Quy hoạch đại lộ sông Hồng 730.000 tỷ: Khu vực nào tiếp tục phải di dời, phương án tái định cư mới nhất là gì?

Hà Nội thông tin về "siêu dự án" trục đại lộ sông Hồng

Hà Nội đang lấy ý kiến về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 736.963 tỷ đồng, triển khai trên địa bàn 16 xã, phường với định hướng hình thành trục không gian xanh, cảnh quan và động lực phát triển mới của Thủ đô trong dài hạn. Phạm vi nghiên cứu dài khoảng 40 km, rộng khoảng 11.418 ha với gần 280.000 người đang sinh sống.

Việc điều chỉnh quy hoạch và triển khai hệ thống giao thông, công viên, không gian công cộng, các khu đô thị có thể tác động trực tiếp đến một số khu dân cư, đất sản xuất, hoạt động kinh doanh và đời sống của người dân trong khu vực.

Theo quy hoạch phòng, chống lũ và quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình được Thủ tướng phê duyệt năm 2016, thành phố dự kiến di dời 2 cụm làng.

Cụ thể, cụm Võng La - Hải Bối thuộc các xã Thiên Lộc và Vĩnh Thanh sẽ di dời một phần khu dân cư không bảo đảm an toàn phòng, chống lũ và phần nằm trong phạm vi xây dựng trục đại lộ. Khu vực bị ảnh hưởng thuộc các thôn Võng La, Yên Hà, Hải Bối, có tổng diện tích khoảng 27 ha.

Làng Bắc Cầu thuộc phường Bồ Đề cũng thuộc diện di dời, với diện tích khoảng 35,5 ha.

Bên cạnh các khu vực di dời, thành phố định hướng tái thiết 2 cụm làng nhằm hình thành khu vực được quy hoạch là “phòng khách đô thị” của Thủ đô. Cụm Nhật Tân - Tứ Liên thuộc phường Hồng Hà có diện tích khoảng 96 ha, trong khi cụm Thống Nhất, gồm Hạ Trại và Trung Thôn, thuộc phường Long Biên rộng khoảng 12 ha.

Khu vực “phòng khách đô thị” nằm phía ngoài đê hữu sông Hồng, bên trong Vành đai 2, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy. Khu vực này được định hướng tái thiết đô thị, phát triển trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và các công trình điểm nhấn kết nối Hồ Tây - Cổ Loa.

Ngoài 4 cụm làng thuộc diện di dời hoặc tái thiết, 8 cụm khác được định hướng cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc. Riêng cụm Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan dự kiến di dời một phần khoảng 4,5 ha theo quy hoạch phòng, chống lũ.

Ưu tiên tái định cư tại chỗ, giữ sinh kế

Do khu vực nghiên cứu có khoảng 279.525 người sinh sống, việc chuẩn bị phương án tái định cư và ổn định đời sống được xác định là nội dung quan trọng cần công khai, lấy ý kiến và hoàn thiện trước khi triển khai các bước tiếp theo.

Theo phương án đang được nghiên cứu, việc bố trí tái định cư được thực hiện trên cơ sở đáp ứng nguyện vọng của đa số cộng đồng dân cư, đa dạng hóa địa điểm và loại hình nhà, đất tái định cư. Thành phố đặt yêu cầu ưu tiên tối đa việc duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế và sự gắn kết cộng đồng, đồng thời bảo đảm khu tái định cư có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Thứ tự ưu tiên trước hết là bố trí tái định cư ngay trên cùng địa bàn xã, phường. Người dân tại khu vực ngoài bãi sông được nghiên cứu chuyển vào phía trong đê hoặc khu vực an toàn hơn trên chính địa bàn nếu có quỹ đất, phù hợp quy hoạch và đáp ứng điều kiện triển khai dự án.

Trường hợp quỹ đất tại chỗ không đủ, thành phố nghiên cứu bố trí tại khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý, thuận lợi để người dân tiếp tục làm việc, sản xuất, kinh doanh, học tập, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và duy trì các quan hệ cộng đồng.

