Sân vận động dát vàng có sức chứa hơn 86.000 chỗ ngồi, lớn gấp đôi Mỹ Đình, vốn đầu tư gần 20.000 tỷ đồng, ghi dấu ấn đậm nét của một doanh nghiệp Việt Nam

Trận chung kết World Cup 2022 giữa Argentina và Pháp khép lại bằng khoảnh khắc Messi nâng cao chiếc cúp vàng trên thảm cỏ sân Lusail Iconic. Không chỉ là nơi ghi dấu mốc chói lọi của một trong những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử bóng đá, công trình này còn chứa đựng niềm tự hào lớn lao của ngành cơ khí chế tạo Việt Nam.

Ẩn đằng sau lớp vỏ kiên cố và ánh vàng lộng lẫy của kỳ quan kiến trúc Trung Đông này là 6.000 tấn kết cấu thép do Tập đoàn Đại Dũng của Việt Nam sản xuất và cung ứng.

Tọa lạc tại thành phố đô thị mới Lusail, cách thủ đô Doha khoảng 15km về phía Bắc, sân Lusail Iconic đứng độc tôn như lời khẳng định cho bước phát triển vượt bậc của Qatar. Dự án chính thức khởi công xây dựng vào tháng 4/2017 và trải qua hơn 4 năm thi công trước khi hoàn tất vào tháng 11/2021.

Với tổng kinh phí xây dựng ước tính lên tới 767 triệu USD (tương đương 20.000 tỷ đồng), công trình đạt sức chứa tổng thể theo thiết kế lên tới 86.250 chỗ ngồi. Số lượng ghế ngồi khổng lồ này giúp Lusail trở thành sân vận động lớn nhất tại Qatar, đồng thời hơn gấp đôi sức chứa khoảng 40.000 chỗ của sân vận động Mỹ Đình tại Việt Nam.

Vượt lên trên quy mô của 1 đấu trường thể thao thông thường, dự án là trọng tâm trong quy hoạch đô thị lâu dài của Chính phủ Qatar, thể hiện khát vọng hiện đại hóa và hội nhập quốc tế mạnh mẽ.

Để hiện thực hóa công trình biểu tượng, chủ đầu tư đã kết hợp với những đơn vị tư vấn và thiết kế danh tiếng bậc nhất thế giới. Foster + Partners đóng vai trò kiến trúc sư chính, hợp tác cùng Populous trong vai trò kiến trúc sư thể thao và Arup chịu trách nhiệm về kỹ thuật sân vận động. Ngoài ra, AFL Architects cũng đóng góp trong việc thiết kế nội thất, hoàn thiện mái che và các khu vực dịch vụ công cộng.

Đặc biệt phải kể đến sự góp sức từ Tập đoàn Đại Dũng của Việt Nam với nhiệm vụ cung cấp và sản xuất kết cấu thép cho khung vỏ bao quanh sân. Ban đầu, gói thầu này do một nhà thầu Thổ Nhĩ Kỳ đảm nhận nhưng đơn vị này không đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe. Trải qua quá trình thẩm định gắt gao từ chủ đầu tư và các tổ chức kiểm định quốc tế, Tập đoàn Đại Dũng được chọn để thay thế.

Doanh nghiệp Việt Nam đã sản xuất và cung cấp khoảng 6.000 tấn cấu kiện, chiếm tới 1/4 tổng số cấu kiện thép của toàn bộ sân vận động. Đáng chú ý, toàn bộ sản lượng này được hoàn thành trong vòng 1 năm, đúng vào thời điểm chuỗi cung ứng toàn cầu chao đảo do đại dịch Covid-19.

Thiết kế tiệm cận hoàn hảo

Xét về kiến trúc, Lusail Iconic được ví như kỳ quan kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật thủ công truyền thống Hồi giáo và công nghệ xây dựng hiện đại.

Công trình lấy cảm hứng từ chiếc đèn lồng "fanar" truyền thống, gợi liên tưởng đến một chiếc bát hoặc bình vàng khổng lồ. Mặt ngoài sân phủ sắc vàng nhạt thanh lịch với từng tấm ốp cao trên 4m kết hợp hoa văn hình tam giác, tạo nên hiệu ứng ánh sáng và bóng râm biến ảo dưới ánh nắng gắt vùng sa mạc.

Mái sân vận động được chế tạo tỉ mỉ từ vật liệu màng PTFE chọn lọc, vừa che nắng vừa hỗ trợ duy trì chất lượng mặt cỏ và kiểm soát nhiệt độ bên trong.

Thiết kế này kết hợp các giải pháp làm mát ngoài trời giúp giảm thiểu hấp thụ nhiệt từ mặt trời, tối ưu hóa mức tiêu thụ năng lượng. Nhờ hiệu quả tiết kiệm nước lên tới 40% so với các sân vận động thông thường, Lusail Iconic xuất sắc nhận được đánh giá cao nhất từ Hệ thống Đánh giá Tính bền vững Toàn cầu (GSAS).

Đi sâu vào bên trong, không gian khán đài được tổ chức khoa học nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của FIFA về góc quay camera, bảng điện tử và khu vực truyền thông. Khán đài được phân thành 3 tầng rõ rệt: Tầng GA thấp hơn gồm khu vực trên và dưới, tầng giữa phục vụ khán giả VIP và VVIP, còn tầng GA cao hơn được bố trí ở khán đài phía Đông và phía Tây.

Kiến trúc dạng tròn giúp khán giả tiến gần sát thảm cỏ nhất có thể, tối ưu tầm nhìn và khuếch đại không khí sôi động. Hệ thống chỉ dẫn di chuyển được thiết kế trực quan, giúp người hâm mộ lần đầu đến sân dễ dàng tiếp cận các khu vực tiện ích như cửa xoay, quầy nhượng quyền, phòng chờ, trạm sơ cứu hay nhà vệ sinh.

Tình trạng "trầm lặng" đáng lo sau các sứ mệnh vẻ vang

Sau khi tạo nên kỷ niệm vô giá tại World Cup 2022, Lusail Iconic tiếp tục chứng kiến những khoảnh khắc rực rỡ khác của bóng đá châu Á. Sân vận động đã lấp đầy khán đài trong trận chung kết AFC Asian Cup 2023, chứng kiến đội tuyển quốc gia Qatar bảo vệ thành công ngôi vô địch châu lục.

Tuy nhiên, bước sang giai đoạn sau các giải đấu lớn, Lusail Iconic gần như bị “bỏ mặc”. Dù Qatar đã bỏ ra khoảng 6,5 tỷ USD cho hệ thống 8 sân vận động, bài toán duy trì công năng sau sự kiện vẫn vô cùng nan giải. Ghi nhận các trận đấu ở giải vô địch quốc gia Qatar (Qatar Stars League) mùa giải 2024/25, số lượng khán giả đến sân vô cùng thưa thớt, để lại nhiều khoảng trống trên khắp các khán đài.

Theo quy hoạch ban đầu, sân vận động Lusail sẽ được thu gọn quy mô và chuyển đổi công năng thành không gian phục vụ cộng đồng đa năng, tích hợp trường học, cơ sở y tế, cửa hàng thương mại và các trung tâm thể thao. Dù vậy, tính đến cuối năm 2025, quá trình tái cấu trúc vẫn đang tiến hành với tốc độ ì ạch và chưa đạt tiến độ kỳ vọng.