Sầu riêng Việt Nam đón tin vui kép từ hai thị trường tỷ dân Trung Quốc và Ấn Độ

Bức tranh xuất khẩu nông sản của nước ta trong nửa đầu năm nay chứng kiến một sự xô đổ kỷ lục đầy ngoạn mục. Không phải thanh long hay lúa gạo, loại quả có lớp vỏ gai góc và mùi hương kén người ngửi mới chính là nhân vật trung tâm mang về dòng ngoại tệ khổng lồ. Sự xoay trục này không chỉ mang ý nghĩa về mặt doanh thu mà còn mở ra một chương mới cho tham vọng vươn tầm toàn cầu của nền nông nghiệp nội địa.

Sức hút mãnh liệt tại thị trường tỷ dân truyền thống

Dữ liệu thống kê mới nhất từ cơ quan hải quan phác họa một thực tế không thể phủ nhận về vị thế độc tôn của trái sầu riêng. Trong tổng số 2,04 tỷ USD mà Trung Quốc chi ra để nhập khẩu rau quả từ nước ta suốt sáu tháng đầu năm, riêng mặt hàng sầu riêng đã chiếm trọn 988 triệu USD. Tỷ lệ đóng góp lên tới 48,45% kim ngạch toàn ngành là một con số biết nói, minh chứng cho sức tiêu thụ khủng khiếp của người tiêu dùng nước bạn.

Để dễ hình dung về độ lớn của miếng bánh thị phần này, chúng ta chỉ cần đặt lên bàn cân so sánh với các loại trái cây chủ lực khác. Mức doanh thu gần một tỷ USD của sầu riêng thậm chí còn vượt xa tổng kim ngạch xuất khẩu của năm loại quả truyền thống gồm thanh long, chuối, mít, dừa và xoài cộng lại. Trong khi dừa ghi nhận tín hiệu khả quan với mức tăng trưởng gần gấp đôi, thì sự sụt giảm doanh số của thanh long, chuối và xoài càng làm tôn lên đà tăng trưởng 43,4% đầy ấn tượng của dòng sản phẩm đắt đỏ này.

Khơi thông điểm nghẽn hạ tầng kiểm định

Nhu cầu bùng nổ đòi hỏi hệ thống cung ứng phải chuyển mình để đáp ứng những rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe. Tính đến hết tháng bảy năm nay, toàn bộ hệ sinh thái sản xuất đã thiết lập được 1.201 mã số vùng trồng và 120 cơ sở đóng gói đủ tiêu chuẩn hoạt động. Sự chờ đợi đang đổ dồn vào 1.166 mã số và cơ sở khác đang xếp hàng chờ nhà chức trách Trung Quốc phê duyệt, hứa hẹn tạo ra một đợt bùng nổ công suất mới trong ngắn hạn.

Tin vui lớn nhất hỗ trợ trực tiếp cho tốc độ thông quan chính là việc đối tác chấp thuận 50 cơ sở kiểm nghiệm ngay tại thị trường nội địa. Các phòng thí nghiệm này gánh vác nhiệm vụ tầm soát nghiêm ngặt dư lượng kim loại nặng và chất tạo màu, với công suất xử lý lên tới hàng chục nghìn mẫu mỗi ngày. Riêng khu vực Tây Nguyên, thủ phủ nguyên liệu lớn nhất cả nước, đã được trang bị sáu phòng kiểm nghiệm chiến lược, giúp rút ngắn đáng kể thời gian lưu kho và giảm thiểu rủi ro hư hỏng cho các lô hàng tươi sống.

Cánh cửa lịch sử mang tên Ấn Độ

Thành công không chỉ dừng lại ở biên giới phía Bắc khi những nỗ lực đàm phán song phương vừa mang lại một trái ngọt mang tính bước ngoặt. Giữa tháng bảy vừa qua, thị trường 1,4 tỷ dân Ấn Độ đã chính thức điền tên Việt Nam vào danh sách các quốc gia được phép xuất khẩu sầu riêng tươi. Quyết định mở cửa hoàn toàn không kèm theo các điều kiện nhập khẩu đặc biệt hay yêu cầu kiểm dịch bổ sung đã thể hiện sự tin tưởng tuyệt đối vào hệ thống quản lý chất lượng của chúng ta.

Việc đặt chân vào nền kinh tế đông dân nhất hành tinh mang ý nghĩa sống còn đối với chiến lược phát triển dài hạn. Sự kiện này mang đến cho các doanh nghiệp xuất khẩu một lối thoát hoàn hảo để giảm bớt sự phụ thuộc rủi ro vào một đối tác duy nhất. Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng thẳng thắn chỉ ra rằng đây là một sân chơi hoàn toàn mới mẻ và chứa đựng nhiều thách thức. Trong giai đoạn thăm dò, những trái sầu riêng chất lượng cao sẽ được định vị tại phân khúc cao cấp qua hệ thống nhà hàng, khách sạn và siêu thị lớn, đòi hỏi các nhà phân phối phải nghiên cứu cực kỳ bài bản về thói quen tiêu dùng cũng như năng lực logistics tại quốc gia Nam Á này.

Phía sau những con số doanh thu rực rỡ là một ẩn số lớn về khả năng kiểm soát quy mô sản xuất trong nước. Cơn sốt giá cả đã kích thích người nông dân ồ ạt mở rộng diện tích canh tác lên mức 200.000 héc ta, vượt xa gấp đôi so với định hướng quy hoạch ban đầu của ngành nông nghiệp. Với gần 130.000 héc ta đang trong giai đoạn cho thu hoạch, tổng sản lượng dự kiến của năm nay sẽ dễ dàng vượt mốc hai triệu tấn.

Áp lực tiêu thụ đang đè nặng lên nửa cuối năm khi hàng triệu tấn quả chuẩn bị đến độ thu hái. Chỉ tính riêng khu vực Tây Nguyên, sản lượng ước tính trong năm tháng cuối năm đã lên tới 1,3 triệu tấn, tập trung dày đặc tại các tỉnh Đắk Lắk và Lâm Đồng. Nếu không tận dụng tốt thị trường Ấn Độ mới mở, đồng thời không phát triển thêm các công nghệ chế biến sâu, điệp khúc được mùa rớt giá rất có thể sẽ trở thành rào cản đối với những người nông dân gắn bó với loại cây trồng tỷ đô này.