Tỉnh dự kiến lên thành phố trực thuộc Trung ương sẽ là ‘quốc gia biển mạnh thu nhỏ’, sở hữu 250km bờ biển và 2.000 hòn đảo

Sáng 12/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại hội trường về việc thành lập thành phố Quảng Ninh.

Theo các đại biểu, việc chuyển từ mô hình tỉnh lên thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là sự thay đổi về mô hình hành chính, mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc không gian phát triển, nâng cao năng lực quản trị và hình thành một cực tăng trưởng mới cho vùng Đông Bắc.

Phát huy lợi thế để trở thành “quốc gia biển mạnh thu nhỏ”

Phân tích thế mạnh đặc thù của Quảng Ninh, đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội) cho rằng địa phương có đầy đủ điều kiện để phát triển mạnh kinh tế biển, hướng tới trở thành một “quốc gia biển mạnh thu nhỏ” và cực tăng trưởng toàn diện của cả nước.

Quảng Ninh có đường bờ biển dài hơn 250km, diện tích mặt biển rộng hơn 6.000km2, gần tương đương diện tích đất liền, cùng hơn 2.000 hòn đảo lớn, nhỏ. Địa phương sở hữu các không gian biển nổi tiếng như vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long cùng Cô Tô, Quan Lạn, Minh Châu, Trà Cổ.

Những lợi thế này tạo nền tảng để Quảng Ninh phát triển đa dạng các ngành kinh tế biển như du lịch di sản, kinh tế hàng hải, logistics, thủy sản bền vững, năng lượng tái tạo và các lĩnh vực mới như y dược biển, công nghệ sinh học biển.

Để khai thác hiệu quả không gian giàu tiềm năng này, đại biểu Tạ Đình Thi đề nghị đưa vào kế hoạch triển khai Nghị quyết của Quốc hội các nhiệm vụ trọng tâm về xây dựng chính quyền đô thị tinh gọn, hiện đại, đủ năng lực quản lý tổng hợp không gian biển trên nền tảng dữ liệu số, quy hoạch và hệ sinh thái phát triển bền vững, phù hợp tinh thần Nghị quyết 36 của Trung ương.

Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng giao thông, năng lượng, hạ tầng số; ưu tiên các công trình lưỡng dụng phục vụ đồng thời phát triển kinh tế và bảo vệ chủ quyền biển đảo. Đại biểu cũng đề cập định hướng kết nối đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh và phát triển mô hình cửa khẩu thông minh Móng Cái.

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng. Quảng Ninh cần có cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế biển hiện đại.

Tạo cực tăng trưởng có sức lan tỏa

Ở góc độ chính sách vĩ mô, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt (Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) cho rằng, giá trị của việc thành lập thành phố Quảng Ninh không chỉ nằm ở việc hình thành một đơn vị hành chính mới, mà quan trọng hơn là kiến tạo một cực tăng trưởng có sức lan tỏa rộng.

Đại biểu đề nghị Chính phủ và các bộ, ngành khi xây dựng cơ chế, chính sách phát triển cần chú trọng thúc đẩy liên kết vùng, kết nối Quảng Ninh với những địa phương còn hạn chế về hạ tầng, công nghệ và thị trường.

Theo hướng này, sự phát triển của Quảng Ninh cần trở thành cơ hội phát triển chung cho nhiều địa phương, qua đó bảo đảm việc sắp xếp hành chính thực sự tạo thêm không gian và dư địa tăng trưởng.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng lưu ý những thách thức khi Quảng Ninh bước vào giai đoạn đô thị hóa và quản trị ở quy mô lớn hơn.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh) thống nhất cao với 17 điểm trọng tâm trong dự thảo kế hoạch triển khai của địa phương, đồng thời đề nghị Quảng Ninh đẩy mạnh truyền thông, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi.

Địa phương cần tổ chức giải quyết thủ tục linh hoạt, kể cả ngoài giờ hành chính, miễn phí các thủ tục chuyển đổi giấy tờ cần thiết; đồng thời chủ động điều tiết, ổn định mặt bằng giá để hạn chế tác động đến đời sống người dân.

Đại biểu cũng cảnh báo đô thị hóa nhanh có thể kéo theo áp lực về giao thông, nhà ở xã hội, trường học, bệnh viện, rác thải, nước thải và an ninh trật tự. Vì vậy, Quảng Ninh cần sớm rà soát, điều chỉnh quy hoạch với tiêu chí, tiêu chuẩn cao hơn, nhất là hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội nhằm kết nối hiệu quả các động lực tăng trưởng.

Việc tận dụng các cơ chế từ Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội cho ý kiến cũng được kỳ vọng giúp Quảng Ninh tăng tốc phát triển, đồng thời biến lợi thế biển đảo, cửa khẩu, hạ tầng và kinh tế thành động lực lan tỏa cho toàn vùng Đông Bắc.