Xuất khẩu mặt hàng tỷ USD sang Mỹ sụt giảm mạnh, đại diện 320 doanh nghiệp gửi kiến nghị lên Chính phủ

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) vừa có văn bản gửi Văn phòng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương cùng các cơ quan liên quan nhằm phúc đáp Văn bản số 4715/VPCP-NN về tình hình xuất khẩu tôm sang Mỹ đang gặp nhiều khó khăn.

Theo VASEP, trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm đạt 1,46 tỷ USD, tăng 15% so với cùng kỳ năm 2025. Hầu hết các thị trường xuất khẩu chính đều duy trì tăng trưởng, trong đó Trung Quốc đạt 555,8 triệu USD (tăng 55,3%), Nhật Bản đạt 161,7 triệu USD (tăng 0,4%), EU đạt 159,8 triệu USD (tăng 7,9%).

Tuy nhiên, thị trường Mỹ ghi nhận diễn biến trái chiều khi kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 152,3 triệu USD, giảm 21,3% so với cùng kỳ năm 2025 và chiếm khoảng 10,4% tổng giá trị xuất khẩu tôm của Việt Nam.

Tôm hiện là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành thủy sản, đóng góp khoảng 40 - 45% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản hằng năm. Trong đó, Mỹ là thị trường truyền thống và có ý nghĩa chiến lược đối với ngành tôm Việt Nam nhờ quy mô nhập khẩu lớn, giá trị cao và vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trên thị trường quốc tế.

Theo VASEP, việc xuất khẩu sang Mỹ liên tục suy giảm trong thời gian qua không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp mà còn tác động đến người nuôi, chuỗi cung ứng và mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu thủy sản vượt 12 tỷ USD trong năm 2026.

Hiệp hội cho biết đã báo cáo cơ quan chức năng về tình hình sản xuất, xuất khẩu tôm trong 4 tháng đầu năm, đồng thời chỉ ra các yếu tố đang gây sức ép lên hoạt động xuất khẩu sang Mỹ cũng như đề xuất nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị phần tại các thị trường trọng điểm, đặc biệt là thị trường Mỹ.

Một trong những yếu tố đáng chú ý là việc Bộ Thương mại Mỹ (DOC) ngày 8/5/2026 đã công bố kết luận sơ bộ của đợt rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với lệnh áp thuế chống bán phá giá (CBPG) đối với tôm nước ấm đông lạnh của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ trong giai đoạn từ ngày 1/2/2024 đến 31/1/2025.

Trong kỳ rà soát này, có 29 doanh nghiệp Việt Nam nộp hồ sơ xin hưởng mức thuế suất riêng rẽ và được DOC chấp thuận. Trong số đó, hai doanh nghiệp được lựa chọn làm bị đơn bắt buộc để phục vụ quá trình xem xét chi tiết.

Theo kết luận sơ bộ, mức thuế chống bán phá giá áp dụng đối với hai bị đơn bắt buộc lần lượt là 6,76% và 10,76%. Đáng chú ý, một trong hai doanh nghiệp bị DOC xác định chưa cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến một số hóa chất đầu vào, khiến cơ quan này không thể đối chiếu với các giá trị thay thế tương ứng. Vì vậy, DOC đã áp dụng dữ liệu sẵn có bất lợi (AFA) đối với một phần chi phí đầu vào khi tính toán biên độ phá giá.

Đối với 27 doanh nghiệp còn lại được hưởng thuế suất riêng rẽ, DOC xác định mức thuế chung là 7,56%, tương ứng với mức bình quân gia quyền của hai bị đơn bắt buộc.

Bên cạnh đó, DOC dự kiến hủy rà soát đối với 8 doanh nghiệp do không phát sinh lô hàng thuộc phạm vi xem xét trong kỳ. Trong khi đó, 132 doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện để được hưởng thuế suất riêng rẽ tiếp tục phải chịu mức thuế suất toàn quốc lên tới 25,76%.

Theo kế hoạch, DOC sẽ ban hành kết luận cuối cùng của đợt rà soát này trong vòng 120 ngày kể từ thời điểm công bố kết luận sơ bộ, dự kiến vào khoảng tháng 11/2026.