TS Nguyễn Trí Hiếu phân tích 2 mục tiêu phía sau quyết định mua ngoại tệ của Ngân hàng Nhà nước

Minh Anh • 15/11/2026 - 11:22

Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mua ngoại tệ giao ngay từ các ngân hàng thương mại không chỉ nhằm bổ sung thanh khoản tiền đồng cho hệ thống ngân hàng, tạo dư địa giảm lãi suất cho vay mà còn có thể giúp tăng dự trữ ngoại hối quốc gia.

Chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Trí Hiếu.
Chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Trí Hiếu.

Tại talkshow “Ngân hàng bơm tiền: Lãi suất có giảm - Doanh nghiệp dễ vay?” ngày 11/11, TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế, đã phân tích những tác động từ động thái NHNN mua ngoại tệ giao ngay và bơm tiền đồng vào hệ thống ngân hàng.

Theo ông, điểm đáng chú ý của giao dịch này là NHNN mua ngoại tệ từ các ngân hàng thương mại và thanh toán bằng tiền đồng. Khác với giao dịch hoán đổi (swap) được thực hiện trước đó, trong đó NHNN mua ngoại tệ ở thời điểm hiện tại và cam kết bán lại trong tương lai, giao dịch mua ngoại tệ giao ngay chỉ diễn ra theo một chiều, không có cam kết bán lại.

Với cơ chế này, khi ngân hàng thương mại bán USD cho NHNN, họ nhận về tiền đồng tương ứng. Nguồn tiền này giúp cải thiện thanh khoản, tạo thêm nguồn lực để các ngân hàng đáp ứng nghĩa vụ chi trả và mở rộng tín dụng cho nền kinh tế.

Bổ sung thanh khoản, tạo dư địa giảm lãi suất

TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng mục tiêu trước hết của động thái mua ngoại tệ là hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng thương mại, qua đó tạo điều kiện để dòng vốn tiếp tục chảy vào nền kinh tế.

Ông phân tích, thời điểm cuối năm thường là giai đoạn nhu cầu vốn của doanh nghiệp tăng cao để đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh, hoàn tất các đơn hàng và chuẩn bị nguồn hàng phục vụ dịp Tết. Trong khi đó, một số ngân hàng đang chịu áp lực thanh khoản, thậm chí phải tăng lãi suất huy động để bổ sung nguồn vốn.

“Muốn cho vay nhiều thì phải có tiền, muốn có tiền thì phải huy động”, ông Hiếu phân tích, đồng thời cho rằng việc NHNN mua ngoại tệ và đưa tiền đồng vào hệ thống là một kênh bổ sung thanh khoản bên cạnh hoạt động huy động vốn của các ngân hàng.

Khi nguồn tiền đồng dồi dào hơn, các ngân hàng sẽ có thêm điều kiện cho vay, từ đó tạo dư địa giảm lãi suất. Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý không thể mặc định cứ được bổ sung thanh khoản là ngân hàng sẽ lập tức hạ lãi suất cho vay.

Lý do là các ngân hàng trước hết phải sử dụng nguồn tiền mới để xử lý những nhu cầu thanh khoản của chính mình, chẳng hạn đáp ứng các khoản tiền gửi đến hạn mà khách hàng rút ra, hoặc bù đắp nguồn vốn đã bị mắc kẹt trong các khoản tín dụng dài hạn chưa đến kỳ thu hồi.

Chỉ khi đã bảo đảm được khả năng thanh toán và có nguồn vốn dư thừa, ngân hàng mới có thể mở rộng cho vay. Vì vậy, tác động của việc bơm tiền đến mặt bằng lãi suất còn phụ thuộc vào cách từng ngân hàng sử dụng nguồn vốn được bổ sung.

Một yếu tố khác được ông Hiếu đề cập là mức giá NHNN mua ngoại tệ. Theo ông, nếu giá mua thấp hơn giá thị trường, các ngân hàng thương mại có thể không mặn mà bán USD cho NHNN, bởi họ có thể thu được nhiều tiền đồng hơn khi bán trên thị trường khác.

Do đó, hiệu quả bổ sung thanh khoản từ kênh mua ngoại tệ còn phụ thuộc vào lượng ngoại tệ thực tế các ngân hàng sẵn sàng bán.

tg6432.jpg
Không thể mặc định cứ được bổ sung thanh khoản là ngân hàng sẽ lập tức hạ lãi suất cho vay.

