Quốc gia Đông Nam Á có tới 2 Thủ đô, là nền kinh tế lớn nhất khu vực
Tại Đông Nam Á, có 2 quốc gia áp dụng mô hình phân chia chức năng thủ đô và trung tâm hành chính.
Trên thế giới, không ít quốc gia lựa chọn mô hình có nhiều hơn một thủ đô hoặc phân chia chức năng giữa thủ đô và trung tâm hành chính. Tại Đông Nam Á, hiện có 2 quốc gia áp dụng mô hình này, với những đặc điểm riêng trong tổ chức và vận hành bộ máy nhà nước.
Malaysia: Bài học thành công của mô hình song hành tài chính và hành chính


Malaysia là quốc gia quân chủ lập hiến liên bang tại Đông Nam Á với diện tích hơn 329.800km2, bao gồm 13 bang cùng 3 lãnh thổ liên bang và có đường biên giới giáp Thái Lan, Indonesia cùng Brunei. Trong lịch sử, quốc gia này từng chỉ duy nhất vận hành Kuala Lumpur làm trung tâm.
Nơi đây ra đời từ năm 1857 khi 87 thợ mỏ thiếc người Hoa lập khu định cư tại Ampang, sau đó nhanh chóng phát triển nhờ vị trí thuận lợi giữa các thung lũng sông.
Năm 1880, Kuala Lumpur thay thế Klang trở thành thủ phủ bang và đến năm 1895 chính thức được chọn làm thủ đô của Liên bang các Tiểu bang Mã Lai dưới sự thúc đẩy của quan chức Anh Frank Swettenham qua tuyến đường sắt Klang - Kuala Lumpur cùng phong cách xây dựng gạch ngói hạn chế hỏa hoạn.
Trải qua giai đoạn biến động trong Thế chiến II dưới sự chiếm đóng của Nhật Bản từ năm 1942 đến năm 1945, dân số tăng nhanh trong giai đoạn 1948-1960, nơi đây trở thành thủ đô của Liên bang Malaya độc lập vào năm 1957 và tiếp tục là thủ đô Malaysia từ năm 1963.

Tuy nhiên, tốc độ công nghiệp hóa chóng mặt từ thập niên 1960 đến đầu thập niên 1980 khiến dân số bùng nổ, gây ùn tắc giao thông và khó khăn trong quản lý. Trước thực trạng này, Chính phủ, dưới sự đề xuất của Thủ tướng Tun Dr. Mahathir Mohamad, quyết định khởi động dự án xây dựng đô thị mới Putrajaya từ năm 1995 với số vốn đầu tư vượt mức 8 tỷ USD trên vùng đất hoang từng là đồn điền cao su, cọ dầu, cách Kuala Lumpur khoảng 25-30km về phía nam.
Đến nay, Malaysia vận hành mô hình hai trung tâm quyền lực với sự phân định rõ ràng về chức năng. Cụ thể, Kuala Lumpur tiếp tục được quốc tế công nhận là thủ đô chính thức, hạt nhân tài chính, thương mại, nơi đặt Quốc hội, Cung điện Hoàng gia và tòa nhà Merdeka 118 cao 678,9m đứng thứ hai thế giới.
Trong khi đó, Putrajaya được đặt tên theo cố Thủ tướng Tunku Abdul Rahman Putra với hậu tố "jaya" mang ý nghĩa xuất sắc, trở thành thủ đô hành chính từ năm 1999, nơi đặt Văn phòng Thủ tướng cùng các bộ ngành liên bang.


