Nguồn cung xăng E10 thay đổi ra sao khi loạt nhà máy ethanol Dung Quất, Bình Phước,... sắp 'hồi sinh'?

Chiều 13/7, tại tọa đàm "E10 - Nền tảng cho thị trường nhiên liệu sinh học phát triển bền vững" diễn ra tại trụ sở Báo Xây dựng, ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho biết, các nhà máy ethanol trong nước sẵn sàng vận hành hiện có thể đáp ứng khoảng 45% nhu cầu của thị trường theo công suất thiết kế. Tuy nhiên, sản lượng thực tế hiện mới đáp ứng khoảng 20%.

Theo ông, khi chính sách được triển khai đồng bộ và các nhà máy như Ethanol Dung Quất, Ethanol Bình Phước cùng một số dự án khác được phục hồi, tỷ trọng ethanol sản xuất trong nước sẽ từng bước tăng lên.

Trả lời câu hỏi về năng lực sản xuất ethanol hiện nay, ông Tuấn cho biết, theo thống kê thời gian gần đây, Việt Nam tiêu thụ khoảng 11-12 triệu lít xăng. Với kịch bản tỷ lệ phối trộn gồm 10% xăng E5 và 90% xăng E10, Bộ Công Thương tính toán nhu cầu ethanol phục vụ sản xuất xăng sinh học vào khoảng 90.000-100.000 m³ mỗi tháng.

Theo ông Tuấn, về lý thuyết, sản xuất trong nước hoàn toàn có khả năng đáp ứng khoảng 45-50% nhu cầu ethanol. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, sản lượng thực tế mới chỉ đáp ứng khoảng 20%.

Lý giải về vấn đề này, ông Tuấn cho rằng chính sách cần đóng vai trò dẫn dắt thị trường. Theo ông, khi có chính sách phù hợp, các chủ thể trên thị trường sẽ từng bước đáp ứng nhu cầu, qua đó nâng dần tỷ trọng ethanol sản xuất trong nước.

Ông cũng cho biết, nếu thiếu cơ chế, chính sách hỗ trợ thì các nhà máy ethanol đã được đầu tư sẽ khó có cơ hội phục hồi, như trường hợp Nhà máy Ethanol Dung Quất. Trong thời gian tới, Nhà máy Ethanol Bình Phước sẽ được khôi phục hoạt động. Bên cạnh đó, một số nhà máy khác như Nhà máy Ethanol Đức Giang cũng đã được các chủ đầu tư tái cơ cấu.

"Tôi cho rằng điều này không quá đáng lo ngại, bởi khi chính sách đi trước, các chủ thể trên thị trường sẽ đáp ứng yêu cầu. Theo thời gian, tỷ trọng ethanol sản xuất trong nước sẽ tăng dần", ông Tuấn chia sẻ.

Cũng tại tọa đàm, ông Nguyễn Văn Khôi - Trưởng ban Tiêu chuẩn, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng cho biết xăng dầu là mặt hàng chiến lược đặc biệt, có tác động sâu rộng đến nền kinh tế, hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân. Vì vậy, công tác quản lý chất lượng xăng dầu đã được thực hiện chặt chẽ trong hơn 20 năm qua. Hệ thống Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) liên tục được cập nhật từ khi ban hành lần đầu năm 2009 và tiếp tục được sửa đổi vào các năm 2015, 2022.

Theo ông Khôi, trong bối cảnh nguồn cung xăng dầu gặp khó khăn, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Khoa học và Công nghệ, các cơ quan chức năng đã sửa đổi quy chuẩn, nâng mức phối trộn ethanol nhằm thúc đẩy sử dụng xăng sinh học E10.

Ông cũng phân biệt rõ giữa Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN). Trong đó, TCVN mang tính định hướng về công nghệ và phát triển, không bắt buộc áp dụng, đồng thời là căn cứ để nhà đầu tư mời thầu, đấu thầu hoặc đàm phán công nghệ. Ngược lại, QCVN quy định các ngưỡng tối thiểu về an toàn, chất lượng và môi trường, bắt buộc đối với doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, pha chế, phân phối và tiêu thụ xăng dầu.

Hiện nay, việc quản lý xăng sinh học được thực hiện đồng bộ từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm đầu ra. Ethanol (E100) và biodiesel (B100) đều có bộ tiêu chuẩn TCVN riêng. Đối với sản phẩm xăng, xăng E5 đang được kiểm soát theo 12 chỉ tiêu trong quy chuẩn, còn xăng E10 đã được bổ sung các quy định cụ thể tại QCVN 1:2022 và Sửa đổi 1:2026 QCVN 1:2022 để bảo đảm chất lượng tương đương.

Theo ông Khôi, người tiêu dùng và doanh nghiệp có thể tham khảo QCVN 1:2022 cùng các bản sửa đổi mới nhất. Hệ thống quy chuẩn này gồm khoảng 20 thông số kỹ thuật, được kiểm định bằng nhiều phương pháp thử nhằm bảo đảm độ chính xác. Do xăng dầu là mặt hàng có nguy cơ mất an toàn cao, mọi sản phẩm nhập khẩu hoặc trước khi lưu thông trên thị trường đều phải trải qua quy trình kiểm tra, đánh giá sự phù hợp. Chỉ những sản phẩm đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn mới được phép đưa ra thị trường.

Theo lộ trình quy định tại Thông tư 50/2025/TT-BCT, từ ngày 1/6, Việt Nam chính thức triển khai xăng E10 trên phạm vi toàn quốc. Theo đó, các loại xăng không chì truyền thống phải được phối trộn ethanol để trở thành xăng E10 sử dụng cho động cơ xăng, trong khi xăng E5 RON92 vẫn tiếp tục được phối trộn, cung ứng đến hết ngày 31/12/2030.

Trong giai đoạn từ ngày 1/6 đến 24/6, tổng lượng tiêu thụ xăng sinh học trên cả nước đạt khoảng 850 triệu lít. Trong đó, xăng E10 đạt khoảng 800 triệu lít, chiếm 94,12%, còn xăng E5 đạt khoảng 50 triệu lít, tương đương 5,88%.