Phát hiện 'hố trời' sâu 120m tại Vườn Quốc gia lớn nhất Việt Nam: Hình bát úp ngược khổng lồ, dưới đáy là hệ sinh thái nguyên sinh
Một hố sụt tự nhiên quy mô lớn vừa được ghi nhận tại khu vực Chà Nòi - Khe Gát, thuộc Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.
Ẩn giữa những dãy núi đá vôi và rừng nguyên sinh của Vườn Quốc gia lớn nhất Việt Nam, một hố sụt tự nhiên sâu khoảng 120m vừa được công bố sau quá trình khảo sát kéo dài.
Đáng chú ý, dấu vết đầu tiên dẫn tới cấu trúc địa chất này không xuất hiện từ một chuyến đi rừng mà từ một vùng tối bất thường trên ảnh vệ tinh Google Earth.
Ngày 22/10, Công ty Thám hiểm Jungle Boss phối hợp với các chuyên gia thuộc Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ (NSS) và Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng công bố kết quả khảo sát hố sụt tại khu vực Chà Nòi - Khe Gát, tỉnh Quảng Trị.
Hố có miệng hình bầu dục, kích thước khoảng 190 x 140m. Không gian bên dưới mở rộng hơn, đạt khoảng 250m chiều dài, 200m chiều ngang và sâu khoảng 120m. Cấu trúc này tạo nên một khoảng không gian lớn giữa vùng núi đá vôi, được ví như một “chiếc bát úp ngược”.
Theo ông Lê Lưu Dũng, Giám đốc Jungle Boss, dấu hiệu đầu tiên của hố sụt được phát hiện trong quá trình nghiên cứu ảnh vệ tinh.
Khi quan sát địa hình Phong Nha - Kẻ Bàng trên Google Earth, ông Kevin Ditamore, chuyên gia thuộc Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ, nhận thấy một vùng tối lớn bất thường giữa khu vực rừng núi đá vôi. Tuy nhiên, hình ảnh vệ tinh không đủ rõ để xác định chính xác cấu trúc bên dưới. Đơn vị đã kiểm tra dò định vị tới 3 lần mới xác định được vị trí nằm sâu trong khu vực địa hình hiểm trở.
Việc nhận diện cấu trúc trên ảnh vệ tinh mới chỉ là bước đầu. Để tiếp cận khu vực này trên thực địa, đoàn khảo sát phải trải qua hành trình nhiều ngày giữa rừng sâu.
Ngày đầu tiên, đoàn vượt khoảng 10km đường rừng. Sang ngày thứ hai, sau khi tiếp tục di chuyển thêm khoảng 11-12km, cả đoàn phải dựng trại tại khu vực gần như không có nguồn nước mặt. Nguồn nước duy nhất là một mạch nhỏ rỉ ra từ vách đá, chỉ đủ phục vụ những nhu cầu thiết yếu.
Đến ngày thứ ba, đoàn tiếp tục vượt thêm khoảng 3km qua những bãi đá tai mèo sắc nhọn trước khi tiếp cận được vành hố.
Kết quả đo đạc cho thấy miệng hố có dạng bầu dục, rộng khoảng 190 x 140m. Càng xuống sâu, không gian càng mở rộng, đạt khoảng 250 x 200m.
Các vách đá bao quanh có nhiều lỗ rỗng, khe nứt và gờ đá sắc nhọn, phản ánh đặc trưng của quá trình phong hóa, hòa tan đá vôi trong môi trường karst.
Điểm đáng chú ý nhất là dưới đáy hố tồn tại một hệ sinh thái phát triển xanh tốt, với nhiều cây gỗ lớn. Thảm thực vật hình thành trong không gian bị bao quanh bởi các vách đá cho thấy khu vực đã duy trì điều kiện sinh thái tương đối ổn định trong thời gian dài.
Đoàn khảo sát cũng ghi nhận lượng lớn vỏ sò, vỏ ốc tập trung gần chân vách đá cùng nhiều xương và sọ khỉ. Những dấu tích này cung cấp thêm dữ liệu phục vụ nghiên cứu về điều kiện tự nhiên, quá trình hình thành địa chất và hoạt động của các loài sinh vật trong khu vực.
Ông Nguyễn Văn Úy, Phó Giám đốc Jungle Boss, cho biết đây là một trong những hố sụt lớn nhất ông từng nhìn thấy sau hơn 20 năm đi rừng tại Phong Nha - Kẻ Bàng.
Tuy nhiên, hố sụt tại Chà Nòi - Khe Gát không phải cấu trúc duy nhất dạng này ở khu vực. Các kết quả khảo sát trước đó cho thấy Phong Nha - Kẻ Bàng đã ghi nhận khoảng 5 hố sụt lớn, trong đó nổi tiếng có Kong Collapse và các hố sụt nằm trong hệ thống hang Sơn Đoòng. Hố mới tại Chà Nòi - Khe Gát có quy mô nhỏ hơn Kong Collapse.
Đặc biệt, bên trong Sơn Đoòng có hai hố sụt lớn hình thành do một phần trần hang sụp đổ. Tại một trong số đó, ánh sáng mặt trời xuyên xuống lòng hang, tạo điều kiện để cây cối phát triển thành một khu rừng giữa thế giới ngầm.
Ngoài Sơn Đoòng, Phong Nha - Kẻ Bàng còn nổi tiếng với nhiều hang động quy mô lớn như Hang Én, Pygmy cùng hệ thống hang và sông ngầm đang tiếp tục được khảo sát.
Các chuyên gia cho rằng những hố sụt dạng này thường liên quan đến quá trình nước hòa tan đá vôi trong thời gian dài, tạo nên các khoảng rỗng hoặc hang ngầm. Khi phần trần phía trên mất ổn định, đất đá có thể sụp xuống, hình thành những cấu trúc lớn trên bề mặt.
Việc phát hiện thêm một hố sụt lớn sau nhiều năm khảo sát cho thấy hệ thống karst tại Phong Nha - Kẻ Bàng vẫn còn nhiều cấu trúc chưa được nghiên cứu đầy đủ.
Từ một vùng tối bất thường trên Google Earth, hố sụt tại Chà Nòi - Khe Gát đã trở thành một phát hiện đáng chú ý, bổ sung thêm dữ liệu về địa chất, địa mạo, hệ thống nước ngầm và hệ sinh thái của Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng. Các cuộc khảo sát tiếp theo được kỳ vọng sẽ làm rõ quá trình hình thành hố sụt, đồng thời xác định khả năng liên kết của cấu trúc này với mạng lưới hang động ngầm trong khu vực.
