Nâng hạng thị trường nhưng không dễ ăn: Nên săn cổ phiếu riêng lẻ hay tích sản theo rổ chỉ số?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đứng trước cơ hội thu hút dòng vốn mới sau khi được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi. Tuy nhiên, thị trường đi lên không đồng nghĩa mọi cổ phiếu đều tăng giá, đặt ra bài toán cho nhà đầu tư cá nhân: tự lựa chọn từng mã hay đầu tư theo rổ chỉ số để bám sát xu hướng dài hạn?

Tại webinar “Chọn cá mập hay chọn cả đại dương? – Giải mã cuộc đua hiệu suất giữa cổ phiếu riêng lẻ và rổ tích sản” do Chứng khoán VPS (mã: VCK) tổ chức mới đây, các chuyên gia đã chia sẻ về sự khác biệt giữa hai cách tiếp cận, cũng như những yếu tố nhà đầu tư cần cân nhắc khi xây dựng chiến lược.

Thị trường đi lên trong dài hạn, không phải cổ phiếu nào cũng hưởng lợi

TS. Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích VPS cho biết việc Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi theo FTSE Russell đánh dấu bước chuyển quan trọng của thị trường chứng khoán. Trong thời gian tới, thị trường được kỳ vọng phát triển thêm các sản phẩm tài chính nhằm đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài, hướng tới môi trường giao dịch hiện đại, minh bạch hơn.

Dù vậy, nâng hạng không đồng nghĩa mọi cổ phiếu đều tăng mạnh. Những doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chí về quy mô vốn hóa, thanh khoản và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài có thể thu hút sự quan tâm của các quỹ theo dõi chỉ số. Ngược lại, các cổ phiếu không nằm trong rổ chỉ số hoặc có triển vọng kinh doanh kém tích cực có thể không đón nhận tác động tương tự.

Theo ông Khánh, xét trong dài hạn, thị trường chứng khoán có xu hướng tăng trưởng cùng sự phát triển của nền kinh tế và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư vẫn phụ thuộc đáng kể vào cách nhà đầu tư lựa chọn cổ phiếu và quản trị danh mục.

Với chiến lược tự lựa chọn cổ phiếu, nhà đầu tư có cơ hội tìm kiếm mức sinh lời vượt trội nếu chọn đúng doanh nghiệp và thời điểm. Tuy nhiên, khi thị trường biến động không mấy tích cực, danh mục thiếu định hướng hoặc phân bổ dàn trải có thể khiến hiệu quả đầu tư suy giảm.

Trong khi đó, đầu tư theo rổ chỉ số giúp nhà đầu tư tiếp cận một nhóm cổ phiếu đại diện cho thị trường hoặc một phân khúc nhất định, thay vì phụ thuộc vào diễn biến của một vài mã riêng lẻ. Cách tiếp cận này hướng đến việc bám sát xu hướng chung, dù hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào chỉ số được lựa chọn, cơ cấu danh mục và chi phí đầu tư.

Nhà đầu tư cá nhân có đủ lợi thế để thắng thị trường?

Tiếp nối phần chia sẻ, bà Bùi Trúc Quỳnh, Trưởng phòng Tư vấn tài chính Hội sở VPS cho rằng nhà đầu tư cá nhân thường dễ tin mình có thể trở thành ngoại lệ, ngay cả khi đã nghe nhận định rằng chỉ một tỷ lệ nhỏ nhà đầu tư có thể chiến thắng thị trường.

Theo bà Quỳnh, các tổ chức đầu tư lớn thường có lợi thế về nguồn lực nghiên cứu, đội ngũ chuyên gia và công nghệ. Quá trình phân tích có thể bao gồm việc làm việc trực tiếp với ban lãnh đạo doanh nghiệp, khảo sát nhà máy, đánh giá triển vọng kinh doanh và xây dựng các kịch bản đầu tư dài hạn. Một số tổ chức còn sử dụng thuật toán và công nghệ để hỗ trợ quá trình giao dịch.

Trong khi đó, nhà đầu tư cá nhân thường phải cân bằng giữa công việc, thời gian theo dõi thị trường và việc nghiên cứu doanh nghiệp. Sự hạn chế về nguồn lực, thông tin chuyên sâu và công cụ có thể khiến họ gặp bất lợi nếu cạnh tranh trực tiếp với các tổ chức chuyên nghiệp, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh.

Bởi vậy, lựa chọn chiến lược không chỉ là quyết định mua cổ phiếu nào, mà còn phải phù hợp với khả năng của mỗi người. Nhà đầu tư cần cân nhắc liệu mình có đủ thời gian nghiên cứu doanh nghiệp, kiến thức và kinh nghiệm để đánh giá cơ hội, cũng như khả năng duy trì kỷ luật khi thị trường giảm sâu hay không.

Nếu có đủ nguồn lực và phương pháp, tự đầu tư có thể giúp nhà đầu tư chủ động lựa chọn cơ hội và xây dựng danh mục theo quan điểm riêng. Ngược lại, với những người hướng đến mục tiêu dài hạn nhưng không thể thường xuyên theo dõi thị trường, chiến lược tích lũy định kỳ và đầu tư theo chỉ số có thể là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Đầu tư theo chỉ số: Giải pháp cho mục tiêu dài hạn?

Câu chuyện đầu tư theo chỉ số cũng được đặt trong bối cảnh nhà đầu tư cá nhân ngày càng có nhiều lựa chọn để xây dựng danh mục dài hạn. Thay vì tự nghiên cứu hàng nghìn cổ phiếu trên thị trường, nhà đầu tư có thể bắt đầu từ một bộ chỉ số, tìm hiểu các doanh nghiệp thành phần và lựa chọn danh mục phù hợp với mục tiêu của mình.

Bà Lê Thị Lệ Hằng, Tổng Giám đốc Saigon Capital đề cập đến sản phẩm VPS Smart Indexing (VSI), được phát triển bởi Chứng khoán VPS, nhằm hỗ trợ nhà đầu tư tiếp cận phương pháp đầu tư theo chỉ số.

VSI ứng dụng phương pháp Direct Indexing (đầu tư trực tiếp theo chỉ số). Thay vì chỉ nắm giữ chứng chỉ quỹ mô phỏng chỉ số, nhà đầu tư trực tiếp sở hữu các cổ phiếu trong danh mục, trong khi việc quản lý được thực hiện theo chiến lược đã lựa chọn.

Danh mục được xây dựng dựa trên các nguyên tắc về tỷ trọng và tiêu chí lựa chọn cổ phiếu, đồng thời có cơ chế tái cân bằng định kỳ. Theo đó, danh mục có thể được điều chỉnh khi các điều kiện hoặc tỷ trọng mục tiêu thay đổi, giúp duy trì định hướng đầu tư theo chiến lược đã xác lập.

Cách tiếp cận này hướng đến việc kết hợp sở hữu cổ phiếu trực tiếp với quy trình quản lý danh mục có hệ thống, qua đó hỗ trợ nhà đầu tư hình thành thói quen tích lũy định kỳ và hạn chế phần nào những quyết định mang tính cảm xúc trước biến động ngắn hạn.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, bài toán đầu tư vì thế không chỉ nằm ở việc tìm ra một cổ phiếu có khả năng tăng giá mạnh. Với nhà đầu tư cá nhân, việc lựa chọn phương pháp phù hợp với thời gian, kiến thức, mức độ chấp nhận rủi ro và mục tiêu tài chính dài hạn cũng là yếu tố quan trọng quyết định tính bền vững của hành trình đầu tư.