Kinh tế châu Á đối diện nguy cơ 'sốc năng lượng', giá dầu có thể vọt lên 170 USD?

Động thái của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm phong tỏa eo biển Hormuz có nguy cơ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kinh tế đang hình thành đối với các nền kinh tế châu Á phụ thuộc vào năng lượng, bao gồm cả các đồng minh của Mỹ trong khu vực và Trung Quốc.

Theo các nhà phân tích, trong đó có Jennifer Welch, diễn biến mới nhất đang khiến trọng tâm của kinh tế toàn cầu và thị trường chuyển sang các rủi ro suy giảm.

“Giá dầu cao hơn, tăng trưởng bị ảnh hưởng mạnh hơn và lạm phát gia tăng” là những hệ quả chính, nhóm chuyên gia nhận định. Giá dầu Brent chuẩn toàn cầu đã tăng tới 8,6% trong ngày 13/4, vượt mốc 103 USD/thùng, trong khi giá khí đốt châu Âu có lúc vọt gần 18%.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết lực lượng Mỹ sẽ bắt đầu triển khai phong tỏa từ 10 giờ sáng thứ Hai (giờ New York) - khoảng 21h tối nay theo giờ Việt Nam, áp dụng đối với các tàu ra vào các cảng của Iran.

Quyết định này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận trong các cuộc đàm phán trực tiếp tại Pakistan.

Các quốc gia châu Á, bao gồm những đồng minh của Mỹ như Nhật Bản và Hàn Quốc, phụ thuộc hơn 80% vào nguồn năng lượng thường được vận chuyển qua eo biển này.

Trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung, các Chính phủ trong khu vực đang gấp rút tìm kiếm nguồn dầu và khí thay thế, đồng thời triển khai các biện pháp tiết kiệm năng lượng như điều chỉnh nhiệt độ điều hòa ở mức cao hơn, cũng như tung ra các chính sách hỗ trợ nhằm giảm tác động lên người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Các tàu chở dầu có liên hệ với Iran, cùng với tàu từ nhiều quốc gia khác như Trung Quốc, vốn thường xuyên đi qua tuyến đường biển chiến lược này - cũng sẽ nằm trong phạm vi bị ảnh hưởng của lệnh phong tỏa.

Trong bối cảnh ông Trump dự kiến thăm Trung Quốc vào giữa tháng 5, Bắc Kinh có thể gia tăng sức ép buộc Washington dỡ bỏ phong tỏa. Một số ý kiến còn cho rằng Trung Quốc thậm chí có thể tận dụng lợi thế về các khoáng sản thiết yếu để gây sức ép nếu cần thiết.

Các chuyên gia cũng đã đề cập ba kịch bản cho diễn biến chiến sự và tác động đến kinh tế toàn cầu.

Ở kịch bản cơ sở, xung đột tiếp diễn với cường độ thấp hơn, giá dầu trung bình đạt 105 USD/thùng trong quý II trước khi giảm về 85 USD vào quý IV. Tăng trưởng GDP toàn cầu trong năm nay đạt 2,9%, trong khi lạm phát vào cuối năm ở mức 4,2%.

Trong kịch bản căng thẳng leo thang, khi eo biển Hormuz phần lớn bị đóng cửa trong nhiều tháng, giá dầu có thể tăng lên 170 USD/thùng. Khi đó, tăng trưởng toàn cầu giảm xuống còn 2,2% và lạm phát kết thúc năm ở mức 5,4%.

Ngược lại, nếu đạt được một lệnh ngừng bắn lâu dài hoặc Iran "sụp đổ", eo biển có thể sớm được mở lại, kéo giá năng lượng giảm về mức trước chiến sự. Khi đó, kinh tế toàn cầu có thể tăng trưởng 3,1% và lạm phát giảm còn 3,7%, theo các nhà phân tích, trong đó có Tom Orlik.

“Những diễn biến mới nhất chưa mang lại sự rõ ràng về kịch bản nào có khả năng xảy ra cao nhất”, nhóm chuyên gia nhận định.