Mỹ bất ngờ đưa Việt Nam vào nhóm chịu mức thuế cao nhất, xuất khẩu tỷ USD sẽ bị ảnh hưởng ra sao?

Mới đây, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã công bố kết luận điều tra và đề xuất các biện pháp xử lý đối với 60 nền kinh tế theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, liên quan đến việc ban hành và thực thi các quy định về hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Theo báo cáo của USTR, Việt Nam nằm trong nhóm các nền kinh tế chịu tác động từ các biện pháp thương mại đang được đề xuất. Dù phía Việt Nam đã gửi văn bản giải trình, nêu rõ việc ban hành và triển khai nhiều biện pháp nhằm ngăn ngừa, phát hiện và xóa bỏ lao động cưỡng bức, phía Mỹ cho rằng Việt Nam hiện chưa có quy định pháp lý mang tính cấm trực tiếp đối với việc nhập khẩu các sản phẩm có liên quan đến lao động cưỡng bức.

Đáng chú ý, Việt Nam cùng 53 nền kinh tế khác nằm trong nhóm bị đề xuất áp dụng mức thuế bổ sung 12,5% - mức cao nhất trong các phương án được đưa ra.

Tuy nhiên, một số nhóm hàng dự kiến được áp dụng cơ chế riêng. Trong đó, ngành dệt may có thể được hưởng hạn ngạch nhập khẩu với mức thuế ưu đãi hơn, tùy thuộc vào tỷ lệ sử dụng nguyên liệu đầu vào từ Mỹ như bông và sợi. Ngoài ra, một số mặt hàng chiến lược như chất bán dẫn, vi mạch (IC), thiết bị điện tử công nghệ cao, năng lượng và đất hiếm được đề xuất miễn áp dụng mức thuế bổ sung này.

Đánh giá về tác động của đề xuất trên, Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho rằng Mục 301 nhiều khả năng sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể đến triển vọng xuất khẩu và thu hút vốn FDI của Việt Nam.

Theo KBSV, phần lớn các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Mỹ hiện không nằm trong danh sách bị đề xuất áp thuế, bao gồm các nhóm mã HS như 8517, 8541, 8471 và 8473 - chủ yếu là các sản phẩm điện tử, thiết bị công nghệ cao.

Bên cạnh đó, mức thuế bổ sung 12,5% được đánh giá không tạo ra bất lợi cạnh tranh đáng kể cho Việt Nam khi so sánh với nhiều quốc gia khác, đồng thời thấp hơn mức thuế 19% từng được đề cập trong khuôn khổ Đạo luật IEEPA trước đây.

Đối với ngành dệt may, KBSV cho rằng Việt Nam đang nắm lợi thế nhất định nhờ vị thế là quốc gia nhập khẩu bông Mỹ lớn nhất trong niên vụ 2024 - 2025, chiếm khoảng 45 - 50% tổng lượng bông nhập khẩu của toàn ngành. Đây được xem là cơ sở quan trọng để Việt Nam có thể được phân bổ hạn ngạch ưu đãi nếu cơ chế thuế quan mới chính thức được thông qua.

Nhóm phân tích cho rằng các doanh nghiệp có tỷ trọng sử dụng bông nhập khẩu từ Mỹ ở mức cao như Dệt may Thành Công (TCM), Damsan (ADS) hay Vinatex (VGT)... có thể là những đơn vị được hưởng lợi tương đối trong kịch bản này.

Liên quan đến vấn đề trên, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định Việt Nam có chủ trương nhất quán là nghiêm cấm mọi hình thức lao động cưỡng bức, đồng thời tuân thủ đầy đủ các quy định của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cũng như các cam kết trong các hiệp định thương mại tự do.

Theo bà Hằng, chủ trương này đã được cụ thể hóa trong hệ thống pháp luật, các chương trình và kế hoạch hành động của Chính phủ, đồng thời được triển khai trên thực tế trong thời gian qua.

Việt Nam cũng đã tham gia phê chuẩn nhiều công ước và điều ước quốc tế liên quan nhằm bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của người lao động. Trong quá trình điều tra, phía Việt Nam đã cung cấp đầy đủ thông tin theo yêu cầu của phía Mỹ.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao cho biết Việt Nam sẽ tiếp tục trao đổi và làm việc với phía Mỹ trên tinh thần xây dựng, hợp tác nhằm xử lý các khác biệt còn tồn tại, trên cơ sở các cam kết thương mại song phương và đa phương của mỗi bên, đồng thời bảo vệ lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động và cộng đồng doanh nghiệp.