Thành phố hơn 35 triệu dân công bố lộ trình cấm xe máy xăng, hàng chục triệu phương tiện phải chuyển đổi

Cuối tháng 6, chính quyền Delhi công bố chính sách mới nhằm từng bước cấm xe máy, xe tay ga và xe lam chạy bằng xăng hoặc khí đốt hóa thạch, với mục tiêu giảm mạnh tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng đang đe dọa sức khỏe người dân.

Theo lộ trình, Delhi sẽ ngừng cấp đăng ký mới cho xe tải nhẹ và xe lam ba bánh sử dụng nhiên liệu hóa thạch từ năm 2027. Đến năm 2028, xe máy và xe tay ga chạy xăng cũng sẽ không còn được đăng ký mới tại thành phố này.

Các tổ chức môi trường đánh giá đây có thể là bước ngoặt lớn trong cuộc chiến chống ô nhiễm tại một trong những đô thị ô nhiễm nhất thế giới.

Xe cộ là nguồn gây ô nhiễm lớn nhất

Trong nhiều năm qua, giao thông vận tải là một trong những nguyên nhân chính khiến chất lượng không khí tại Delhi thường xuyên ở mức nguy hiểm đối với sức khỏe con người.

Theo số liệu của chính quyền địa phương, khí thải từ phương tiện giao thông chiếm trung bình khoảng 23% tổng lượng chất ô nhiễm trong không khí, trở thành nguồn phát thải lớn nhất của thành phố, đặc biệt vào mùa đông khi sương mù độc hại thường xuyên bao phủ bầu trời.

Xe máy, xe tay ga và xe lam hiện chiếm hơn 2/3 tổng số phương tiện đang lưu thông trên đường phố Delhi. Phần lớn trong số đó sử dụng xăng hoặc khí nén có nguồn gốc từ nhiên liệu hóa thạch.

Chính quyền Delhi kỳ vọng chính sách mới sẽ giúp ít nhất 30% đội xe của thành phố được điện hóa vào năm 2030.

“Chính sách tập trung vào xe điện hoàn toàn, loại phương tiện không phát thải trực tiếp và mang lại lợi ích môi trường vượt trội”, chính quyền Delhi cho biết.

Ông Amit Bhatt, Giám đốc điều hành khu vực của Hội đồng Quốc tế về Vận tải Sạch (ICCT), nhận định việc loại bỏ dần xe hai bánh và ba bánh chạy nhiên liệu hóa thạch có thể trở thành "bước ngoặt" trong nỗ lực cải thiện chất lượng không khí của Delhi.

Theo ông, nhóm phương tiện này chiếm phần lớn lưu lượng giao thông trong thành phố. Việc chuyển đổi sang xe không phát thải sẽ giúp giảm đáng kể lượng khí độc, cải thiện sức khỏe cộng đồng và mở đường cho quá trình điện hóa trên quy mô rộng hơn.

Thành phố ô nhiễm nhất thế giới tăng tốc chuyển đổi

Chính quyền Delhi, do đảng Bharatiya Janata Party lãnh đạo, từng đối mặt với làn sóng chỉ trích trong mùa đông vừa qua khi mức độ ô nhiễm duy trì ở ngưỡng nguy hiểm suốt nhiều tháng.

Những năm gần đây, xe lam điện (e-rickshaw) đã xuất hiện ngày càng nhiều trên đường phố Delhi. Tuy nhiên, số lượng trạm sạc hạn chế khiến nhiều tài xế chưa sẵn sàng chuyển đổi.

Để giải quyết vấn đề này, chính quyền cam kết xây dựng hơn 30.000 điểm sạc công cộng trên toàn thành phố.

Ông Vikas Nimesh, giảng viên Trường Chính sách công thuộc Học viện Công nghệ Ấn Độ (IITD), cho rằng thị trường xe điện tại Ấn Độ đang phát triển rất nhanh, trong khi Delhi hiện là thị trường xe điện lớn nhất cả nước.

Ông kỳ vọng chính sách mới sẽ thúc đẩy các hãng xe đầu tư mạnh hơn vào công nghệ xanh, đồng thời tung ra nhiều mẫu xe điện mới với giá cả cạnh tranh hơn.

Tài xế lo mất thu nhập

Dù vậy, không phải ai cũng lạc quan trước kế hoạch này.

Tại khu thương mại nhộn nhịp Connaught Place, tài xế xe lam Rajesh Gopi, 37 tuổi, cho biết ông nghi ngờ việc chuyển đổi hoàn toàn có thể diễn ra chỉ trong vòng 2 năm.

“Tôi nghe nói xe lam điện phải sạc rất thường xuyên và không đi được quãng đường xa như xe chạy khí đốt. Nếu mỗi ngày phải mất 1 đến 2 giờ để sạc, tôi sẽ mất một phần thu nhập mà bản thân không thể đánh đổi”, ông nói.

Người tài xế này cũng bày tỏ lo ngại về chi phí bảo dưỡng cũng như nguy cơ mất cắp pin.

Tuy nhiên, ông thừa nhận tình trạng ô nhiễm hiện nay đã trở nên khó chịu đến mức nhiều tài xế phải hít thở không khí độc hại mỗi ngày.

“Tôi không phản đối việc thay đổi để làm sạch không khí, nhưng hy vọng chúng tôi không phải là những người phải trả giá cho quá trình đó”, ông nói.

Vẫn còn nhiều tranh cãi

Ngoài việc loại bỏ dần xe chạy nhiên liệu hóa thạch, chính sách mới cũng đưa ra nhiều ưu đãi về thuế và phí cho người mua ô tô điện nhằm khuyến khích chuyển đổi tự nguyện.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng khoảng thời gian 2 năm là quá ngắn để thị trường thích nghi, đặc biệt khi nguồn cung xe điện vẫn chưa thực sự đa dạng.

Một số ý kiến khác cho rằng chính quyền Delhi không nên chỉ tập trung vào phương tiện cá nhân.

Nhà hoạt động môi trường Bhavreen Kandhari nhận định việc mở rộng hệ thống giao thông công cộng xanh mới là giải pháp căn cơ hơn.

Dù sở hữu mạng lưới tàu điện ngầm lớn, Delhi từ lâu vẫn bị phàn nàn về khả năng kết nối hạn chế giữa các khu vực trong thành phố. Điều này khiến người dân tiếp tục phụ thuộc vào xe máy cá nhân và xe lam cho những chặng đường ngắn.

“Thêm nhiều ô tô trên đường không phải là giải pháp”, bà Kandhari nói. “Muốn giảm ùn tắc và bụi mịn, chính quyền cần đầu tư mạnh hơn vào giao thông công cộng và các giải pháp kết nối xanh cho chặng cuối hành trình. Chính sách xe điện hiện nay vẫn chưa giải quyết được vấn đề đó”.

Theo Guardian