Mỹ mở 82 cuộc điều tra phòng vệ thương mại với Việt Nam, lãnh đạo Bộ Công Thương phát cảnh báo đến doanh nghiệp

Theo VOV, bà Nguyễn Yến Ngọc, Trưởng phòng Xử lý phòng vệ thương mại nước ngoài, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, trong bối cảnh Việt Nam tham gia ngày càng sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do (FTA) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam được hưởng nhiều lợi thế nhờ cắt giảm thuế quan.

Tuy nhiên, điều này cũng khiến các ngành sản xuất tại nước nhập khẩu gia tăng sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại để bảo vệ thị trường trong nước.

Đến nay, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đã phải đối mặt với 321 vụ điều tra phòng vệ thương mại từ 27 thị trường trên thế giới. Trong đó, Hoa Kỳ là thị trường tiến hành điều tra nhiều nhất với 82 vụ việc. Riêng trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận thêm hai thị trường lần đầu khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại đối với hàng hóa Việt Nam là New Zealand và Ukraine.

Theo bà Nguyễn Yến Ngọc, số vụ điều tra phòng vệ thương mại đang có xu hướng gia tăng nhanh, phản ánh áp lực bảo hộ thương mại trên toàn cầu ngày càng lớn, đặc biệt trong bối cảnh nhiều nền kinh tế tăng cường bảo vệ hoạt động sản xuất trong nước trước những biến động của thương mại thế giới.

Các mặt hàng thường xuyên bị điều tra không chỉ gồm thép và kim loại mà còn mở rộng sang nhiều nhóm sản phẩm như nông nghiệp, thủy sản, thực phẩm chế biến, đồ gỗ, rau quả và các sản phẩm có nguồn gốc từ thực vật. Nhiều mặt hàng nông sản của Việt Nam như tôm, cá tra, mật ong, gỗ dán, tỏi và rau củ quả đã từng trở thành đối tượng điều tra tại các thị trường lớn.

Bà Nguyễn Yến Ngọc cho biết, thực tế xử lý các vụ việc cho thấy doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể đạt kết quả tích cực nếu chủ động hợp tác với cơ quan điều tra và phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý nhà nước.

Nhiều vụ việc liên quan đến cá tra, tôm, mật ong và sản phẩm gỗ đã ghi nhận mức thuế giảm đáng kể sau khi doanh nghiệp cùng cơ quan chức năng cung cấp đầy đủ thông tin và thực hiện giải trình.

Ngoài ra, một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp gặp bất lợi là chưa nhận thức đầy đủ về phòng vệ thương mại, chưa xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và lưu trữ hồ sơ đáp ứng yêu cầu điều tra. Bên cạnh đó, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ, có nguồn lực tài chính hạn chế, trong khi chi phí thuê luật sư và đơn vị tư vấn cho một vụ việc có thể lên tới hàng trăm nghìn USD.

Để giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp cần thường xuyên theo dõi hệ thống cảnh báo sớm của Cục Phòng vệ thương mại, tìm hiểu kỹ quy định pháp luật của thị trường nhập khẩu, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm, hạn chế cạnh tranh bằng giá, đồng thời tăng cường sử dụng nguyên liệu trong nước và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch.

Trong một diễn biến liên quan, vào ngày 25/6, tại Hội nghị Thúc đẩy xuất khẩu, các hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp đồng loạt bày tỏ quan ngại trước xu hướng gia tăng rào cản phòng vệ thương mại từ các thị trường lớn, đặc biệt là Hoa Kỳ.

Nhận thấy những khó khăn của doanh nghiệp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã đưa ra những chỉ đạo quyết liệt nhằm tháo gỡ rủi ro.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ cho Bộ Công Thương phối hợp cùng các Bộ, ngành liên quan xử lý hiệu quả các vấn đề thương mại với Hoa Kỳ, bảo vệ lợi ích chính đáng của hàng hóa Việt Nam. Song song với việc nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, phát triển sản xuất trong nước.