Thành phố này quy hoạch theo mô hình thành phố trong vườn kết hợp đô thị thông minh, dành khoảng 37% diện tích cho công viên, hồ nước và không gian công cộng.
Đời sống cư dân tại đây gắn liền với môi trường sống trong lành, được các chuyên gia như Tiến sĩ Sundari Ramakrishna đánh giá cao về đa dạng sinh học. Sự kết hợp này giúp Malaysia tối ưu hóa quản lý và phát triển toàn diện.
Indonesia: Cuộc dịch chuyển lịch sử để tái định hình tương lai
Indonesia là quốc gia có quy mô kinh tế lớn nhất Đông Nam Á với GDP đạt 1.443 tỷ USD vào năm 2025, theo công bố từ Mekong-ASEAN. Từ khi độc lập năm 1945, Jakarta, với dân số hiện vượt mức 12 triệu người cùng vùng đô thị hướng mốc 42 triệu người, là thủ đô chính thức và trung tâm kinh tế, chính trị.
Dù vậy, áp lực quá tải dân số, khủng hoảng quỹ đất nghĩa trang với hơn 80% nghĩa trang kín chỗ cùng tình trạng khai thác nước ngầm quá mức khiến Jakarta trở thành một trong những đô thị chìm nhanh nhất thế giới.


Năm 2017, dưới thời Tổng thống Joko Widodo, Chính phủ đã nghiên cứu dời đô và Quốc hội thông qua luật vào tháng 1/2022. Thành phố thông minh Nusantara ra đời trên khu rừng nhiệt đới thuộc tỉnh Đông Kalimantan trên đảo Borneo, cách Jakarta khoảng 1.200km, với diện tích 2.560km2 và tổng chi phí đầu tư ước tính 30-35 tỷ USD.
Theo Quy định số 79/2025 do Tổng thống ký kết, Indonesia đặt mục tiêu hiện thực hóa Nusantara thành thủ đô chính trị vào năm 2028 nhằm tiếp nhận đồng bộ 3 nhánh quyền lực: hành pháp, lập pháp và tư pháp. Trong kế hoạch công tác năm 2025, Chính phủ phân bổ ngân sách 36,25 nghìn tỷ Rp để phát triển Khu hành chính trung ương KIPP rộng 6.600ha, hoàn thành 20% tòa nhà Chính phủ, 50% nhà ở và di dời 4.100 công chức.
Dự án được triển khai qua 5 giai đoạn đến năm 2045 dưới sự giám sát của Cơ quan Thủ đô Nusantara (OIKN) cùng các quan chức như Ridwan Kamil, Danis Sumadilaga và M. Qodari. Định hướng phát triển của Nusantara là thành phố rừng thông minh, thân thiện với môi trường, hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2045 với hệ thống giao thông thuần điện và 100% năng lượng tái tạo, hợp tác cùng các đối tác như Sembcorp, Masdar và NEC.


Sự kiện Tổng thống Joko Widodo tổ chức cuộc họp nội các đầu tiên tại Cung điện Garuda hình chim đại bàng vào tháng 8/2024 đánh dấu bước tiến lịch sử. Dự án này được kỳ vọng giúp giảm tải cho Jakarta và thúc đẩy tăng trưởng GDP Kalimantan đạt 5,8%, mở ra chương mới cho quốc gia quần đảo lớn nhất thế giới.
Những quốc gia được công nhận có nhiều hơn một thủ đô
Không chỉ riêng Malaysia và Indonesia, mô hình phân tách chức năng thủ đô cũng xuất hiện tại nhiều quốc gia trên khắp các châu lục nhằm tạo sự cân bằng trong bộ máy nhà nước. Tiêu biểu là Nam Phi khi sở hữu tới 3 thủ đô gồm Pretoria giữ vai trò hành chính, Cape Town là trung tâm lập pháp và Bloemfontein đảm nhận tư pháp.
Tại châu Âu, Hà Lan phân định rõ Amsterdam làm thủ đô văn hóa, lịch sử còn The Hague là trung tâm chính trị, hành chính. Trong khi đó, tại châu Mỹ, Bolivia đặt tòa án tối cao tại Sucre trong khi các cơ quan Chính phủ tập trung ở La Paz, hay Chile định danh Santiago là thủ đô chính thức nhưng Quốc hội lại họp tại Valparaiso.
Nhiều quốc gia khác cũng áp dụng mô hình này như Sri Lanka với Sri Jayawardenepura Kotte và Colombo, Benin với Porto-Novo và Cotonou, Burundi với Gitega và Bujumbura, Afghanistan với Kabul và Kandahar, Eswatini với Mbabane và Lobamba cùng Bờ Biển Ngà với Yamoussoukro và Abidjan.