Đấu giá đất phải đặt cọc trước 20-50%: GS.Đặng Hùng Võ đề xuất người tham gia chứng minh tiền ở đâu?
Từ 1/7/2027, tiền đặt trước đấu giá đất tăng lên 20-50%. GS. Đặng Hùng Võ đề xuất người tham gia xác minh tiền trong tài khoản nào để giới hạn mức trả.

Thời gian qua, nhiều phiên đấu giá đất ghi nhận tình trạng người tham gia đẩy giá lên cao bất thường rồi bỏ cọc, gây nhiễu loạn mặt bằng giá và ảnh hưởng đến người có nhu cầu mua đất thực.
Nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, Quốc hội đã thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) với nhiều quy định siết chặt hơn.
Siết trách nhiệm người tham gia đấu giá đất, nâng tiền đặt trước bằng 20-50% giá khởi điểm
Theo quy định mới được Quốc hội thông qua ngày 20/11 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027, tỷ lệ tiền đặt trước đối với người tham gia đấu giá đất ở đã được điều chỉnh tăng đáng kể.
Cụ thể, người tham gia đấu giá đất ở sẽ phải nộp khoản tiền đặt trước tối thiểu từ 20% đến tối đa 50% giá khởi điểm, thay cho mức 10% đến 50% đang áp dụng hiện nay.
Ví dụ, đối với một lô đất có giá khởi điểm 1 tỷ đồng, người tham gia thay vì chỉ nộp 100 triệu đồng như trước đây thì nay phải chuẩn bị tối thiểu 200 triệu đồng tiền đặt trước, trong khi mức tối đa vẫn giữ ở mức 50%.
Việc nâng gấp đôi mức đặt trước tối thiểu nhằm mục đích buộc người tham gia phải có năng lực tài chính thực sự, đồng thời hạn chế tình trạng đăng ký đấu giá, trả giá cao để tạo mặt bằng giá mới rồi không thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
Thực tế tại một số địa phương cho thấy việc tăng tiền đặt trước bước đầu mang lại hiệu quả. Theo số liệu Chính phủ báo cáo tại Quốc hội, tại Thanh Hóa, số lô đất bị hủy kết quả do người trúng không nộp tiền giảm từ 377 lô năm 2025 xuống còn 82 lô trong 9 tháng đầu năm 2026 dù số thửa đất đưa ra đấu giá tăng hơn ba lần, từ 1.129 lên 3.889.
Không chỉ tăng tiền đặt trước, Luật Đấu giá tài sản sửa đổi còn bổ sung quy định xử lý tình huống người tham gia không trả giá hoặc từ chối bốc thăm.
Theo đó, người đã tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý với giá khởi điểm. Nếu không có người trả giá cao hơn hoặc mức trả giá tiếp theo không hợp lệ, đấu giá viên sẽ tổ chức bốc thăm để lựa chọn người trúng đấu giá với mức giá bằng giá khởi điểm.
Người được chọn nhưng từ chối bốc thăm sẽ bị coi là rút lại giá đã trả và bị tịch thu tiền đặt trước. Nếu tất cả người tham dự đều từ chối bốc thăm, cuộc đấu giá mới được xác định là không thành.
Ở chiều ngược lại, người đã nộp hồ sơ và tiền đặt trước nhưng không còn nhu cầu mua tài sản vẫn được rút đăng ký bằng văn bản trước ngày mở phiên đấu giá. Khi đó, tiền đặt trước được hoàn lại theo quy định, nhưng tiền mua hồ sơ không được hoàn lại.
Luật cũng bổ sung các trường hợp bị cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với người từ chối kết quả trúng đấu giá và người trúng đấu giá từ chối ký biên bản đấu giá. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, người vi phạm có thể bị cấm tham gia đấu giá cùng loại tài sản trên phạm vi cả nước.
Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh đấu giá trực tuyến được xác định là giải pháp góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế hành vi lợi dụng đấu giá để trục lợi.

