Mã định danh bất động sản: Người dân có phải ‘chạy thủ tục’ như lo ngại?
Trước những lo ngại của người dân về việc phải kê khai, nộp hồ sơ hay “chạy thủ tục” để được cấp mã định danh, chuyên gia khẳng định: Theo Nghị định 357, người dân không phải cung cấp bất kỳ giấy tờ nào.
Việt Nam đang từng bước triển khai lộ trình cấp mã định danh bất động sản nhằm chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch hóa thị trường và phục vụ chuyển đổi số trong quản lý nhà đất. Tại TP.HCM, Sở Xây dựng hiện đang triển khai việc cấp mã định danh thông qua cơ chế hợp tác công – tư để đẩy nhanh tiến độ thực hiện.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, đến nay thành phố đã cấp gần 400 mã định danh cho các nhà đầu tư. Từ các mã này, chủ đầu tư sẽ tiếp tục sử dụng để định danh từng sản phẩm cụ thể trong dự án. Đối với nhà ở riêng lẻ hiện hữu, việc cấp mã sẽ do cấp phường, xã triển khai theo hướng dẫn. Dự kiến, toàn bộ công tác cấp mã định danh bất động sản trên địa bàn TP.HCM sẽ hoàn thành trong quý III năm nay.
Ở phạm vi toàn quốc, Bộ Xây dựng đã giao Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản phối hợp với Trung tâm Công nghệ thông tin xây dựng hệ thống hạ tầng dữ liệu phục vụ định danh bất động sản. Việc đồng bộ dữ liệu trên toàn quốc dự kiến được triển khai từ đầu tháng 3, nhằm vừa phục vụ công tác quản lý nhà nước, vừa hỗ trợ người dân, nhà đầu tư và doanh nghiệp trong tra cứu, giao dịch.
Chuẩn hóa dữ liệu: Thách thức lớn nhất
Chia sẻ tại talk show “Triển khai mã định danh bất động sản: Lộ trình và mốc thời gian ra sao?”, bà Đỗ Thị Hồng Hạnh, Quản tài viên Công ty Quản lý tài sản Lạc Việt, cho rằng việc gắn mã định danh cho bất động sản là bước đi tất yếu trong tiến trình chuyển đổi số, tương tự như việc mỗi người dân hay doanh nghiệp đều đã có mã định danh riêng.
Theo bà Hạnh, hiện nay lịch sử giao dịch của sổ đỏ chủ yếu chỉ được tra cứu trong hệ thống nội bộ của các văn phòng công chứng. Các chủ thể khác rất khó tiếp cận thông tin, dẫn đến tình trạng làm giả sổ đỏ, giao dịch trái phép hoặc mua bán bất động sản chưa đủ điều kiện pháp lý vẫn diễn ra.
“Khi bất động sản được gắn mã định danh, toàn bộ lịch sử giao dịch của thửa đất, dự án sẽ được công khai trên hệ thống dữ liệu chung. Nhiều cơ quan chức năng cùng giám sát, qua đó tăng tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro cho người dân”, bà Hạnh nhấn mạnh.
Không chỉ giúp cơ quan quản lý kiểm soát tốt hơn, mã định danh còn cho phép người dân, ngân hàng, văn phòng công chứng, văn phòng đăng ký đất đai cùng tra cứu một nguồn dữ liệu thống nhất. Về lâu dài, ngay cả việc cấp phép xây dựng cũng được quản lý trên cùng một hệ thống, hạn chế sai sót và gian lận.
Tuy nhiên, quá trình số hóa và chuẩn hóa dữ liệu bất động sản không hề đơn giản. Trong nhiều năm, dữ liệu nhà đất chủ yếu tồn tại dưới dạng hồ sơ giấy. Ngay trên sổ đỏ hiện nay vẫn tồn tại không ít sai sót như thiếu hoặc nhầm dấu tên chủ sở hữu, sai địa chỉ, chênh lệch diện tích thửa đất.
“Khi đưa lên hệ thống số, thách thức lớn nhất là làm sao để dữ liệu lưu trữ tại cơ quan nhà nước phải khớp với thực tế ngoài đời. Với các dự án của chủ đầu tư hay tài sản thuộc tổ chức, việc chuẩn hóa tương đối thuận lợi. Nhưng khó nhất vẫn là đất thổ cư trong dân, nằm len lỏi trong các ngõ ngách đô thị, nơi dữ liệu tồn đọng và sai lệch rất nhiều”, bà Hạnh phân tích.
Do đó, việc chuẩn hóa không thể làm trong “một sớm một chiều” mà cần lộ trình, làm từ dễ đến khó, từ dự án, chung cư, tổ chức trước, sau đó mới đến đất ở riêng lẻ trong dân.
Người dân có phải 'chạy thủ tục'?
Trước những lo ngại của người dân về việc phải kê khai, nộp hồ sơ hay “chạy thủ tục” để được cấp mã định danh, bà Hạnh khẳng định: Theo Nghị định 357, người dân không phải cung cấp bất kỳ giấy tờ nào.
Thực tế, thời gian qua từng xuất hiện tình trạng một số nơi vận động người dân photo sổ đỏ nộp cho tổ dân phố, tạo kẽ hở cho các đối tượng lừa đảo lợi dụng. Chính vì vậy, Nghị định 357 được ban hành với nguyên tắc dữ liệu phải được truy xuất từ nguồn gốc lưu trữ tại các cơ quan nhà nước, thay vì yêu cầu người dân cung cấp lại.
“Khi người dân đã có sổ đỏ, dữ liệu pháp lý đã nằm trong hệ thống của Nhà nước. Trách nhiệm đưa dữ liệu ra để chuẩn hóa thuộc về cơ quan quản lý, không phải người dân”, bà Hạnh nhấn mạnh.
Bà Hạnh lưu ý, trong giai đoạn quá độ, khi dữ liệu số chưa hoàn toàn chuẩn xác, vai trò của các văn phòng công chứng và văn phòng đăng ký đất đai vẫn là “người gác cửa” quan trọng để bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
Công chứng viên hiện vẫn là người trực tiếp kiểm tra bằng nghiệp vụ, phát hiện dấu hiệu làm giả trên phôi sổ, đối chiếu lịch sử giao dịch thông qua hệ thống liên thông giữa các văn phòng công chứng. Song song đó, dữ liệu từ văn phòng đăng ký đất đai giúp tăng thêm một lớp kiểm soát.
“Chuyển đổi số không có nghĩa là bỏ ngay các khâu truyền thống. Chúng ta phải đi song hành để vừa chuẩn hóa dữ liệu, vừa duy trì pháp lý cho đến khi hệ thống dữ liệu đủ chính xác và đáng tin cậy”, bà Hạnh cho biết.
Theo chuyên gia, khi mã định danh bất động sản được triển khai đầy đủ và dữ liệu được chuẩn hóa đồng bộ, thị trường bất động sản sẽ tiến gần hơn tới minh bạch, giảm rủi ro cho người dân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong dài hạn.
