Rét đậm, rét hại ‘phơi bày’ những thói quen giữ ấm sai lầm mà rất nhiều người đang làm

Đợt không khí lạnh tăng cường đang khiến miền Bắc bước vào giai đoạn rét đậm, rét hại kéo dài. Theo các chuyên gia y tế, điều kiện thời tiết này tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ nhỏ và người mắc bệnh nền. Việc chủ động điều chỉnh sinh hoạt, ăn uống và vận động hợp lý có vai trò quan trọng trong phòng ngừa các rủi ro sức khỏe vào mùa giá rét.

Miền Bắc bước vào giai đoạn rét đậm, rét hại kéo dài

Theo số liệu đo lúc 5h30 sáng 8/1 tại 39 trạm khí tượng thuộc 18 tỉnh, thành phố, có 19 trạm ghi nhận nhiệt độ xuống dưới 10 độ C. Trong đó, Sa Pa (Lào Cai) thấp nhất với 4,7 độ C; Mẫu Sơn (Lạng Sơn) 5,1 độ C; Mộc Châu (Sơn La) 5,7 độ C.

Tại các trạm đo ở Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh, nhiệt độ phổ biến 11-14 độ C, trời rét đậm. Do ảnh hưởng của không khí lạnh cường độ mạnh, trong những ngày tới, khu vực trung du và miền núi Bắc bộ có nhiệt độ thấp nhất 6-9 độ C, vùng núi cao có nơi xuống dưới 3 độ C; nhiệt độ trung bình ngày dao động 12-14 độ C. Khu vực này có khả năng xuất hiện băng giá, sương muối.

Các tỉnh đồng bằng Bắc bộ có nhiệt độ trung bình 13-15 độ C. Riêng tại Hà Nội, thời tiết hôm nay rét đậm, nhiệt độ thấp nhất phổ biến 8-11 độ C.

Khu vực từ Quảng Trị đến TP. Đà Nẵng có nhiệt độ thấp nhất 14-17 độ C, trung bình 17-19 độ C.

Theo quy chuẩn của ngành khí tượng, nhiệt độ trung bình ngày dưới 15 độ C được xác định là rét đậm; dưới 13 độ C là rét hại. Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đồng thời cảnh báo, không khí lạnh cường độ mạnh tiếp tục gây gió mạnh, sóng lớn trên nhiều vùng biển.

Khuyến nghị chăm sóc sức khỏe trong mùa rét

Trong điều kiện thời tiết hiện nay, việc giữ ấm cơ thể giữ vai trò then chốt.

-Giữ ấm cơ thể: Đây là yếu tố then chốt giúp nâng cao sức đề kháng khi thời tiết chuyển lạnh. Các chuyên gia khuyến cáo cần chú trọng bảo vệ những vùng dễ bị “hàn tà” xâm nhập như đầu, bàn tay, bàn chân, hai đầu gối và vùng eo lưng.

Theo y học cổ truyền, vào mùa đông nên tác động vào một số huyệt đạo quan trọng để hỗ trợ điều hòa cơ thể. Huyệt Dũng tuyền (lòng bàn chân) có tác dụng giảm lạnh tay chân; huyệt Quan nguyên (vùng bụng dưới) giúp bồi bổ nguyên khí, hồi dương; huyệt Tam âm giao (ở cẳng chân) giúp điều hòa khí huyết, hỗ trợ chức năng gan - thận. Ngoài ra, xoa bóp tai và vùng eo lưng được cho là có tác dụng bổ thận, tăng năng lượng và duy trì sự tỉnh táo.

Việc lựa chọn trang phục cũng cần phù hợp, ưu tiên quần áo ấm, thoải mái, tránh đồ bó chật gây cản trở lưu thông khí huyết. Bên cạnh đó, tắm nắng cho lưng trong mùa đông mang lại lợi ích đáng kể. Lưng là nơi tập trung nhiều kinh dương, đặc biệt là mạch Đốc. Ngồi quay lưng về phía Mặt trời, sưởi ấm vùng lưng khoảng 20-30 phút mỗi ngày giúp bổ sung dương khí và cải thiện thể trạng. Ngâm chân nước ấm ở nhiệt độ 40-45 độ C trong 15-20 phút trước khi ngủ cũng giúp giãn mạch, tăng tuần hoàn máu, xua tan giá lạnh và hỗ trợ giấc ngủ.

-Uống nước và sinh hoạt hợp lý: Trong chế độ sinh hoạt mùa đông, uống nước đúng cách đóng vai trò quan trọng. Nhiều người cho rằng mùa lạnh ít vận động nên không cần uống nhiều nước, song thiếu nước có thể khiến da khô, giảm tuần hoàn và rối loạn trao đổi chất. Các chuyên gia khuyến nghị nên uống nước ấm, chia thành nhiều lần trong ngày, mỗi lần khoảng 100-200 ml, uống từng ngụm nhỏ.

