Không chỉ Vành đai 4, điều gì đang đứng sau sự hiện diện của T&T Group ở loạt đại dự án hạ tầng?

Từ Dự án thành phần 3 thuộc Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, Cảng hàng không Quảng Trị, cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương đến dự án điện gió Savan 1 tại Lào, điểm chung của những công trình này không nằm ở lĩnh vực đầu tư, mà ở quy mô, thời gian triển khai và vòng đời khai thác kéo dài hàng chục năm.

Nếu đặt các dự án cạnh nhau, có thể thấy doanh nghiệp T&T của ông Đỗ Quang Hiển đang theo đuổi một hướng đi khá rõ nét khi tham gia những công trình hạ tầng nền tảng, nơi giá trị không được đo bằng tốc độ thu hồi vốn, mà bằng khả năng tạo lập không gian phát triển mới cho nền kinh tế.

Khi PPP trở thành "cuộc chơi" của những doanh nghiệp có tầm nhìn dài hạn

Việt Nam đang bước vào chu kỳ đầu tư hạ tầng lớn nhất từ trước tới nay. Cao tốc Bắc - Nam, các tuyến vành đai, sân bay, cảng biển, logistics, đường sắt... đồng loạt được triển khai nhằm tạo dư địa tăng trưởng mới trong nhiều thập kỷ tới.

Trong bối cảnh nguồn lực ngân sách có giới hạn, mô hình đối tác công - tư (PPP) ngày càng được xem là lời giải quan trọng để huy động nguồn lực xã hội.

Mặc dù vậy, khác với nhiều hình thức đầu tư khác, PPP chưa bao giờ là cuộc chơi của những doanh nghiệp chỉ tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.

Một dự án PPP thường trải qua nhiều năm chuẩn bị, đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, khả năng thu xếp tài chính dài hạn, quản trị rủi ro và năng lực duy trì triển khai ổn định trong suốt vòng đời có thể kéo dài 20-30 năm, thậm chí lâu hơn.

Bởi vậy, năng lực của nhà đầu tư PPP không được đánh giá ở thời điểm khởi công, mà được kiểm chứng trong toàn bộ hành trình từ chuẩn bị đầu tư, thi công, vận hành đến khai thác.

Vành đai 4 - nơi thể hiện rõ nhất năng lực của nhà đầu tư PPP

Việc T&T Group tham gia liên danh thực hiện Dự án thành phần 3 thuộc Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội đầu năm 2026 được giới quan sát xem là dấu mốc đáng chú ý. Đây không chỉ là một dự án giao thông quy mô lớn mà còn là hợp phần quan trọng nhất trong toàn bộ cấu trúc của tuyến Vành đai 4.

Theo quy hoạch, dự án gồm 7 dự án thành phần, trong đó ba dự án giải phóng mặt bằng và ba dự án đường song hành được đầu tư bằng vốn công, còn Dự án thành phần 3 - tuyến cao tốc trung tâm - được triển khai theo phương thức PPP.

Chính hợp phần này sẽ trở thành "xương sống" của toàn tuyến sau khi hoàn thành. Tuyến cao tốc dài hơn 113km, đi qua Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh, có tổng mức đầu tư hơn 56.000 tỷ đồng.

Đây cũng là hạng mục có yêu cầu kỹ thuật và tài chính phức tạp nhất. Khoảng 71% chiều dài tuyến được thiết kế đi trên cao với gần 81km cầu cạn; phần còn lại đi thấp. Quy mô này kéo theo yêu cầu rất lớn về tổ chức thi công, điều phối kỹ thuật và huy động nguồn lực.

Theo phương án đầu tư, Nhà nước tham gia khoảng 48% tổng vốn, chủ yếu dành cho các cầu lớn như Hồng Hà, Mễ Sở, Hoài Thượng và các nút giao trọng điểm. Phần còn lại do liên danh nhà đầu tư thu xếp, với thời gian hoàn vốn dự kiến hơn 21 năm.

Nếu ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, thách thức nằm ở cấu trúc tài chính và thủ tục pháp lý, thì hiện nay bài toán chuyển sang năng lực tổ chức thi công và duy trì tiến độ. Dự án đang được triển khai theo tinh thần "3 ca, 4 kíp", hướng tới mục tiêu hoàn thành trong năm 2026 và đưa vào khai thác từ năm 2027.

Nhìn từ các dự án khác để thấy một chiến lược nhất quán

Điều đáng chú ý là Vành đai 4 không phải trường hợp riêng lẻ.

