị trí điều hành ngày 12/11 giữa những thông tin về mối quan hệ với một nữ doanh nhân bị giới chức Mỹ nghi có liên hệ với hoạt động tình báo Trung Quốc.
Hội đồng quản trị Nvidia đang tiến hành cuộc điều tra độc lập, đồng thời cho biết chưa có cơ sở để tin rằng bí mật doanh nghiệp hoặc an ninh quốc gia Mỹ đã bị xâm phạm.
Reuters nhấn mạnh chưa có kết luận công khai xác định ông Huang vi phạm luật kiểm soát xuất khẩu. Tuy nhiên, sự ra đi của ông Huang có thể làm suy yếu khả năng vận động chính sách của Nvidia tại Washington, trong bối cảnh các nhà lập pháp Mỹ tiếp tục thúc đẩy siết chặt kiểm soát công nghệ AI xuất khẩu sang Trung Quốc.