Phó thủ tướng Phạm Gia Túc yêu cầu rà soát doanh nghiệp nhập khẩu lớn nhưng xuất khẩu thấp

Tại hội nghị về thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu ngày 13/8, Phó Thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc cho rằng xuất khẩu 7 tháng đầu năm tăng cao nhưng nhập siêu cũng gia tăng, tạo thêm áp lực đối với mục tiêu tăng trưởng hai chữ số.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 7 tháng đạt khoảng 659 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ. Xuất khẩu đạt 319,7 tỷ USD, tăng 21,7%, nhưng cán cân thương mại vẫn nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD.

Đáng chú ý, khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò chủ lực trong xuất khẩu khi đạt khoảng 255 tỷ USD, tăng 26,5%. Trong khi đó, xuất khẩu của khu vực kinh tế trong nước chỉ đạt 64,6 tỷ USD, tăng 5,8%.

Nhập lớn nhưng sản xuất, xuất khẩu ra sao?

Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chức năng làm rõ nguyên nhân nhập siêu tăng, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp trong nước xuất khẩu tăng chậm nhưng nhập khẩu nguyên liệu, máy móc và thiết bị lại tăng mạnh.

Theo Phó Thủ tướng, cần làm rõ doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, máy móc, thiết bị để làm gì, tiến độ sản xuất ra sao và khả năng chuyển hóa lượng hàng nhập khẩu này thành sản phẩm, hàng hóa xuất khẩu như thế nào.

Bộ Công Thương được giao làm việc với các doanh nghiệp, tập đoàn có mức chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, tập trung vào nhóm máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện.

Các doanh nghiệp FDI có kim ngạch nhập khẩu lớn hoặc nhập khẩu tăng đột biến cũng được yêu cầu kiểm tra, kiểm soát.

Trong 7 tháng, xuất khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 85 tỷ USD, tăng 50%. Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt khoảng 40 tỷ USD, tăng 24,6%; điện thoại và linh kiện đạt 38 tỷ USD, tăng 18,6%.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục tăng mạnh, chủ yếu phục vụ sản xuất và mở rộng đầu tư. Nhiều nhóm nguyên liệu đầu vào như kim loại, sắt thép, hóa chất, quặng, khoáng sản và chất dẻo cũng ghi nhận mức tăng.

Bộ Tài chính cho biết phần lớn nhập siêu hiện tập trung ở nhóm nguyên, nhiên liệu. Trong đó, chi phí nhập khẩu năng lượng chịu tác động đáng kể từ giá thế giới và diễn biến xung đột tại Trung Đông.

Tuy nhiên, bài toán mà Chính phủ đặt ra không chỉ nằm ở quy mô nhập khẩu, mà còn ở khả năng biến dòng hàng nhập thành năng lực sản xuất và sản phẩm xuất khẩu có giá trị gia tăng cao hơn.

Vừa kéo xuất khẩu, vừa giảm lệ thuộc nhập khẩu

Theo Phó Thủ tướng, để kiểm soát nhập siêu, giải pháp căn cơ trước hết vẫn là đẩy mạnh xuất khẩu.

Bộ Công Thương được giao hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối, chuỗi bán lẻ quốc tế; đẩy nhanh đàm phán các hiệp định thương mại tự do và mở rộng thị trường tại những khu vực còn nhiều dư địa như Halal, Mỹ Latin và châu Phi.

Cơ quan này cũng phải rà soát các quy định về phòng, chống gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp.

Về phía Bộ Tài chính, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng, tăng phân loại rủi ro để xử lý nhanh hồ sơ của những doanh nghiệp chấp hành tốt, qua đó giảm chi phí và thời gian cho hoạt động xuất khẩu.

Ngân hàng Nhà nước được giao bảo đảm doanh nghiệp xuất khẩu tiếp cận tín dụng, ưu tiên vốn cho thu mua, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản trong những tháng cuối năm. Đến hết tháng 7, dư nợ tín dụng đối với lĩnh vực xuất khẩu đạt gần 849.000 tỷ đồng, tăng khoảng 30%.

Bên cạnh việc thúc đẩy xuất khẩu, Chính phủ cũng yêu cầu giảm dần sự phụ thuộc vào nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu.

Bộ Công Thương được giao rà soát những nhóm hàng công nghiệp mà Việt Nam đã có khả năng sản xuất để đề xuất chính sách thuế phù hợp, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng nguồn cung trong nước và nâng tỷ lệ nội địa hóa.

Bộ Khoa học và Công nghệ được đề nghị khai thác dữ liệu nhập khẩu để xác định những nhóm nguyên liệu, vật liệu cần ưu tiên sản xuất trong nước, từng bước thay thế hàng nhập khẩu.

Với nhập siêu đã vượt 20 tỷ USD sau 7 tháng, yêu cầu mới đặt ra là không chỉ kiểm soát lượng hàng nhập vào, mà quan trọng hơn là phải bảo đảm dòng vốn nhập khẩu thực sự phục vụ sản xuất, tạo ra giá trị gia tăng và góp phần hình thành năng lực xuất khẩu ngay tại Việt Nam.