Nông sản từng được ví là vựa lúa dưới lòng đất bất ngờ được một quốc gia Đông Á thu mua ồ ạt giữa lúc thị trường lớn nhất lao dốc

Việt Nam hiện nắm giữ vị thế là quốc gia xuất khẩu sắn lớn thứ ba toàn cầu với sản lượng thu hoạch đạt khoảng 10 triệu tấn mỗi năm. Thứ củ dân dã vốn gắn liền với những vùng đất đồi núi cằn cỗi nay đã trở thành một mặt hàng tỷ đô, đóng vai trò sống còn trong bản đồ xuất khẩu nông sản. Dù đang phải đối mặt với sự sụt giảm nghiêm trọng từ thị trường tiêu thụ cốt lõi, ngành hàng này vẫn tìm thấy ánh sáng nhờ sự nhạy bén xoay trục sang các quốc gia đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe hơn.

Nghịch lý doanh thu

Theo số liệu thống kê sơ bộ của Cục Hải quan, bức tranh xuất khẩu sắn của Việt Nam trong bảy tháng đầu năm 2026 mang hai mảng màu sáng tối đan xen. Các doanh nghiệp trong nước đã xuất khẩu hơn 2,1 triệu tấn sắn, mang về hơn 756 triệu USD. Điểm đáng chú ý là sản lượng thực tế đã giảm khoảng 15% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng kim ngạch xuất khẩu gần như được bảo toàn nguyên vẹn.

Cứu cánh cho bức tranh tài chính này chính là đà tăng của giá bán trên thị trường quốc tế. Mức giá xuất khẩu bình quân trong bảy tháng đầu năm vọt lên ngưỡng 359 USD mỗi tấn, tăng 18% so với năm 2025. Sự điều chỉnh giá này đã đóng vai trò như một lớp đệm hoàn hảo, bù đắp toàn bộ cho khối lượng hàng hóa hao hụt.

Tuy nhiên, cơn sóng ngầm thực sự đang nổi lên tại Trung Quốc. Dù vẫn giữ ngôi vương là khách hàng thu mua lớn nhất, quốc gia này lại ghi nhận mức sụt giảm sâu chưa từng có. Trong bảy tháng, lượng sắn Việt Nam xuất sang đây chỉ đạt gần 2 triệu tấn với giá trị hơn 688 triệu USD. So với cùng kỳ, sản lượng bốc hơi 34% và kim ngạch lao dốc tới 46%. Sự phụ thuộc quá mức vào một thị trường duy nhất đang đặt ngành sắn Việt Nam trước những rủi ro hiện hữu khi nhu cầu tiêu thụ bên kia biên giới có dấu hiệu chững lại.

Cơn khát tinh bột sắn từ Hàn Quốc

Trong bối cảnh thị trường truyền thống ảm đạm, các doanh nghiệp xuất khẩu bất ngờ ghi nhận lực cầu bùng nổ từ Hàn Quốc. Chỉ tính riêng trong tháng 7, lượng sắn xuất sang quốc gia Đông Á này đã tiến sát mốc 26.000 tấn, mang về hơn 8,7 triệu USD. Những con số này tương đương với mức tăng trưởng phi mã 176% về lượng và 228% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Hàn Quốc vốn là một quốc gia phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung sắn nhập khẩu để phục vụ các ngành công nghiệp chế biến sâu. Dù quy mô thị trường chưa thể sánh ngang với Trung Quốc, đây lại là mảnh đất màu mỡ cho những nhà cung cấp đáp ứng được tiêu chuẩn chất lượng khắt khe. Nhu cầu nhập khẩu tại đây không nhắm vào sắn lát hay sắn tươi giá rẻ mà tập trung tuyệt đối vào nhóm hàng tinh bột sắn tinh chế.

Lợi thế của Việt Nam cùng với Thái Lan và Indonesia nằm ở khả năng cung ứng sản lượng khổng lồ với chất lượng đồng đều. Tinh bột sắn đang được các tập đoàn thực phẩm Hàn Quốc ứng dụng rộng rãi làm chất làm đặc trong sản xuất mì ăn liền, bánh kẹo và đặc biệt là ngành công nghiệp đồ uống đang thịnh hành.

Lối thoát từ xu hướng tiêu dùng xanh

Sức hút của sắn Việt Nam tại Hàn Quốc không chỉ đến từ mức giá cạnh tranh mà còn bắt nguồn từ sự dịch chuyển trong thói quen tiêu dùng. Người dân xứ kim chi đang ngày càng ưa chuộng các sản phẩm có dán nhãn nguyên liệu sạch và hoàn toàn không chứa gluten. Tinh bột sắn nghiễm nhiên trở thành một nguyên liệu thay thế hoàn hảo cho bột mì truyền thống trong vô số công thức chế biến thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Không dừng lại ở những sản phẩm thiết yếu dùng trên bàn ăn, tinh bột sắn còn đang len lỏi vào các ngành công nghiệp sinh học mang tính bền vững. Nguyên liệu này được sử dụng như một thành phần quan trọng trong sản xuất giấy, dệt may và các loại vật liệu phân hủy sinh học thân thiện với môi trường. Đây là một định hướng phát triển đầy hứa hẹn, giúp gia tăng giá trị thặng dư cho mặt hàng nông sản thô của người nông dân.

Giới phân tích dự báo quy mô thị trường tinh bột sắn tại Hàn Quốc sẽ tiếp tục phình to, dự kiến chạm ngưỡng 9,2 triệu USD vào giai đoạn 2030 đến 2035. Dù con số tuyệt đối chưa phải là một chân trời tỷ đô, sự bứt phá tại Hàn Quốc cùng với Malaysia đang vạch ra một định hướng chiến lược sống còn. Các doanh nghiệp sắn Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để đa dạng hóa đầu ra, nâng cấp chuỗi giá trị và từng bước thoát khỏi chiếc bóng rủi ro của những thị trường truyền thống.