Dự trữ ngoại hối mới đạt gần 88 tỉ USD

Bên cạnh mục tiêu hỗ trợ thanh khoản, TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng việc mua ngoại tệ còn mang lại lợi ích cho NHNN trong việc bổ sung dự trữ ngoại hối quốc gia.

Ông lưu ý, dự trữ ngoại hối của Việt Nam hiện tương đối mỏng so với nhu cầu thanh toán nhập khẩu. Dẫn số liệu mà ông cho biết được tổng hợp từ nhiều nguồn, chuyên gia ước tính dự trữ ngoại hối của Việt Nam vào khoảng 87,6 tỉ USD, làm tròn gần 88 tỉ USD.

Trong khi đó, theo cách diễn đạt của ông tại talkshow, kim ngạch nhập khẩu bình quân 3 tháng được nêu ở mức 153 tỉ USD. Với tương quan này, dự trữ ngoại hối hiện tại chỉ đáp ứng khoảng 1,7 tháng nhập khẩu, thấp hơn mức 3 tháng thường được sử dụng làm ngưỡng tham chiếu về khả năng bảo đảm thanh toán nhập khẩu.

“Việc NHNN mua ngoại tệ giao ngay từ các ngân hàng thương mại có thể mang lại hai lợi ích: bơm thêm tiền đồng, cải thiện thanh khoản hệ thống để tạo dư địa hạ lãi suất cho vay và củng cố dự trữ ngoại hối quốc gia”, ông Hiếu nhận định.

Theo chuyên gia, khi các ngân hàng thương mại bán USD, NHNN vừa có thêm ngoại tệ để bổ sung dự trữ, vừa đưa tiền đồng ra hệ thống ngân hàng. Như vậy, giao dịch này có thể đồng thời phục vụ hai mục tiêu: cải thiện thanh khoản tiền đồng và tăng cường nguồn dự trữ ngoại hối.

Doanh nghiệp chưa chắc được hưởng lợi nhiều từ dòng tiền mới

Dù đánh giá động thái bổ sung thanh khoản có thể tạo điều kiện giảm lãi suất, TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), chưa chắc được hưởng lợi đáng kể ngay lập tức.

Theo ông, không phải toàn bộ số tiền đồng mà ngân hàng nhận được từ việc bán ngoại tệ cho NHNN đều được chuyển thành các khoản cho vay mới. Trước tiên, ngân hàng phải giải quyết nhu cầu thanh khoản và cân đối nguồn vốn của mình.

Ông cũng chỉ ra một rào cản khác nằm ở chính khả năng đáp ứng điều kiện tín dụng của doanh nghiệp. Nhiều SME không có tài sản bảo đảm, tình hình tài chính chưa khả quan hoặc không đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn cho vay của ngân hàng thương mại.

Trong trường hợp này, dù ngân hàng có nguồn vốn dồi dào hơn, doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận tín dụng nếu không đáp ứng được các điều kiện vay vốn.

“Lãi suất cho vay có thể giảm, nhưng mức giảm khó đủ lớn để tạo ra tác động tích cực rõ rệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME)”, ông Hiếu nhận định.

Chuyên gia cho rằng từ nguồn tiền NHNN đưa vào hệ thống đến khi doanh nghiệp thực sự tiếp cận được vốn với lãi suất thấp còn trải qua nhiều công đoạn. Vì vậy, chưa thể khẳng định các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được hưởng lợi lớn từ động thái mua ngoại tệ.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn tăng mạnh vào những tháng cuối năm và chuẩn bị cho mùa kinh doanh Tết, ông Hiếu kỳ vọng các ngân hàng thương mại sẽ triển khai thêm những chương trình tín dụng ưu đãi, đồng thời tìm cách giảm chi phí vốn để hạ lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo Kiến thức Đầu tư
https://dautu.kinhtechungkhoan.vn/ts-nguyen-tri-hieu-phan-tich-hai-muc-tieu-phia-sau-quyet-dinh-mua-ngoai-te-cua-nhnn-1474952.html
Đừng bỏ lỡ
    Đặc sắc
    Nổi bật Người quan sát
    Đọc tiếp
    TS Nguyễn Trí Hiếu phân tích 2 mục tiêu phía sau quyết định mua ngoại tệ của Ngân hàng Nhà nước
    POWERED BY ONECMS & INTECH