Trước đó, khi kiểm tra 2 dự án khu đô thị đa mục tiêu tại Thư Lâm - Đông Anh và Bắc Thăng Long ngày 1/6/2026, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho rằng đây không chỉ là nơi ở mà còn là không gian cộng đồng, nơi người dân có điều kiện phát triển kinh tế, tiếp cận giáo dục, y tế và các dịch vụ xã hội thiết yếu.

Tại phiên họp tập thể UBND thành phố thường kỳ tháng 6 ngày 5/6/2026, ông Vũ Đại Thắng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện phương án tái định cư đối với các dự án lớn, trong đó có Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Chủ tịch UBND thành phố lưu ý, những dự án có quy mô di dời hàng chục nghìn hộ dân phải xây dựng trước các khu tái định cư đồng bộ, “có hạ tầng, có dịch vụ, có điều kiện sinh kế” mới có thể tạo được sự đồng thuận của người dân.

Theo đó, tái định cư không chỉ dừng ở việc chuyển người dân từ nơi ở cũ sang một căn nhà mới mà còn phải tính đến khả năng duy trì việc làm, thu nhập, điều kiện học tập, chăm sóc sức khỏe và các quan hệ gia đình, làng xóm.

Khu vực ven sông Hồng có nhiều hộ dân sống bằng sản xuất nông nghiệp, làng nghề, dịch vụ và kinh doanh nhỏ gắn với nơi cư trú. Vì vậy, phương án tái định cư cần gắn với giải pháp chuyển đổi nghề, hỗ trợ sản xuất, bố trí mặt bằng kinh doanh và kết nối giao thông phù hợp.

Quỹ đất tái định cư khoảng 265 ha

Trên cơ sở rà soát của các sở, ngành và ý kiến của các xã, phường liên quan, quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng dự kiến được bố trí tại cùng địa bàn hoặc khu vực lân cận với tổng diện tích khoảng 265 ha.

Trong đó, xã Mê Linh và Nam Phù mỗi nơi khoảng 72 ha; Bát Tràng 35 ha; Vĩnh Thanh và Đông Anh 30 ha; Hồng Vân 23 ha; Thượng Cát và Đông Ngạc 12 ha; Ô Diên 11 ha và Yên Sở 10 ha.

Đối với các địa bàn Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề và Long Biên, do không có quỹ đất tái định cư phía trong đê, phương án đang được nghiên cứu là bố trí người dân vào các khu đô thị đa mục tiêu hoặc khu định cư tập trung của thành phố.

Các khu vực được đưa vào phương án gồm Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh, quy mô khoảng 736,84 ha; Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long tại các xã Phúc Thịnh và Thiên Lộc, quy mô khoảng 474 ha; Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam, quy mô khoảng 169,5 ha.

Ngoài ra còn có Khu đô thị đa mục tiêu tại các phường Bồ Đề, Long Biên và xã Bát Tràng, quy mô khoảng 270,68 ha; Khu định cư Long Biên - Bồ Đề, quy mô khoảng 201 ha và Khu định cư Lĩnh Nam, quy mô khoảng 101 ha.

Các khu đô thị, khu định cư được nghiên cứu để cung cấp nhiều loại hình lựa chọn, gồm đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư, nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội. Đây cũng là quỹ bổ sung cho những địa bàn không đủ khả năng bố trí tái định cư tại chỗ.

Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh dự kiến có khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và khoảng 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng dự kiến hoàn thành chậm nhất trong quý II/2027; các công trình nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội cao tầng dự kiến được bàn giao chậm nhất trong quý IV/2029 và toàn bộ dự án hoàn thành vào năm 2030.

Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long dự kiến bố trí khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và từ 5.000 đến 10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư dự kiến hoàn thành chậm nhất trong quý II/2028; các công trình hạ tầng và nhà ở cao tầng hoàn thành vào năm 2030.

