Sếp PVOIL: Có đủ xăng dầu chưa chắc đã bảo đảm an ninh năng lượng

Trong bối cảnh các rủi ro địa chính trị, biến đổi khí hậu, an ninh mạng và chuyển dịch năng lượng ngày càng tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu, an ninh năng lượng không còn chỉ được đánh giá bằng việc có đủ nguồn cung xăng dầu hay năng lực dự trữ. Theo ông Đỗ Mạnh Bình, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), yếu tố quan trọng hơn là khả năng duy trì dòng chảy năng lượng liên tục, an toàn, linh hoạt với chi phí hợp lý trong mọi tình huống.

Phát biểu tại Tọa đàm "An ninh năng lượng - trụ cột của an ninh quốc gia trong bối cảnh rủi ro an ninh phi truyền thống" diễn ra sáng 22/7, ông Đỗ Mạnh Bình cho biết PVOIL hiện là doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn thứ hai Việt Nam, chiếm khoảng 24% thị phần xăng dầu nội địa. Sau gần hai thập kỷ hình thành và phát triển, doanh nghiệp đã trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị của Petrovietnam, góp phần bảo đảm nhiên liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và ổn định thị trường.

Theo ông Đỗ Mạnh Bình, trong bối cảnh mới, an ninh năng lượng không chỉ là câu chuyện có đủ xăng dầu hay đủ năng lực dự trữ. Điều cốt lõi là khả năng duy trì dòng chảy năng lượng liên tục, an toàn, linh hoạt với chi phí hợp lý trong mọi tình huống.

Ông cho biết thực tế cho thấy thị trường có thể không thiếu nguồn cung trên quy mô quốc gia nhưng vẫn xảy ra tình trạng thiếu hụt cục bộ nếu đường vận chuyển bị chia cắt, cảng biển ngừng hoạt động, hệ thống điều hành gặp sự cố hoặc nguồn hàng không được đưa đến đúng nơi, đúng thời điểm. Vì vậy, doanh nghiệp đầu mối xăng dầu không chỉ thực hiện chức năng thương mại mà còn là một bộ phận quan trọng trong năng lực chống chịu của hệ thống năng lượng quốc gia.

Phân tích những thách thức hiện nay, ông Đỗ Mạnh Bình cho rằng chuỗi cung ứng xăng dầu đang phải đối mặt với bốn nhóm rủi ro lớn.

Đầu tiên là rủi ro địa chính trị và đứt gãy chuỗi cung ứng quốc tế. Theo ông, xung đột tại Trung Đông, căng thẳng Mỹ - Iran, xung đột Nga - Ukraine cùng sự cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn có thể nhanh chóng tác động đến giá dầu, cước vận tải, bảo hiểm hàng hải và khả năng tiếp cận nguồn hàng.

Mặc dù các xung đột diễn ra ngoài lãnh thổ Việt Nam nhưng vẫn có thể làm gián đoạn nguồn dầu thô nhập khẩu cho các nhà máy lọc dầu trong nước, đồng thời gây khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn xăng dầu thay thế với mức giá hợp lý.

Để chủ động ứng phó, trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động mạnh, PVOIL đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị trong chuỗi giá trị của Petrovietnam như BSR, PV GAS và PVTrans để cân đối linh hoạt nguồn hàng trong nước với nguồn nhập khẩu, đồng thời điều phối hệ thống kho vận nhằm không để xảy ra gián đoạn cung ứng.

Ông Đỗ Mạnh Bình dẫn chứng, trong tháng 5/2026, thông qua đơn vị thành viên PVOIL Singapore, doanh nghiệp đã thu xếp thành công 2 triệu thùng dầu thô Basrah Medium từ Iraq cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn và sẽ tiếp tục thu xếp thêm 3 triệu thùng đến hết năm 2026.

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu và thiên tai cũng là rủi ro lớn đối với chuỗi cung ứng xăng dầu. Theo lãnh đạo PVOIL, bão, mưa lớn, ngập lụt, sạt lở đất có thể làm gián đoạn đường bộ, cảng biển, kho xăng dầu, phương tiện vận tải và hệ thống cửa hàng bán lẻ. Trong nhiều trường hợp, nguy cơ thiếu nhiên liệu không xuất phát từ việc thiếu nguồn hàng mà do nhiên liệu không thể tiếp cận kịp thời khu vực có nhu cầu. Vì vậy, sức chống chịu của hệ thống kho vận và khả năng điều phối linh hoạt trong tình huống khẩn cấp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Một thách thức khác được ông Đỗ Mạnh Bình đề cập là rủi ro an ninh mạng. Theo ông, hoạt động kinh doanh xăng dầu hiện phụ thuộc ngày càng nhiều vào các hệ thống số hóa trong quản lý kho, điều độ, vận tải và thanh toán điện tử. Một cuộc tấn công mạng có thể làm gián đoạn hoạt động xuất nhập hàng, điều phối nguồn, thanh toán và bán lẻ, tạo ra hậu quả không khác nhiều so với một sự cố vật lý trong chuỗi cung ứng.