Giáo sư Đặng Hùng Võ đề xuất kiểm tra tài khoản, khoanh tiền người tham gia đấu giá
Một trong những hệ lụy đáng lo ngại của tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc là việc hình thành mặt bằng giá ảo. Giá trúng đấu giá bất thường có thể trở thành căn cứ để những người sở hữu đất xung quanh nâng giá bán, dù mức giá đó chưa chắc phản ánh đúng giá trị thực. Ngay cả khi kết quả đấu giá bị hủy, kỳ vọng về giá đã hình thành vẫn có thể tác động đến tâm lý thị trường.
Phân tích nguyên nhân tình trạng này, chia sẻ trong talkshow "Đấu giá đất hết thời trả giá trên trời rồi bỏ cọc?" do VTC News thực hiện, GS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, cho rằng một số người kinh doanh bất động sản muốn đẩy giá đất lên cao để bù đắp khoản thua lỗ từ những khu vực đã đầu tư nhưng không tăng giá như kỳ vọng. Vì vậy, họ tìm cách tham gia đấu giá, đẩy giá trúng lên rất cao rồi chấp nhận bỏ cọc.
Đánh giá quy định nâng mức tiền đặt trước tối thiểu lên 20%, ông Võ cho rằng mức này vẫn thấp và chưa đủ sức ngăn chặn hành vi trên. Theo ông, nếu người kinh doanh có ý đồ tạo giá ảo để giải quyết bài toán thua lỗ thì khoản tiền đặt trước 20% chưa đủ lớn để khiến họ từ bỏ ý định.
Từ thực trạng này, GS.Đặng Hùng Võ đề xuất một giải pháp mạnh hơn: người tham gia đấu giá phải chứng minh tiền của mình đang nằm trong những tài khoản nào. Sau khi cơ quan chức năng kiểm tra, xác thực, tổng số tiền đó sẽ được khoanh lại để kiểm soát. Đây không phải là việc thu giữ tiền, mà nhằm giới hạn mức trả giá của người tham gia trong phạm vi số tiền đã được xác minh và khoanh lại.
Đối với người trúng đấu giá, ông đề xuất phải thực hiện nghĩa vụ mua tài sản tương ứng với số tiền đã khoanh. Nếu người trúng không mua, Nhà nước sẽ tuyên bố khoản tiền đã khoanh bị hãm lại, không cho phép giao dịch hoặc sử dụng.
Ông Võ khẳng định đây là giải pháp duy nhất hiện nay để kiểm soát tình trạng này. Nếu không thực hiện cơ chế khoanh tiền và kiểm soát tài chính, theo ông, sẽ rất khó khống chế lòng tham và bảo vệ tính tốt đẹp của hoạt động đấu giá.
Bên cạnh mục tiêu ngăn chặn bỏ cọc, mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% cũng đặt ra vấn đề về khả năng tiếp cận của người dân có nhu cầu mua đất để ở.
Với một lô đất có giá khởi điểm 3 tỷ đồng, mức đặt trước 20% tương đương 600 triệu đồng, còn mức 50% lên tới 1,5 tỷ đồng. Đây là khoản tiền không nhỏ đối với những người có khả năng tài chính vừa phải nhưng không sẵn tiền mặt.
Để tránh tạo ra rào cản bất hợp lý, luật giao Chính phủ ban hành nguyên tắc, tiêu chí cụ thể nhằm áp dụng mức tiền đặt trước linh hoạt trong khung 20%-50%, phù hợp với tính chất tài sản và điều kiện thực tế của từng địa phương.
Nhìn chung, việc tăng tiền đặt trước, ràng buộc trách nhiệm bốc thăm, bổ sung chế tài cấm tham gia và đẩy mạnh đấu giá trực tuyến là những bước đi nhằm hạn chế tình trạng lợi dụng đấu giá để trục lợi.
Tuy nhiên, để thị trường đất đai lành mạnh, bên cạnh xử lý hành vi bỏ cọc, cần bảo đảm giá đất được hình thành từ cạnh tranh thực chất, phản ánh đúng giá trị thị trường và hoạt động đấu giá thực sự trở thành công cụ minh bạch xác lập giá trị quyền sử dụng đất.