Hà Nội tính phương án đưa hơn 3.600 người dân phố cổ đến nơi ở mới

Ngày 28/10, HĐND TP. Hà Nội dự kiến xem xét dự thảo nghị quyết về cơ chế giải quyết chỗ ở cho các hộ dân gặp khó khăn về nhà ở tại khu vực phố cổ, phố cũ. Theo đề xuất, các hộ đủ điều kiện sẽ được mua, thuê mua nhà ở xã hội mà không phải tham gia bốc thăm.

Chính sách trước mắt được triển khai tại phường Hoàn Kiếm. Việc mở rộng sang các địa bàn khác sẽ được nghiên cứu trên cơ sở đánh giá hiệu quả thực hiện và khả năng cân đối nguồn lực của thành phố.

Đối tượng được xem xét là các hộ đã đăng ký thường trú, thực tế sinh sống tại khu vực phố cổ, phố cũ thuộc phường Hoàn Kiếm trước thời điểm nghị quyết được thông qua, có diện tích nhà ở bình quân dưới 5m2 sàn/người.

Đồng thời, các hộ phải đáp ứng điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội theo quy định, tự nguyện đăng ký và được UBND phường phê duyệt danh sách.

Theo phương án đề xuất, Hà Nội dự kiến bố trí tối đa 902 căn nhà ở xã hội cho khoảng 902 hộ dân, tương ứng 3.621 nhân khẩu đang sinh sống trong các khu nhà chật hẹp. Mỗi hộ đủ điều kiện được bố trí một căn hộ mà không phải bốc thăm.

Quỹ nhà được phân bổ từ các dự án nhà ở xã hội dự kiến mở bán, cho thuê mua, với tỷ lệ không quá 20% tổng số căn hộ mở bán tại mỗi dự án, trên cơ sở thỏa thuận với chủ đầu tư.

Riêng năm 2026, thành phố dự kiến bố trí 552 căn hộ tại 9 dự án. Việc lựa chọn dự án ưu tiên những khu vực có kết nối giao thông công cộng thuận lợi, đặc biệt là gần các tuyến đường sắt đô thị, đồng thời bảo đảm hạ tầng xã hội như trường học, cơ sở y tế, chợ và dịch vụ thương mại.

Các dự án cũng phải có tiến độ hoàn thành phù hợp, cơ cấu căn hộ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của những gia đình có quy mô bình quân khoảng 4 người.

Trường hợp số hộ đăng ký tại một dự án vượt quá số căn hộ được phân bổ, thành phố sẽ xét duyệt theo thứ tự ưu tiên, bắt đầu từ hộ có diện tích nhà ở bình quân thấp nhất, tiếp đến là hộ có người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo và thời điểm đăng ký. Những hộ chưa được bố trí sẽ tiếp tục được xem xét tại dự án khác. Các hộ được mua, thuê mua nhà ở xã hội phải chuyển toàn bộ nhân khẩu khỏi nơi ở cũ và đăng ký thường trú tại nơi ở mới trong thời hạn do UBND TP. Hà Nội quy định.

Đối với nhà ở cũ thuộc tài sản công, người dân phải chấm dứt hợp đồng thuê và bàn giao lại diện tích cho cơ quan quản lý. Trường hợp nhà thuộc sở hữu tư nhân, việc xử lý thực hiện theo phương án của thành phố nhằm tránh tái diễn tình trạng đông đúc tại nơi ở cũ.

Lý giải sự cần thiết của chính sách, UBND TP. Hà Nội cho biết điều kiện sống của một bộ phận người dân tại khu vực phố cổ, phố cũ đang ở mức đáng lo ngại.

Kết quả rà soát của UBND phường Hoàn Kiếm cho thấy có 902 hộ với 3.621 nhân khẩu đang sinh sống trong các nhà đông hộ, diện tích bình quân dưới 5m2 sàn/người. Nhiều gia đình có khoảng 4 thành viên, gồm nhiều thế hệ, phải cùng sinh hoạt trong không gian chưa đến 20m2.

Không chỉ chật chội, nhiều công trình còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn phòng cháy, chữa cháy. Phần lớn là nhà ống, nhà cũ nằm sâu trong ngõ nhỏ, lối thoát hiểm hạn chế, hệ thống điện được cải tạo chắp vá. Một số hộ kết hợp nhà ở với kinh doanh, đun nấu, trong khi phương tiện chữa cháy khó tiếp cận khi xảy ra sự cố.

Điều kiện sinh hoạt thiếu ánh sáng, thông gió kém, ẩm thấp và phải sử dụng chung các công trình phụ cũng ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật.

Trong khi đó, việc tự cải thiện chỗ ở gặp nhiều trở ngại. Không ít công trình đã xuống cấp nhưng nằm trong khu vực bảo tồn, bị hạn chế cơi nới hoặc xây mới. Một số nhà thuộc tài sản công hoặc có nhiều chủ sở hữu nên khó thực hiện cải tạo.

Bên cạnh đó, phần lớn các hộ thuộc diện khảo sát là lao động tự do, thu nhập thấp và không ổn định, khó có khả năng mua nhà ở thương mại. Dù nhà ở xã hội là phương án phù hợp hơn, việc phải tham gia bốc thăm tại từng dự án khiến người dân chưa thể chủ động kế hoạch chuyển chỗ ở.

Theo UBND TP. Hà Nội, thành phố từng ban hành Đề án giãn dân phố cổ kèm Quyết định số 168 ngày 9/1/2013, song chưa thể triển khai theo kế hoạch, chủ yếu do thiếu quỹ nhà sẵn sàng bố trí.

Với cơ chế mới, Hà Nội đặt mục tiêu giải quyết chỗ ở cho nhóm dân cư khó khăn nhất, đồng thời giảm khoảng 3.621 nhân khẩu tại các khu nhà đông hộ, góp phần giãn dân, cải thiện điều kiện sống và chỉnh trang đô thị khu vực phố cổ, phố cũ.