Theo định hướng được thành phố công bố ngày 1/6/2026, khoảng 40-50% quỹ nhà tại các khu đô thị đa mục tiêu sẽ được dành phục vụ tái định cư cho các dự án trọng điểm. Các dự án được phát triển theo mô hình kết hợp nhà ở tái định cư, nhà ở xã hội và các chức năng đô thị khác, gắn với hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ.

Tại một số phương án khác, Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam dự kiến bố trí khoảng 20.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội; Khu định cư Long Biên - Bồ Đề dự kiến khoảng 25.000 căn hộ chung cư và Khu định cư Lĩnh Nam dự kiến khoảng 20.500 căn hộ chung cư.

Bồi thường bằng tiền gấp 2 lần mức quy định

Đáng chú ý, về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các trường hợp phải di dời giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án, UBND TP Hà Nội áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ đặc thù theo Luật Thủ đô, các nghị quyết của Quốc hội, nghị định của Chính phủ, Nghị quyết 36/2026 của HĐND TP Hà Nội và Quyết định 40/2026 của UBND TP.

Theo đó, mức bồi thường bằng tiền về đất bằng 2 lần so với mức quy định được áp dụng với đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp đáp ứng đủ điều kiện pháp lý.

Thành phố đồng thời đặt ra nguyên tắc hoàn thành bố trí tái định cư trước khi ban hành quyết định thu hồi đất. Việc di dời, giải phóng mặt bằng đối với các hộ dân chỉ được thực hiện sau khi nơi ở mới đã được bố trí.

Đối với đất ở đủ điều kiện bồi thường, người dân được xem xét bố trí tái định cư theo quy định. Trường hợp gia đình có nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng cùng sinh sống và đủ điều kiện tách hộ, phương án đặt ra việc xem xét thêm suất tái định cư cho từng hộ.

Trường hợp đất không đủ điều kiện được bồi thường nhưng người bị thu hồi đất không còn nhà ở, đất ở khác trên địa bàn, việc bố trí tái định cư được xem xét theo quy định. Người còn nhà ở, đất ở nhưng diện tích nhỏ hơn mức tối thiểu để tách thửa cũng được nghiên cứu giải quyết nhằm bảo đảm chỗ ở.

Các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải được thực hiện theo Luật Đất đai, các nghị định của Chính phủ và quy định của thành phố. Mỗi trường hợp cụ thể còn phụ thuộc vào nguồn gốc, loại đất, hồ sơ pháp lý, thời điểm sử dụng đất và phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Do đó, việc lấy ý kiến điều chỉnh quy hoạch hiện nay không đồng nghĩa với việc quyết định thu hồi đất, mức bồi thường hoặc vị trí tái định cư đã được xác định đối với từng hộ gia đình. Các bước khảo sát, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, lập và phê duyệt phương án vẫn phải được thực hiện đúng trình tự, công khai và có sự tham gia của người dân.

Các phương án về quy mô, số lượng căn hộ, địa bàn bố trí và tiến độ của từng dự án hiện vẫn tiếp tục được rà soát, bổ sung, điều chỉnh theo quy hoạch, khả năng đầu tư và nhu cầu tái định cư thực tế.

Với một dự án có phạm vi lớn, liên quan đến nhiều cộng đồng dân cư như Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, việc bảo đảm đồng thuận không chỉ nằm ở giá trị bồi thường mà còn ở khả năng để người dân nhìn thấy rõ nơi ở tương lai, tiếp tục làm việc, học tập, sản xuất, kinh doanh và duy trì các mối quan hệ cộng đồng.

Theo định hướng của thành phố, tái định cư đi trước, hạ tầng đi cùng và sinh kế được duy trì là những yêu cầu xuyên suốt, nhằm tổ chức lại không gian ven sông theo hướng phát triển đô thị nhưng vẫn bảo đảm quyền và lợi ích lâu dài của người dân.