Tỉnh ít dân nhất Việt Nam sắp xây dựng sân bay đầu tiên, quy mô trải dài 2 xã, tương lai là cửa ngõ hàng không mới của khu vực Tây Bắc
Theo đề xuất mới, trong giai đoạn 2021-2030, sân bay được quy hoạch đạt cấp 4C theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), đồng thời là sân bay quân sự cấp II, có công suất khoảng 0,3 triệu hành khách và 1.000 tấn hàng hóa mỗi năm.
Bộ Xây dựng vừa đề nghị UBND tỉnh Lai Châu tham gia ý kiến đối với Quy hoạch chi tiết Cảng hàng không Lai Châu thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo phương án mới, sân bay được quy hoạch đạt cấp 4C, khai thác chung dân dụng và quân sự, với tổng nhu cầu vốn đầu tư dự kiến khoảng 8.633 tỷ đồng.
Theo Thuyết minh Báo cáo giữa kỳ do Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải (TEDI) lập, Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc được phê duyệt tại Quyết định số 648/QĐ-TTg ngày 7/6/2023 xác định Cảng hàng không Lai Châu là cảng hàng không nội địa cấp 3C, công suất 0,5 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và 1,5 triệu hành khách/năm vào năm 2050.
Tuy nhiên, tại Quyết định số 1140/QĐ-BXD ngày 1/7/2026, Bộ Xây dựng đã điều chỉnh định hướng, xác định Cảng hàng không Lai Châu là cảng hàng không nội địa cấp 4C, công suất đến năm 2030 khoảng 0,3 triệu hành khách/năm và đến năm 2050 đạt 1,5 triệu hành khách/năm.
Những thay đổi này khiến một số nội dung trong Quy hoạch Cảng hàng không Lai Châu được phê duyệt từ năm 2010 không còn phù hợp, qua đó đặt ra yêu cầu cập nhật, điều chỉnh quy hoạch chi tiết để đồng bộ với quy hoạch hệ thống cảng hàng không mới nhất.
Theo đề xuất, Cảng hàng không Lai Châu được quy hoạch tại xã Tân Uyên và xã Mường Khoa, tỉnh Lai Châu, là cảng hàng không nội địa sử dụng chung cho mục đích dân dụng và quân sự.
Trong giai đoạn 2021-2030, sân bay được quy hoạch đạt cấp 4C theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), đồng thời là sân bay quân sự cấp II, có công suất khoảng 0,3 triệu hành khách và 1.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Sân bay có tối thiểu 3 vị trí đỗ, có khả năng khai thác các loại tàu bay A320/A321, B737 và tương đương.
Đến năm 2050, công suất được nâng lên 1,5 triệu hành khách và 4.000 tấn hàng hóa/năm, với tối thiểu 6 vị trí đỗ tàu bay. Quỹ đất cũng được dự trữ để tiếp tục mở rộng khi nhu cầu khai thác tăng cao.
Hạng mục trọng yếu của sân bay là đường cất hạ cánh dài 2.600m, rộng 45m, lề vật liệu mỗi bên rộng 7,5m, được xây dựng trong giai đoạn đến năm 2030 và tiếp tục khai thác đến năm 2050.
Hệ thống đường lăn gồm một đoạn đường lăn song song dài khoảng 595m và 2 đường lăn nối, đáp ứng khai thác tàu bay Code C. Sân đỗ được xây dựng với 3 vị trí trong giai đoạn đầu và mở rộng lên 6 vị trí vào năm 2050.
Cùng với đó, sân bay sẽ được đầu tư hệ thống bảo đảm hoạt động bay gồm đài kiểm soát không lưu, đài dẫn đường DVOR/DME, hệ thống đèn hiệu hàng không, thiết bị phục vụ tiếp cận hạ cánh và 3 trạm quan trắc khí tượng tự động.
Quy hoạch cũng dự kiến bố trí hệ thống cảnh báo xâm nhập đường cất hạ cánh, radar thời tiết, giám sát bề mặt đường cất hạ cánh, thiết bị phát hiện và xua đuổi chim, cảnh báo gió đứt cùng các công trình bảo đảm hoạt động bay khác khi cần thiết.
