NHNN yêu cầu rà soát nhóm khách hàng có dư nợ lớn, bảo đảm tài sản thế chấp được định giá sát thực tế
NHNN yêu cầu ngân hàng kiểm soát chặt các khoản vay góp vốn, mua cổ phần, xử lý nghiêm hành vi lách quy định và định giá tài sản bảo đảm sát thị trường.
Ngày 18/10/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành văn bản số 9608/NHNN-CSTT về việc triển khai các giải pháp hoạt động của các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (TCTD).
Bên cạnh yêu cầu giảm mặt bằng lãi suất, cơ quan điều hành đưa ra loạt chỉ đạo nhằm kiểm soát chất lượng tín dụng, hạn chế rủi ro tập trung, nâng cao hiệu quả quản lý tài sản bảo đảm và xử lý nợ xấu.
Kiểm soát tín dụng đối với khách hàng có dư nợ lớn
NHNN yêu cầu các TCTD kiểm soát chặt việc cấp tín dụng cho những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng và nhóm khách hàng có dư nợ lớn.
Trong đó, các ngân hàng cần chú trọng theo dõi, đánh giá mức độ tập trung tín dụng tại những nhóm khách hàng và người có liên quan; cơ cấu tín dụng theo khách hàng và các dự án có quy mô lớn.
NHNN lưu ý các nhóm khách hàng có một hoặc một số dấu hiệu liên quan như cùng người quản lý, người đại diện theo pháp luật hoặc người sở hữu trên 5% vốn điều lệ; sử dụng chung tài sản bảo đảm hoặc có chung chủ sở hữu tài sản bảo đảm; tập trung vốn vào cùng một dự án hoặc có chung nguồn trả nợ.
Các TCTD cần đa dạng hóa danh mục tín dụng, đồng thời kết hợp đánh giá những chỉ báo liên quan đến diễn biến giá bất động sản, thanh khoản thị trường, lượng hàng tồn kho tại các dự án và tình hình phát hành trái phiếu doanh nghiệp.
Việc theo dõi các yếu tố này nhằm sớm nhận diện vi phạm, tồn tại và rủi ro tiềm ẩn, từ đó kịp thời đưa ra biện pháp kiểm soát, xử lý phù hợp.
Siết cho vay góp vốn, mua cổ phần và bù đắp tài chính
Một nội dung khác được NHNN yêu cầu là kiểm soát chặt việc cấp tín dụng cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu vốn phục vụ một số mục đích cụ thể.
Thứ nhất, các ngân hàng cần kiểm soát khoản vay dùng để thanh toán tiền góp vốn, mua hoặc nhận chuyển nhượng phần vốn góp tại công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh; góp vốn, mua hoặc nhận chuyển nhượng cổ phần tại công ty cổ phần chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán hoặc chưa đăng ký giao dịch trên hệ thống UPCoM.
Thứ hai, việc cho vay để thanh toán tiền góp vốn theo hợp đồng góp vốn, hợp đồng hợp tác đầu tư hoặc hợp đồng hợp tác kinh doanh nhằm thực hiện dự án đầu tư cũng phải được kiểm soát chặt chẽ. Yêu cầu này áp dụng đối với các dự án chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh theo quy định pháp luật tại thời điểm TCTD quyết định cho vay.
Thứ ba, NHNN yêu cầu kiểm soát các khoản vay phục vụ mục đích bù đắp tài chính. Trường hợp ngoại lệ phải đáp ứng đồng thời các điều kiện cụ thể.
Theo đó, khách hàng phải sử dụng vốn tự có để thanh toán, chi trả chi phí thực hiện dự án hoặc hoạt động kinh doanh, với thời điểm phát sinh các khoản chi phí này chưa quá 12 tháng tính đến ngày TCTD quyết định cho vay.
Bên cạnh đó, các khoản chi phí đã thanh toán bằng vốn của khách hàng phải là những khoản chi phí thuộc phương án sử dụng vốn vay đã gửi TCTD để được xem xét cấp tín dụng trung, dài hạn nhằm thực hiện chính dự án hoặc hoạt động kinh doanh đó.
NHNN nghiêm cấm việc lập hồ sơ cấp tín dụng đối với các nhu cầu vốn nêu trên nhằm rút vốn vay để sử dụng sai mục đích, lách quy định về cho vay một khách hàng hoặc nhóm khách hàng liên quan, né tránh điều kiện và giới hạn cấp tín dụng, cũng như tránh sự kiểm soát dòng tiền của cơ quan quản lý.
Cơ quan điều hành cảnh báo những hành vi này có thể tạo ra rủi ro lớn đối với an toàn hoạt động của hệ thống TCTD. Trong thời gian tới, NHNN sẽ áp dụng biện pháp xử lý nghiêm đối với các vi phạm liên quan đến việc cấp tín dụng cho những nhu cầu vốn nói trên.
Tăng cường thẩm định và quản lý tài sản bảo đảm
NHNN yêu cầu các ngân hàng nâng cao chất lượng thẩm định, phê duyệt tín dụng và quản lý tài sản bảo đảm. Trong đó, cơ quan điều hành đặc biệt lưu ý việc thẩm định, đánh giá lại làm tăng giá trị tài sản bảo đảm trong giai đoạn hiện nay.
Các TCTD phải rà soát, bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật và quy định nội bộ về tiếp nhận, định giá, quản lý và xử lý tài sản bảo đảm.
Việc định giá cần bám sát giá trị thị trường. Các ngân hàng phải thường xuyên cập nhật, đánh giá lại giá trị tài sản bảo đảm và xác định tỷ lệ cấp tín dụng trên giá trị tài sản phù hợp với mức độ rủi ro, đặc điểm cũng như khả năng thanh khoản của từng loại tài sản.
Trong quá trình quản lý khoản vay, các TCTD cần theo dõi chặt chẽ tình trạng và giá trị tài sản bảo đảm. Khi giá trị tài sản suy giảm, ngân hàng phải kịp thời áp dụng biện pháp bổ sung, điều chỉnh hoặc xử lý để bảo đảm khả năng thu hồi nợ, hạn chế tổn thất khi rủi ro phát sinh.
NHNN cũng yêu cầu các ngân hàng chủ động phối hợp với cơ quan liên quan nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ.
