‘Thần đồng’ Toán học từng đạt đỉnh cao năm 2006, từng quyết định bỏ học để xuất gia, hiện đã 38 tuổi và đang làm công việc gì?

Khi hai nhà toán học Trung Quốc Wang Hong và Deng Yu giành Giải Fields 2026, câu chuyện về Liu Zhiyu một lần nữa được nhắc lại. Nhiều năm sau khi rời bỏ con đường toán học, cựu thần đồng 38 tuổi hiện sống bằng việc kinh doanh, livestream và điều hành công ty riêng.

Hào quang của thần đồng và quyết định xuất gia

Năm 2006 đánh dấu đỉnh cao trong hành trình toán học của Liu Zhiyu. Anh giành huy chương vàng với điểm tuyệt đối tại Olympic Toán học quốc tế lần thứ 47, đứng đầu đoàn Trung Quốc và lọt top 3 thế giới. Khi đó, Deng Yu xếp thứ 6.

Liu bắt đầu học toán từ lớp 4. Lên cấp ba, anh được tuyển vào lớp thực nghiệm khoa học của một trong những trường hàng đầu tại Vũ Hán. Đến năm lớp 12, anh được tuyển thẳng vào Đại học Bắc Kinh, trở thành tâm điểm chú ý với danh xưng "thiên tài toán học".

Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang là những vấn đề về sức khỏe và tâm lý. Trong quá trình luyện thi, Liu mắc bệnh mắt nghiêm trọng. Những bài toán liên tục xuất hiện trong đầu, đến mức khi nhìn một cái cây, phản xạ đầu tiên của anh cũng là liên tưởng đến các phương trình toán học.

Tình trạng mất ngủ, lo âu và trầm cảm kéo dài khiến Liu dần mất hứng thú với việc học.

Dù vậy, đến năm cuối đại học, anh vẫn nằm trong nhóm sinh viên xuất sắc, xếp thứ tư toàn khóa và nhận được học bổng tiến sĩ toàn phần tại MIT (Mỹ).

Nhưng thay vì lên đường du học như dự định, Liu khiến gia đình bất ngờ khi bay thẳng đến chùa Long Tuyền ở Bắc Kinh để xin xuất gia. Anh lấy pháp danh Xianyu và kiên quyết với lựa chọn này bất chấp sự khuyên nhủ từ cha mẹ.

Con đường tu hành kéo dài 8 năm trước khi Liu quyết định xuống núi. Anh thành lập một nền tảng tư vấn tâm lý và đến năm 2022 chính thức hoàn tục, bắt đầu hành trình khởi nghiệp.

Từ căn phòng 30 m2 đến cuộc đua kinh doanh

Ở tuổi 38, Liu Zhiyu trở thành blogger video ngắn, livestream bán khóa học và điều hành công ty riêng. Không gian làm việc của anh rộng chưa đầy 30 m2, trong khi lịch làm việc kéo dài từ 9h đến 21h mỗi ngày.

Có thời điểm, Liu phải uống vội một ly trà sữa để duy trì sức lực dù đang trong quá trình hạn chế đường.

"Khởi nghiệp thì không thể giảm", anh nói, cho rằng môi trường Internet có mức độ cạnh tranh rất khốc liệt. "Nếu không tiến về phía trước, bạn sẽ đi xuống".

Sự thay đổi trong cuộc sống của Liu khá trái ngược với lựa chọn năm xưa. Người từng rời bỏ con đường học thuật để tìm kiếm sự bình yên trong đời sống tu hành giờ phải đối mặt với áp lực kinh doanh và kiếm tiền.

Năm 2022, khi gia nhập một công ty hoạt động trong lĩnh vực tâm lý, Liu nhận mức thu nhập khoảng 4.200 USD mỗi tháng. Tuy nhiên, anh chủ động giảm mức lương xuống còn 2.800 USD để dành nguồn lực duy trì đội ngũ.

Do thiếu kinh nghiệm quản lý tài chính, bộ phận của anh sau đó rơi vào tình trạng thua lỗ, buộc Liu phải tách ra và tự kinh doanh.

Có thời điểm, hai vợ chồng phải sống trong một căn phòng nhỏ kiêm studio, trong khi bố mẹ vợ thuê căn hộ bên cạnh. Những buổi livestream đầu tiên của Liu được thực hiện ngay trên chiếc giường của bố mẹ vợ, với phông nền và bàn làm việc được kê tạm.

Trước đây, Liu từng nghĩ một người chỉ cần có đủ tiền ăn uống, mỗi tháng vài trăm USD là có thể sống được, thậm chí "cùng lắm ngủ gầm cầu". Nhưng suy nghĩ ấy thay đổi sau khi anh lập gia đình.

"Gia đình cần ăn uống, mua rau, nuôi con. Những thứ đó đều cần tiền", Liu chia sẻ.

Sau khoảng ba năm, công ty bắt đầu hòa vốn. Gia đình chuyển sang thuê một căn hộ hai phòng ngủ, đồng thời dành căn nhà cũ làm studio. Từ đó, tiền bạc trở thành một trong ba vấn đề khiến Liu trăn trở, bên cạnh việc tu tập và duy trì các mối quan hệ.

Học cách làm chồng, làm cha

Từng tuyên bố không muốn kết hôn, Liu gặp người phụ nữ khiến "trái tim loạn nhịp" vào năm 2022. Hai người sau đó kết hôn và đón con trai đầu lòng vào năm 2024.

Với một người từng thừa nhận hạn chế về kỹ năng giao tiếp, cuộc sống gia đình và việc điều hành doanh nghiệp đặt ra không ít thử thách.

Liu từng vụng về khi tặng vợ một chiếc váy lỗi mốt. Trong công việc, anh cũng từng khiến một người bạn tổn thương khi từ chối hợp tác bằng câu nói thẳng thừng: "Bạn xuất sắc nhưng chúng tôi không thực sự cần bạn".

Nhận ra những hạn chế của bản thân, Liu đổi tên tài khoản WeChat thành "Cẩn ngôn thận hành", với ý nghĩa nhắc nhở bản thân phải thận trọng trong lời nói và hành động.

Dưới sự hướng dẫn của vợ, anh dần tinh tế hơn trong cách tặng quà, thậm chí cẩn thận đến mức nhờ cô xem trước những tin nhắn quan trọng. Khi đối diện những bất đồng giữa mẹ và vợ, cựu thần đồng toán học cũng phải tìm cách vận dụng những triết lý Phật giáo để dung hòa các mối quan hệ.

Việc trở thành cha càng khiến Liu cảm nhận rõ hơn về trách nhiệm của mình. Anh cho rằng xã hội thường phóng đại những thiếu sót và gắn cho các thiên tài nhiều khuôn mẫu.

Ở tuổi 38, Liu tự nhận bản thân vẫn giống một đứa trẻ, luôn tò mò và không ngừng học cách thích nghi với cuộc sống đời thường.

Câu chuyện của Liu Zhiyu vì thế không đơn thuần là hành trình từ một thần đồng toán học đến doanh nhân. Đó còn là câu chuyện về một người từng bước rời khỏi những khuôn mẫu được đặt lên mình để tìm kiếm một cuộc sống mà anh cho là phù hợp.