Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam áp dụng cơ chế hoạt động đặc thù

Ngày 18/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 325/2026/NĐ-CP quy định cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV).

Theo nghị định, cơ chế đặc thù được xây dựng cho các hoạt động quản lý, thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng tài nguyên và kinh doanh của TKV, đồng thời quy định cách thức quản lý tài chính đối với những hoạt động có tính đặc thù, rủi ro cao.

Về hoạt động quản lý tài nguyên, TKV được thống nhất thực hiện trong tập đoàn các công ty công tác khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng nguồn tài nguyên khoáng sản than, bôxít và các khoáng sản chiến lược, quan trọng khác theo quy định pháp luật. Phạm vi này cũng bao gồm một số công trình hạ tầng có tính chất liên mỏ, liên khu vực.

Trên cơ sở đó, TKV có trách nhiệm chủ trì tổ chức, quản lý và điều phối hoạt động thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng tài nguyên của các công ty con theo Nghị định 325, Điều lệ TKV và các quy định liên quan. Mục tiêu là bảo đảm hiệu quả sản xuất kinh doanh chung và khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản.

Đối với các mỏ khoáng sản đã được cấp phép khai thác cho TKV, tập đoàn sẽ tổ chức quản lý thống nhất từ khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. TKV có thể thuê các công ty con trong Thị trường TKV thực hiện hoạt động khai thác thông qua hợp đồng và giữ vai trò đầu mối tiêu thụ sản phẩm sau khai thác.

Trong trường hợp mỏ được cấp phép trực tiếp cho các công ty con trong Thị trường TKV, tập đoàn sẽ làm đầu mối quản lý các công đoạn từ khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến đến tiêu thụ thông qua việc ký hợp đồng với các đơn vị tham gia kế hoạch phối hợp kinh doanh.

Không chỉ quản lý nguồn tài nguyên, TKV còn được trao cơ chế thống nhất trong hoạt động tiêu thụ than, alumin và một số khoáng sản quan trọng.

Theo đó, TKV chủ trì, điều phối các công ty con tham gia Thị trường TKV để thỏa thuận, thống nhất phân công quản lý thị trường trong toàn tập đoàn. Cơ chế này bao gồm cả các thị trường cơ khí, vật tư chiến lược, dịch vụ địa chất và môi trường.

TKV cũng được quyết định và điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ, bao gồm giá mua và giá bán trong Thị trường TKV, ngoại trừ những hàng hóa, dịch vụ thuộc diện Nhà nước định giá cụ thể.

Trên cơ sở kế hoạch phối hợp kinh doanh hằng năm, TKV sẽ tổ chức ký hợp đồng mua bán với các công ty con đối với than, quặng bôxít, hydroxit nhôm, alumin, nhôm, đồng tấm và một số khoáng sản quan trọng khác sau khai thác, chế biến. Giá mua bán được xác định trên cơ sở định mức kinh tế - kỹ thuật và lợi nhuận hợp lý để TKV chủ trì tiêu thụ tại thị trường trong nước và quốc tế.

Cùng với cơ chế hoạt động, Nghị định 325 cũng đưa ra các quy định riêng về quản lý tài chính của TKV.

Theo đó, một số khoản chi được xử lý từ nguồn lợi nhuận sau thuế, trong đó có chi phí khảo sát, thăm dò khoáng sản phục vụ mục đích đầu tư nhưng không đủ điều kiện triển khai dự án và không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế theo pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Các trường hợp này gồm kết quả khảo sát, thăm dò không đủ trữ lượng để khai thác công nghiệp; có đủ trữ lượng nhưng chưa có công nghệ khai thác, chế biến phù hợp hoặc chưa có giải pháp khắc phục tác động xấu đến môi trường; hoặc dự án không thể triển khai do điều chỉnh quy hoạch, thay đổi chính sách của cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, chi phí đầu tư thất bại tại các dự án đầu tư và các khoản đầu tư có tính đặc thù, rủi ro cao cũng có thể được xử lý từ nguồn lợi nhuận sau thuế trong những trường hợp được nghị định quy định.

Cụ thể, các trường hợp gồm dự án nằm trong khu vực được cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh quy hoạch, dự án bị tác động bởi thay đổi chính sách khiến doanh nghiệp không đủ điều kiện triển khai và các dự án khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Đối với chế độ ăn giữa ca và ăn định lượng, TKV cùng các công ty con tham gia kế hoạch phối hợp kinh doanh được hạch toán các khoản chi này cho người lao động vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ theo quy định pháp luật.

Chế độ ăn giữa ca, ăn định lượng được thực hiện theo thỏa thuận trong thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy, quy chế của TKV và các công ty con, phù hợp với Bộ luật Lao động.

Nghị định 325/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 5/10/2026 và được áp dụng từ năm tài chính 2026. Trong thời gian chưa sửa đổi, bổ sung điều lệ, quy chế tài chính và quy chế nội bộ, TKV được tiếp tục áp dụng các quy định hiện hành nếu không trái với Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các quy định liên quan.