Quốc hội xem xét sửa 3 luật lớn, doanh nghiệp và nhà đầu tư chứng khoán cần chú ý

Chiều 17/10, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra 3 dự án luật, gồm Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập.

Các dự án tập trung vào việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đơn giản hóa quy định kinh doanh và bổ sung cơ sở pháp lý cho hoạt động trên thị trường chứng khoán.

Đề xuất luật mới thay Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017

Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm 4 chương, 35 điều, được xây dựng nhằm thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, khắc phục những bất cập trong chính sách hiện hành và thể chế hóa các chủ trương phát triển kinh tế tư nhân.

Trọng tâm của dự thảo là xây dựng cơ chế hỗ trợ thiết thực, tập trung giải quyết những khó khăn của doanh nghiệp trong gia nhập thị trường, tiếp cận nguồn lực, tổ chức sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Dự thảo cũng hướng tới luật hóa các cơ chế, chính sách lớn, có tính ổn định, lâu dài đã được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025.

Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, việc ban hành luật mới là cần thiết để thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý dự thảo có phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều luật chuyên ngành.

Do đó, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát, tránh quy định trùng lặp với các luật hiện hành. Những nội dung đã được pháp luật chuyên ngành điều chỉnh đầy đủ nên được dẫn chiếu, thay vì quy định lại, nhằm bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Luật Chứng khoán dự kiến sửa 44 điều, bổ sung cơ chế mới

Đối với Luật Chứng khoán, dự thảo sửa đổi 44 điều, bổ sung 1 điều và giữ nguyên 91 điều so với luật hiện hành.

Mục tiêu là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và chi phí tuân thủ; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, giao dịch điện tử và hoàn thiện cơ sở pháp lý cho các mô hình, dịch vụ mới trên thị trường chứng khoán.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành phạm vi sửa đổi để xử lý những vấn đề cấp thiết. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị việc cắt giảm thủ tục phải đi đôi với công cụ giám sát trong quá trình hoạt động, bảo đảm an toàn thị trường và bảo vệ tài sản của nhà đầu tư.

Đáng chú ý, dự thảo đề cập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình, công nghệ mới. Ủy ban đề nghị làm rõ thẩm quyền, phạm vi và giới hạn thử nghiệm; quy định về sự tham gia tự nguyện, cảnh báo rủi ro, bảo vệ dữ liệu, tách biệt tài sản và phương án xử lý khi thử nghiệm thất bại.

Việc miễn hoặc loại trừ trách nhiệm cũng cần được quy định chặt chẽ, không miễn trách nhiệm bồi thường đối với thiệt hại phát sinh do lỗi hoặc vi phạm của tổ chức thực hiện thử nghiệm.

Theo cơ quan thẩm tra, một số chính sách có phạm vi tác động rộng nhưng chưa được đánh giá đầy đủ cần tiếp tục nghiên cứu trong quá trình sửa đổi toàn diện Luật Chứng khoán.

Đề xuất bỏ toàn bộ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán

Một nội dung đáng chú ý khác là dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập, với trọng tâm cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ.

Đối với lĩnh vực dịch vụ kế toán, dự thảo đề xuất cắt giảm toàn bộ điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính. Với dịch vụ kiểm toán độc lập, dự thảo bỏ yêu cầu phải có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy chứng nhận đầu tư khi cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán.

Các thay đổi này hướng tới tháo gỡ rào cản gia nhập thị trường, mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ kế toán và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết ban hành luật, đồng thời thống nhất trình Quốc hội xem xét theo trình tự, thủ tục rút gọn để kịp thời luật hóa các chính sách đang được thực hiện có thời hạn, bảo đảm khung pháp lý mới có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan soạn thảo đánh giá tương xứng tác động của việc cắt giảm điều kiện kinh doanh đối với các bên liên quan, đồng thời làm rõ tính khả thi và hiệu quả của cơ chế quản lý thay thế.

Việc sửa đổi 3 dự án luật được kỳ vọng góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho doanh nghiệp cũng như thị trường chứng khoán. Các nội dung sửa đổi vẫn cần được tiếp tục rà soát, hoàn thiện trong quá trình Quốc hội xem xét.