Thực hiện chấm thi Ngữ văn dưới sự giám sát của công nghệ, thí sinh và phụ huynh được 'mở cửa' vào tận nơi quan sát tại Trung Quốc

Mỗi năm, hàng triệu học sinh Trung Quốc bước vào kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia (Gaokao). Sau khi kỳ thi khép lại, quy trình chấm các bài tự luận, đặc biệt là môn Ngữ văn, luôn là vấn đề nhận được sự quan tâm lớn từ phụ huynh và thí sinh bởi đây là môn học có nhiều yếu tố đánh giá định tính.

Quy trình chấm nhiều lớp, giám sát bằng công nghệ

Theo Tân Hoa Xã, tại các trung tâm chấm thi ở Bắc Kinh, Thượng Hải, Thiên Tân, Trùng Khánh và Quý Châu, mỗi bài thi phải trải qua nhiều bước kiểm soát nghiêm ngặt trước khi được công nhận kết quả.

Ngay sau khi kết thúc buổi thi, bài làm của thí sinh được lực lượng công an áp tải đến trung tâm chấm thi để quét số hóa. Toàn bộ thông tin cá nhân đều được mã hóa trước khi đưa lên hệ thống chấm trực tuyến, bảo đảm giám khảo không thể xác định danh tính người dự thi.

Hệ thống cũng không cho phép một giáo viên chấm toàn bộ bài thi. Thay vào đó, mỗi giám khảo chỉ được phân công chấm một phần câu hỏi nhất định theo cơ chế phân phối ngẫu nhiên. Trên màn hình máy tính chỉ hiển thị phần nội dung được giao, không kèm thông tin thí sinh hay toàn bộ bài làm.

Tại điểm chấm môn Ngữ văn ở Thượng Hải, phần mềm chấm thi còn hỗ trợ phóng to chữ viết, điều chỉnh màu nền màn hình nhằm giúp giám khảo đọc bài dễ dàng hơn, giảm nguy cơ sai sót khi xử lý số lượng lớn bài thi.

Để hạn chế tối đa yếu tố cảm tính, trước khi chấm chính thức, các tổ chuyên môn tiến hành nghiên cứu đáp án, lựa chọn bài mẫu, tổ chức chấm thử và hoàn thiện hướng dẫn chấm. Tất cả giám khảo đều phải tham gia tập huấn để thống nhất cách hiểu và áp dụng thang điểm.

Ông Vương Tùng Lĩnh, Trưởng phòng Tuyển sinh Đại học thuộc Viện Khảo thí Giáo dục Thiên Tân, cho biết kết quả chấm thử tiếp tục được sử dụng để điều chỉnh hướng dẫn chấm cũng như các tham số kỹ thuật trước khi triển khai chấm đại trà.

Đối với các bài tự luận, Trung Quốc áp dụng cơ chế "chấm kép độc lập". Mỗi bài thi được hai giám khảo chấm riêng biệt. Nếu điểm số chênh lệch vượt ngưỡng quy định, bài thi sẽ được chuyển sang vòng chấm thứ ba hoặc thứ tư.

Theo ông La Vĩnh Tường, Phó Trưởng ban Chỉ đạo chấm thi Gaokao tỉnh Quý Châu, trong trường hợp các vòng chấm vẫn chưa đạt được sự thống nhất, bài thi sẽ được chuyển lên hội đồng chuyên gia để đưa ra kết luận cuối cùng.

Bên cạnh sự tham gia của giám khảo, hệ thống còn ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để giám sát toàn bộ quá trình chấm thi. Những trường hợp có dấu hiệu bất thường, như điểm tự luận và trắc nghiệm chênh lệch lớn, xuất hiện điểm 0 bất thường hoặc các nghi vấn khác, sẽ được tự động chuyển đến chuyên gia để rà soát. Các bài thi có dấu hiệu giống nhau, chữ viết không thống nhất hoặc chứa ký hiệu nhận dạng cũng được xử lý theo quy định riêng.

Sau khi hoàn tất việc chấm điểm, dữ liệu tiếp tục trải qua nhiều vòng đối chiếu. Tại Bắc Kinh, kết quả được kiểm tra trên hai hệ thống độc lập trước khi công bố. Trong khi đó, Trùng Khánh sử dụng hai nhóm nhân sự với phần mềm và phương pháp xử lý khác nhau để tổng hợp điểm theo cơ chế "đối chiếu chéo", nhằm hạn chế tối đa sai sót.

Theo Tân Hoa Xã, ngay cả những bài thi đạt mức điểm tuyệt đối cũng chưa được công nhận ngay mà phải chờ hội đồng chuyên gia xem xét và phê duyệt lần cuối.

Mở cửa điểm chấm thi cho phụ huynh và báo chí

Một điểm đáng chú ý trong công tác chấm thi Gaokao là nhiều địa phương tại Trung Quốc chủ động mời phụ huynh, học sinh và cơ quan báo chí tham quan các trung tâm chấm thi nhằm tăng tính minh bạch.

Theo Tân Hoa Xã, tại Thượng Hải, phụ huynh được trực tiếp theo dõi quy trình chấm môn Ngữ văn. Trong khi đó, tại Bắc Kinh, các cơ quan báo chí được phép tiếp cận những điểm chấm thi đặt tại Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa.

Sau chuyến tham quan trung tâm chấm thi ở Quý Dương, thí sinh Tăng Hàng cho biết trải nghiệm này đã thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của em về cách chấm bài văn.

"Trước đây tôi từng nghĩ bài văn chỉ được chấm qua phần mở đầu, kết bài hoặc dựa vào chữ viết đẹp như những gì lan truyền trên mạng. Nhưng thực tế hoàn toàn khác. Các thầy cô đọc và chấm rất cẩn thận", em chia sẻ với phóng viên Tân Hoa Xã.

Trong khi đó, thí sinh Âu Dương Vũ Hàng ở Trùng Khánh cho biết em bất ngờ khi chứng kiến quy trình chấm một câu hỏi tự luận được thực hiện nghiêm ngặt và phức tạp hơn nhiều so với tưởng tượng.