Nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á rót hơn 157.000 tỷ đồng ‘tái sinh’ công ty dệt may Nhà nước, Việt Nam có lo mất thị phần?

Bạo chi tỷ đô, Indonesia “tái sinh” doanh nghiệp dệt may Nhà nước để làm gì?

Indonesia đang nghiên cứu việc thành lập một doanh nghiệp Nhà nước hoạt động trong lĩnh vực dệt may như một phần của chiến lược tổng thể nhằm phục hồi các ngành thâm dụng lao động đang chịu nhiều sức ép, Bộ trưởng Bộ Điều phối Kinh tế Airlangga Hartarto cho biết hôm thứ Tư (14/1).

Kế hoạch này của nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á đã được thảo luận với Tổng thống Prabowo Subianto và các Bộ trưởng liên quan trong cuộc họp tại tư dinh của Tổng thống ở thành phố Bogor, tỉnh Tây Java. Nội dung thảo luận tập trung vào những thách thức mà các ngành thâm dụng lao động của Indonesia đang đối mặt, bao gồm dệt may, giày dép và may mặc.

Ông Airlangga cho biết ngành dệt may từ lâu đã là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế Indonesia nhờ khả năng tạo việc làm lớn và đóng góp đáng kể cho xuất khẩu. Tuy nhiên, ngành này đang chịu áp lực ngày càng gia tăng, trong đó có tác động từ các chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt. Mỹ cũng chính là một trong những thị trường xuất khẩu chính của dệt may và giày dép Indonesia.

Bộ trưởng Airlangga cho biết Indonesia từng có một doanh nghiệp dệt may Nhà nước và hiện Chính phủ có kế hoạch khôi phục vai trò này nhằm hỗ trợ một ngành công nghiệp chiến lược quốc gia.

“Indonesia trước đây đã có một doanh nghiệp dệt may Nhà nước và doanh nghiệp này sẽ được tái lập với nguồn vốn 6 tỷ USD (157.650 tỷ đồng) do Danantara Indonesia chuẩn bị”, ông Airlangga nói bên lề một sự kiện của Hội đồng Doanh nghiệp Indonesia tại thủ đô Jakarta.

Để tăng cường hiệu quả hoạt động của ngành dệt may, Chính phủ Indonesia cũng đang chuẩn bị hàng loạt biện pháp chính sách, trong đó có việc mở rộng khả năng tiếp cận thị trường thông qua tăng cường hợp tác thương mại với Liên minh châu Âu (EU) theo Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA).

Với năng lực sản xuất được củng cố nhờ doanh nghiệp dệt may Nhà nước và khả năng tiếp cận các thị trường nước ngoài được mở rộng, Chính phủ quốc gia có hơn 17.000 hòn đảo đặt mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu dệt may quốc gia đạt 40 tỷ USD trong vài năm tới, ông Airlangga cho biết.

Ngành dệt may nói chung của Indonesia hiện tạo việc làm cho hàng triệu lao động trên cả nước, tập trung chủ yếu tại các trung tâm sản xuất thâm dụng lao động như Tây Java, Trung Java và Banten. Ngành này thu hút một tỷ lệ lớn lao động bán kỹ năng và lao động có thu nhập thấp đến trung bình, nhiều người trong số họ có ít lựa chọn việc làm thay thế ngoài ngành sản xuất.

Chính vì đặc điểm đó, mỗi khi ngành dệt may của Indonesia suy thoái thường kéo theo những tác động xã hội và chính trị tức thì, bao gồm tình trạng sa thải lao động hàng loạt, đóng cửa nhiều nhà máy và gia tăng việc làm phi chính thức.

Video công ty Sritex - "ông lớn" của dệt may Indonesia và Đông Nam Á đóng cửa khiến hơn 10.000 người lâm vào cảnh thất nghiệp vào đầu năm 2025 - Nguồn clip: WION

Hàng may mặc Việt Nam có lo mất ưu thế trên “sân khách”?

Theo số liệu thương mại trong 10 tháng đầu năm 2025, hàng dệt may Việt Nam xuất khẩu sang Indonesia đạt khoảng 416,6 triệu USD, tăng khoảng 12,1% so với cùng kỳ 1 năm trước đó. Nhóm này chiếm 8,7% tổng kim ngạch xuất khẩu sang thị trường “xứ sở vạn đảo”, cho thấy thị trường này là một trong những điểm đến quan trọng trong khối ASEAN.

Việc Indonesia thành lập doanh nghiệp dệt may Nhà nước với nguồn vốn tới 6 tỷ USD có thể tạo ra tác động đa chiều đối với ngành dệt may Việt Nam, cả tiêu cực lẫn tích cực.

Thứ nhất là áp lực cạnh tranh gia tăng. Với quy mô vốn lớn, doanh nghiệp dệt may Nhà nước của Indonesia có khả năng đầu tư mạnh vào công nghệ, chuỗi cung ứng khép kín và mở rộng sản xuất quy mô lớn. Điều này có thể khiến nước này trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp mạnh hơn của Việt Nam tại các thị trường xuất khẩu chủ lực như Mỹ, EU và Nhật Bản, đặc biệt ở phân khúc sản phẩm phổ thông, thâm dụng lao động. Nếu Indonesia được hưởng thêm ưu đãi chính sách và hỗ trợ tài chính từ Nhà nước, lợi thế chi phí của họ có thể gia tăng.

Thứ hai là sự cạnh tranh để thu hút đơn hàng và FDI. Khi Indonesia đẩy mạnh phục hồi ngành dệt may, các tập đoàn quốc tế có thể cân nhắc chuyển một phần đơn hàng hoặc đầu tư sang Indonesia, nhất là trong bối cảnh họ muốn đa dạng hóa chuỗi cung ứng ngoài Trung Quốc. Điều này có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng đơn hàng mới của Việt Nam trong ngắn hạn.

Thứ ba là việc tạo động lực tái cơ cấu cho Việt Nam. Ở chiều ngược lại, động thái của Indonesia cũng tạo sức ép tích cực, buộc ngành dệt may Việt Nam đẩy nhanh chuyển dịch lên phân khúc giá trị cao, đầu tư vào dệt – nhuộm, vật liệu xanh, sản xuất bền vững và đáp ứng tiêu chuẩn ESG. Việt Nam vẫn có lợi thế về kinh nghiệm xuất khẩu, độ mở FTA (CPTPP, EVFTA) và năng lực doanh nghiệp tư nhân linh hoạt.

Tóm lại, Indonesia nổi lên như một đối thủ mạnh hơn, nhưng điều này cũng là cú hích để dệt may Việt Nam nâng cấp vị thế, thay vì cạnh tranh thuần túy bằng chi phí lao động.

Theo Jakarta Globe/aecvcci