Để tăng khả năng kết nối với mạng lưới giao thông khu vực, quy hoạch đề xuất xây dựng tuyến đường trục 4 làn xe nối từ Quốc lộ 32 vào Cảng hàng không Lai Châu. Hệ thống đường nội cảng kết nối tới các khu chức năng được quy hoạch với quy mô khoảng 2 làn xe.
Khu hàng không dân dụng sẽ có nhà ga hành khách công suất 0,3 triệu hành khách/năm vào năm 2030, sau đó mở rộng lên 1,5 triệu hành khách/năm vào năm 2050. Nhà ga hàng hóa được bố trí về phía Nam nhà ga hành khách, với công suất lần lượt 1.000 tấn và 4.000 tấn hàng hóa/năm.
Ngoài các nhà ga, dự án còn quy hoạch khu sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay, khu cung cấp nhiên liệu hàng không, khu chế biến suất ăn, nhà điều hành cảng, trụ sở Cảng vụ hàng không, trung tâm y tế, kiểm dịch và các khu dịch vụ thương mại.
Cảng hàng không Lai Châu cũng được quy hoạch đạt cấp khẩn nguy, cứu hỏa sân bay cấp 7 theo tiêu chuẩn ICAO, cùng hệ thống hàng rào, cổng kiểm soát, bốt gác và đường tiếp cận phục vụ công tác khẩn nguy, cứu nạn.
Tổng nhu cầu sử dụng đất của dự án khoảng 171,70ha, trong đó 18,29ha do hàng không dân dụng quản lý, 11,37ha do quân sự quản lý và 142,04ha đất dùng chung do dân dụng quản lý.
Theo tính toán sơ bộ của đơn vị tư vấn, tổng vốn đầu tư Cảng hàng không Lai Châu đến năm 2030 khoảng 8.237 tỷ đồng. Trong đó, chi phí xây lắp khoảng 5.644 tỷ đồng, thiết bị khai thác cảng hàng không 153 tỷ đồng, điều hành và quản lý bay 172 tỷ đồng, tư vấn và các chi phí khác 895 tỷ đồng, dự phòng 1.373 tỷ đồng.
Đến năm 2050, dự án dự kiến cần đầu tư bổ sung khoảng 396 tỷ đồng, chủ yếu để mở rộng các hạng mục đáp ứng nhu cầu khai thác. Trong đó, chi phí xây lắp khoảng 226 tỷ đồng, thiết bị khai thác cảng hàng không 61 tỷ đồng, tư vấn và các chi phí khác 43 tỷ đồng, dự phòng 66 tỷ đồng.
Như vậy, tổng nhu cầu vốn cho hai giai đoạn khoảng 8.633 tỷ đồng, trong đó phần lớn nguồn lực được tập trung đến năm 2030 để hình thành cơ bản Cảng hàng không Lai Châu, tạo nền tảng mở rộng công suất và hoàn thiện các hạng mục theo nhu cầu khai thác đến năm 2050.
Lai Châu là tỉnh vùng cao Tây Bắc với địa hình núi non, chia cắt mạnh, khiến điều kiện sống và phát triển hạ tầng bị hạn chế. Vì lý do này mà tỉnh gặp khó khăn khi kết nối với các tỉnh, thành khác. Một số huyện của tỉnh còn tương đối biệt lập, ảnh hưởng đến khả năng thu hút dân cư và phát triển kinh tế.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính từ 1/7/2025 Lai Châu (giữ nguyên hiện trạng) lại là tỉnh, thành có dân số ít nhất cả nước với 489.300 người và cũng là tỉnh có mật độ dân số thấp nhất 53,9 người/km2
Dân cư tỉnh chủ yếu nằm ở khu vực nông thôn và miền núi, sống phân tán. Quy mô đô thị của tỉnh còn nhỏ. Trong khi mật độ dân số trung bình của cả nước khoảng 300 người/km2, mật độ dân số tỉnh Lai Châu chỉ bằng khoảng 1/6.
