Siêu dự án đường hầm xuyên núi dài gần 14km 'đắp chiếu' 9 năm, vốn đầu tư 3.000 tỷ đồng bị hủy bỏ

Dự án hầm Agua Negra được kỳ vọng tạo ra tuyến đường bộ xuyên dãy Andes, giúp kết nối tỉnh San Juan của Argentina với vùng Coquimbo của Chile trong mọi điều kiện thời tiết.

Tuy nhiên, sau nhiều năm lên kế hoạch, công trình vẫn chưa được triển khai và nguồn vốn ban đầu dành cho phía Argentina đã bị hủy bỏ.

Nằm ở độ cao gần 4.800m so với mực nước biển, đèo Agua Negra hiện là một trong những tuyến đường xuyên Andes quan trọng giữa hai quốc gia Nam Mỹ nhưng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi tuyết và thời tiết khắc nghiệt, khiến việc lưu thông bị gián đoạn theo mùa.

Hầm Agua Negra được đề xuất như một tuyến đường ngầm dài gần 14km, gồm 2 đường hầm song song dành cho 2 chiều xe chạy. Nếu được xây dựng, công trình sẽ giúp ô tô và xe tải di chuyển giữa Argentina và Chile quanh năm, giảm sự phụ thuộc vào tuyến đèo trên núi vốn thiếu ổn định.

Theo thiết kế do Ngân hàng Phát triển Liên Mỹ (IDB) công bố, dự án gồm 2 đường hầm độc lập, mỗi đường dài khoảng 13,9km - giúp rút ngắn quãng đường di chuyển giữa hai nước khoảng 40km so với tuyến hiện tại.

Tuyến hầm mới sẽ nối khu vực sản xuất nội địa của Argentina với bờ biển Thái Bình Dương thông qua cảng Coquimbo của Chile, mở ra một lựa chọn vận tải mới cho hàng hóa xuất khẩu sang các thị trường quốc tế, đặc biệt là khu vực châu Á.

Theo IDB, công trình sẽ loại bỏ nhiều đoạn đường quanh co trên tuyến núi hiện tại, giảm thời gian di chuyển và tăng khả năng dự báo cho hoạt động vận tải xuyên biên giới. Đây là yếu tố quan trọng khi tuyến đèo Agua Negra hiện thường phải đóng cửa do tuyết rơi dày hoặc điều kiện thời tiết nguy hiểm.

Năm 2017, IDB phê duyệt khoản vay ban đầu trị giá 280 triệu USD cho dự án, trong đó 130 triệu USD dành cho Argentina và 150 triệu USD cho Chile. Tổng chi phí xây dựng ước tính khoảng 1,5 tỷ USD (gần 40.000 tỷ đồng).

Tuy nhiên, kế hoạch không đạt được tiến độ đề ra. Báo cáo đánh giá chương trình của IDB tại Argentina giai đoạn 2021-2023 cho biết khoản vốn 130 triệu USD (khoảng 3.400 tỷ đồng) dành cho nước này đã bị hủy bỏ hoàn toàn sau nhiều năm dự án không được khởi công.

IDB cũng nói rằng các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật liên quan đến dự án mất đi mục đích ban đầu do công trình chưa được triển khai, buộc ngân hàng phải chuyển nguồn lực sang các chương trình khác.

Vì vậy, Agua Negra hiện vẫn chưa thể được triển khai. Công trình chưa có nguồn vốn mới, chưa có đấu thầu xây dựng và cũng chưa có lịch trình thi công cụ thể.