Về giấc ngủ, nguyên tắc sinh hoạt mùa đông là đi ngủ sớm và dậy muộn. Mọi người nên ngủ trước 22 giờ, muộn nhất là 23 giờ để dưỡng dương khí, đồng thời chỉ nên thức dậy khi Mặt trời đã lên để hạn chế nhiễm lạnh. Tuy nhiên, không nên nằm trên giường quá lâu gây trì trệ tuần hoàn.

-Tập luyện và vệ sinh cá nhân: Tập thể dục được xem là biện pháp hiệu quả giúp giữ ấm và duy trì vóc dáng. Thời điểm tập phù hợp trong mùa đông thường là sau 9 giờ sáng, khi nhiệt độ ngoài trời dễ chịu hơn. Vận động giúp cải thiện lưu thông khí huyết, tăng cường chức năng tim - phổi và giảm tình trạng lạnh tay chân. Cường độ tập luyện cần vừa phải, dừng khi cơ thể ấm lên và hơi ra mồ hôi, tránh tập quá sức gây hao tổn dương khí.

Do các khớp tay chân thường cứng hơn vào mùa đông, việc khởi động kỹ trước khi tập là rất cần thiết, đặc biệt với người trung niên và cao tuổi. Các bài tập nhẹ nhàng, chậm rãi được ưu tiên. Khi tập luyện, cần mặc đủ ấm để tránh nhiễm lạnh. Với người cao tuổi hạn chế ra ngoài, các hoạt động như quét dọn nhà cửa hoặc tập dưỡng sinh trong sân cũng là hình thức rèn luyện phù hợp.

Về vệ sinh cá nhân, mùa đông không nên tắm quá ít hoặc quá nhiều. Tắm quá ít tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, trong khi tắm quá thường xuyên dễ gây khô và ngứa da do không khí hanh khô. Khi tắm, cần tránh nước quá nóng, hạn chế cọ xát mạnh và không dùng xà phòng có tính kiềm cao để bảo vệ da. Việc vệ sinh miệng, họng thường xuyên cũng giúp sát trùng và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

- Chế độ ăn uống mùa đông: Theo y học cổ truyền, khí lạnh dễ làm tổn thương thận, vì vậy chế độ ăn mùa đông nên tập trung bồi bổ thận. Một số thực phẩm được khuyến nghị gồm quả óc chó, thịt cừu, vừng đen, long nhãn, táo tàu, mộc nhĩ. Cần hạn chế đồ nguội, thực phẩm có tính hàn, đồng thời tăng cường gia vị có tính ấm.

Một số thói quen cần tránh trong những ngày rét đậm, rét hại

Các chuyên gia y tế lưu ý, nhiều thói quen sinh hoạt tưởng như giúp chống rét lại tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe trong điều kiện thời tiết lạnh sâu.

-Uống rượu để làm ấm cơ thể là thói quen phổ biến nhưng không được khuyến khích. Rượu có thể tạo cảm giác ấm nóng tức thời song lại kích thích quá trình giãn mạch, khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn. Việc sử dụng cồn chỉ nên giới hạn ở mức xoa ngoài da để sát trùng và kết hợp ủ ấm phù hợp.

- Uống nước quá nóng trước khi ra ngoài cũng tiềm ẩn rủi ro. Các loại đồ uống nóng làm tăng lưu thông máu và khiến mạch máu giãn nở. Khi tiếp xúc với không khí lạnh ngay sau đó, thân nhiệt có thể giảm nhanh. Vì vậy, nước ấm được xem là lựa chọn phù hợp hơn trong mùa đông.

- Tắm nước lạnh trong thời tiết rét đậm, rét hại gây nguy cơ nhiễm lạnh đột ngột, dẫn đến rối loạn tuần hoàn, thậm chí đột quỵ. Người dân nên tắm nước ấm, thời gian ngắn và hạn chế tắm muộn vào ban đêm.

- Ra ngoài khi bụng đói khiến cơ thể thiếu năng lượng để sinh nhiệt, làm tăng nguy cơ hạ thân nhiệt. Trong những ngày lạnh, cần bảo đảm ăn đủ bữa, tránh bỏ bữa sáng và bổ sung năng lượng trước khi ra ngoài.

- Ăn uống đồ lạnh trong mùa đông làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp. Thức ăn nguội, đồ uống nhiều đá nên được hạn chế; nước ấm và món ăn nóng giúp cơ thể duy trì thân nhiệt ổn định hơn.

- Mang tất liên tục cả ngày lẫn đêm có thể khiến bàn chân bí hơi, mồ hôi không thoát được, ảnh hưởng đến giấc ngủ và lâu dài có thể tác động xấu đến xương khớp.

- Uống quá ít nước là tình trạng thường gặp vào mùa đông do cảm giác khát giảm. Việc thiếu nước làm suy giảm sức đề kháng, khiến da khô ráp và ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất trong cơ thể.

Đặc biệt, đốt than củi, than tổ ong hoặc lá cây trong phòng kín để sưởi ấm là hành vi rất nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ và ngộ độc khí, có thể dẫn đến tử vong. Người dân tuyệt đối không sử dụng các hình thức sưởi ấm này trong không gian kín.