Lãnh đạo PVOIL cho biết sự cố an ninh mạng mà doanh nghiệp từng trải qua là bài học thực tiễn sâu sắc. Qua đó, doanh nghiệp nhận thức rõ rằng quá trình chuyển đổi số luôn phải đi cùng với bảo đảm an ninh mạng, xây dựng hệ thống dự phòng, sao lưu dữ liệu và các phương án vận hành thay thế.

Ngoài ra, quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu cũng đang đặt ra yêu cầu mới đối với các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu. Theo ông Đỗ Mạnh Bình, xu hướng giảm phát thải, sử dụng nhiên liệu sạch và phát triển xe điện đang từng bước thay đổi mô hình tiêu thụ năng lượng. Vì vậy, doanh nghiệp phải đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ là bảo đảm nguồn cung xăng dầu hiện tại và chuẩn bị hạ tầng, công nghệ cũng như năng lực kinh doanh cho cơ cấu năng lượng trong tương lai.

Từ thực tiễn hoạt động, ông Đỗ Mạnh Bình cho rằng tư duy về an ninh năng lượng cần chuyển mạnh từ "ứng phó khi sự cố xảy ra" sang "chủ động xây dựng sức chống chịu của hệ thống".

Theo đó, trong thời gian tới, PVOIL sẽ tập trung đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao năng lực tồn trữ, logistics và điều phối hàng hóa nhằm bảo đảm cung ứng ổn định, liên tục trên toàn hệ thống; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong dự báo, quản trị chuỗi cung ứng, đồng thời tăng cường an ninh mạng, hệ thống dự phòng và năng lực phục hồi sau sự cố.

Theo ông Đỗ Mạnh Bình, thời gian tới PVOIL xác định tập trung vào việc xây dựng và thường xuyên cập nhật các kịch bản ứng phó khẩn cấp; nâng cao năng lực cảnh báo sớm, chỉ huy và phối hợp xử lý trước các biến động về giá dầu, thiên tai và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng; đồng thời chủ động chuẩn bị hạ tầng, công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực kinh doanh các loại năng lượng mới phù hợp với lộ trình chuyển dịch năng lượng quốc gia.

Để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ trên, PVOIL kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế điều hành thị trường xăng dầu theo hướng linh hoạt hơn, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động bảo đảm nguồn cung khi thị trường biến động.

Cùng với đó, cần thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin, dữ liệu và cảnh báo sớm giữa cơ quan quản lý, Petrovietnam, các doanh nghiệp năng lượng và cơ sở nghiên cứu; phát huy hiệu quả liên kết toàn chuỗi từ tạo nguồn, tồn trữ, vận chuyển, chế biến đến phân phối. Doanh nghiệp cũng đề xuất đẩy mạnh đầu tư vào khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu và an ninh mạng, đồng thời phát triển hệ thống logistics, kho dự trữ và hạ tầng phân phối có khả năng chống chịu cao trước thiên tai và các rủi ro địa chính trị.

Theo ông Đỗ Mạnh Bình, trong kỷ nguyên rủi ro phi truyền thống, an ninh năng lượng không chỉ được đo bằng quy mô nguồn cung mà còn bằng khả năng duy trì dòng chảy năng lượng liên tục, an toàn, linh hoạt và có khả năng phục hồi trước mọi biến động.

"Với vai trò là doanh nghiệp đầu mối xăng dầu chủ lực của Petrovietnam, PVOIL sẽ tiếp tục nâng cao năng lực tạo nguồn, tồn trữ, logistics, phân phối, quản trị rủi ro và chuyển đổi số; phát triển các loại năng lượng mới; mở rộng hợp tác trong nước và quốc tế. Qua đó, PVOIL tiếp tục đồng hành cùng Petrovietnam trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện hiệu quả quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam", ông Đỗ Mạnh Bình nhấn mạnh.