Quan sát danh mục đầu tư của T&T Group trong vài năm gần đây có thể nhận thấy doanh nghiệp này liên tục hiện diện ở những dự án có đặc điểm tương đồng: quy mô lớn, thời gian triển khai dài và khả năng tạo động lực phát triển vùng.

Với Cảng hàng không Quảng Trị, tư duy dài hạn thể hiện ngay từ thời điểm bắt đầu nghiên cứu dự án vào năm 2020 - khi ngành hàng không toàn cầu chịu tác động nặng nề bởi đại dịch Covid-19.

Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp cắt giảm đầu tư, việc chuẩn bị cho một sân bay mới phản ánh cách tiếp cận mang tính nghịch chu kỳ: chuẩn bị hạ tầng trong giai đoạn khó khăn để đón cơ hội khi nền kinh tế phục hồi.

Đến nay, dự án đã bước vào giai đoạn tăng tốc thi công với mục tiêu sớm đưa vào khai thác. Tại Tây Nguyên, cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương tiếp tục cho thấy cùng một cách tiếp cận.

Tuyến cao tốc có tổng mức đầu tư gần 18.000 tỷ đồng không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển từ TP.HCM đến Đà Lạt từ khoảng 6 giờ xuống còn khoảng 3 giờ, mà còn hoàn thiện trục Dầu Giây - Liên Khương, mở ra không gian phát triển mới cho Tây Nguyên, kết nối các chuỗi logistics, công nghiệp, du lịch và đô thị dọc tuyến.

Ở lĩnh vực năng lượng, dự án điện gió Savan 1 tại Lào là minh chứng khác cho năng lực triển khai các dự án hạ tầng có độ phức tạp cao.

Với tổng vốn đầu tư khoảng 768 triệu USD, công suất thiết kế 495MW và thời hạn vận hành 25 năm, đây là một trong những dự án điện gió trên bờ có quy mô lớn tại Đông Nam Á.

Đáng chú ý, giai đoạn một của dự án đạt vận hành thương mại (COD) chỉ sau khoảng 16 tháng triển khai, mỗi năm cung cấp khoảng 0,9 tỷ kWh điện về Việt Nam. Tiến độ này cho thấy năng lực điều phối, thu xếp nguồn lực và quản trị dự án của doanh nghiệp trong các công trình hạ tầng quy mô lớn.

Khi doanh nghiệp tư nhân không chỉ đầu tư, mà cùng kiến tạo hạ tầng quốc gia

Ở góc nhìn rộng hơn, sự hiện diện ngày càng nhiều của T&T Group trong các dự án PPP phản ánh một chuyển động lớn của nền kinh tế Việt Nam.

Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu không còn dừng ở việc xây dựng từng công trình riêng lẻ, mà là hình thành hệ thống hạ tầng kết nối đồng bộ để tạo dư địa tăng trưởng dài hạn.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, khi nền kinh tế bước sang một giai đoạn phát triển mới, khu vực tư nhân không chỉ tham gia bằng nguồn lực tài chính mà đang từng bước trở thành lực lượng đồng kiến tạo cùng Nhà nước trong việc hình thành các cấu trúc phát triển mới của nền kinh tế.

Quan điểm này cũng tương đồng với cách nhìn của ông Đỗ Quang Hiển - Nhà sáng lập, Chủ tịch Điều hành T&T Group. Theo ông, doanh nhân không chỉ là người tìm kiếm cơ hội kinh doanh mà còn cần đồng hành cùng Nhà nước trong kiến tạo phát triển, hiện thực hóa những cam kết bằng các công trình cụ thể với tinh thần: "Đã nói là làm, đã làm là phải ra sản phẩm".

Nhìn từ Vành đai 4, sân bay Quảng Trị hay cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương, có thể thấy điều đáng chú ý không chỉ là số lượng dự án mà T&T Group tham gia mà quan trọng hơn, doanh nghiệp này đang lựa chọn hiện diện ở những công trình có khả năng định hình các cực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Trong chu kỳ phát triển hạ tầng quy mô lớn mà Việt Nam đang theo đuổi, giá trị của một doanh nghiệp vì thế không còn chỉ được đo bằng quy mô vốn đầu tư hay doanh thu, mà còn bằng khả năng đồng hành cùng những công trình sẽ tiếp tục vận hành và tạo ra giá trị cho nền kinh tế trong nhiều thập kỷ sau khi hoàn thành.