Phát hiện Trung Quốc chi 280.000 tỷ đồng xây 'siêu công trình' dài 133km xuyên thẳng ra biển, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026

Trung Quốc đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng kênh đào Pinglu, tuyến đường thủy dài khoảng 83 dặm (hơn 133km), nhằm kết nối các con sông nội địa ở khu vực Tây Nam với tuyến hàng hải quốc tế. Mục tiêu của dự án là tạo điều kiện cho tàu hàng cỡ lớn di chuyển trực tiếp từ nội địa ra biển mà không phải đi theo các tuyến vòng xa như hiện nay.

Theo giới chức Trung Quốc, khi đi vào hoạt động, tuyến kênh này có thể rút ngắn hàng trăm km hành trình vận chuyển, góp phần giảm đáng kể chi phí logistics. Tác động của dự án không chỉ giới hạn trong lĩnh vực vận tải mà còn lan tỏa tới toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nhà máy sản xuất, cảng biển đến giá thành hàng hóa khi đến tay người tiêu dùng.

Dự án dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026 và được xem là phép thử quan trọng trong việc kết hợp phát triển hạ tầng quy mô lớn với yêu cầu bảo vệ môi trường.

Kênh đào Pinglu bắt đầu từ khu vực Nam Ninh, thuộc Quảng Tây, men theo sông Khâm Giang về phía Nam trước khi đổ ra vịnh Bắc Bộ. Khi vận hành, tuyến đường thủy này sẽ kết nối trực tiếp mạng lưới giao thông nội địa với hệ thống cảng biển và các tuyến vận tải quốc tế.

Chính quyền địa phương đánh giá đây là mắt xích quan trọng trong “Hành lang thương mại quốc tế trên bộ và trên biển”, mạng lưới vận chuyển được xây dựng nhằm đưa hàng hóa từ miền Tây Trung Quốc ra thị trường nước ngoài nhanh chóng và hiệu quả hơn. Đây là dự án kênh đào sông - biển quy mô lớn đầu tiên được triển khai kể từ khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập.

Hiện nay, phần lớn hàng hóa vận chuyển bằng đường thủy trong khu vực phải đi theo các tuyến dài hơn, chủ yếu thông qua Quảng Đông - cửa ngõ truyền thống kết nối với thị trường toàn cầu. Kênh đào Pinglu được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng 348 dặm (hơn 560km hành trình vận chuyển), đồng thời giúp tiết kiệm hơn 5,2 tỷ NDT mỗi năm (hơn 20.000 tỷ đồng).

Khoản tiết kiệm này không chỉ đến từ việc rút ngắn quãng đường. Mô hình vận tải “sông - biển” còn cho phép cùng một tàu hoặc nhóm tàu tương thích vận chuyển hàng hóa từ nội địa ra biển với số lần trung chuyển ít hơn, qua đó giảm thời gian chờ đợi và hạn chế sự phụ thuộc vào vận tải đường bộ.

Để đáp ứng yêu cầu vận hành, kênh đào được thiết kế cho các tàu có trọng tải khoảng 5.000 tấn, tương đương hơn 5 triệu kg hàng hóa. Nhằm khắc phục chênh lệch mực nước khoảng 65m, dự án sử dụng 3 cụm âu tàu quy mô lớn hoạt động theo nguyên lý “thang máy nước”, cho phép nâng hoặc hạ tàu thông qua việc điều tiết mực nước trong khoang.

Dọc tuyến kênh, 27 cây cầu được xây mới hoặc nâng cấp cùng nhiều hạng mục hạ tầng khác nhằm bảo đảm giao thông đường bộ và đường sắt không bị gián đoạn. Trong đó, cụm Madao được thiết kế theo hướng tiết kiệm nước, bởi quá trình vận hành âu tàu có thể tiêu tốn lượng nước rất lớn nếu không được kiểm soát hiệu quả.

Dự án được triển khai trong bối cảnh dòng chảy thương mại của Trung Quốc đang có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, việc đào một tuyến kênh quy mô lớn xuyên qua hệ thống sông ngòi tự nhiên cũng đặt ra không ít thách thức về môi trường.

Chính quyền Quảng Tây cho biết dự án bao gồm 36 khu bảo tồn sinh thái, đồng thời giữ lại các đoạn sông cũ và vùng hồ móng ngựa. Bên cạnh đó, các hành lang sinh thái cũng được xây dựng nhằm tạo điều kiện cho động vật di chuyển giữa hai bên tuyến kênh.

Một trong những hạng mục đáng chú ý là đường dẫn cá tại cụm Qingnian dài khoảng 480m. Công trình này được tích hợp hệ thống cảm biến và camera nhằm theo dõi quá trình di chuyển của các loài thủy sinh, giúp cá có thể tiếp tục di cư qua khu vực bị chia cắt bởi công trình.

Dù vậy, một số nghiên cứu độc lập vẫn cảnh báo nguy cơ phân mảnh sinh cảnh nếu việc thiết kế và vận hành các hành lang sinh thái không đạt hiệu quả như kỳ vọng. Điều này cho thấy công tác giám sát môi trường dài hạn sau khi dự án hoàn thành sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Theo cập nhật từ đơn vị thi công được Tân Hoa Xã, tính đến ngày 28/2/2026, dự án đã giải ngân khoảng 92% tổng vốn đầu tư và hơn 90% tuyến kênh đã thành hình. Tổng mức đầu tư của công trình hiện được ước tính khoảng 72,7 tỷ NDT (khoảng 280.000 tỷ đồng).

Trong giai đoạn tiếp theo, trọng tâm của dự án không chỉ là hoàn thiện các hạng mục hạ tầng mà còn triển khai hệ thống điều hướng thông minh cho vận tải nội địa, hướng tới mục tiêu tự động hóa và tối ưu hóa hoạt động vận hành.

Đối với Nam Ninh nói riêng và khu vực Tây Nam Trung Quốc nói chung, kênh đào Pinglu được kỳ vọng sẽ mở ra tuyến đường ngắn hơn ra biển, thu hút thêm các dự án sản xuất và dòng vốn đầu tư dọc theo hành lang kinh tế mới.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của công trình vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng, đặc biệt là khả năng cắt giảm chi phí logistics cũng như mức độ hiệu quả của các giải pháp bảo vệ môi trường khi lưu lượng tàu thuyền gia tăng trong tương lai.