Tổng thống đã bị bắt giữ, ai sẽ gánh khoản nợ 170 tỷ USD của Venezuela?
Sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro và phái đoàn lãnh đạo cấp cao, một trong những câu hỏi trọng tâm với giới tài chính quốc tế là: ai sẽ phải gánh khoản nợ khổng lồ của Venezuela?
Sau những diễn biến chính trị liên quan đến việc Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, thị trường tài chính quốc tế đang đặc biệt chú ý tới một câu hỏi then chốt: ai sẽ chịu trách nhiệm với khối nợ hàng trăm tỷ USD mà Venezuela để lại?
Với cơ cấu chủ nợ chằng chịt, tài sản thế chấp nằm rải rác ở nhiều quốc gia và các lệnh trừng phạt vẫn còn hiệu lực, bài toán nợ của Venezuela được đánh giá là một trong những ca phức tạp nhất trên thế giới hiện nay.
Khối nợ lớn hơn cả quy mô nền kinh tế
Theo Reuters, tổng nợ của Venezuela hiện được ước tính trong khoảng 150-170 tỷ USD, bao gồm nợ chính phủ, nợ của công ty dầu khí quốc doanh PDVSA và các phán quyết trọng tài quốc tế.
Con số này vượt xa quy mô nền kinh tế Venezuela. GDP danh nghĩa của quốc gia Nam Mỹ này trong năm 2025 chỉ vào khoảng 82-83 tỷ USD, khiến tỷ lệ nợ trên GDP thuộc nhóm cao nhất toàn cầu.
Venezuela đã vỡ nợ từ năm 2017, sau nhiều năm suy thoái kinh tế, sụt giảm sản lượng dầu và chịu tác động từ các lệnh trừng phạt của Mỹ. Kể từ đó, nước này gần như bị loại khỏi thị trường tài chính quốc tế.
Những ai đang nắm giữ nợ Venezuela?
Khác với nhiều quốc gia chỉ vay từ một vài chủ nợ lớn, cấu trúc nợ của Venezuela được Reuters mô tả là “mạng lưới phức tạp” với nhiều nhóm lợi ích đan xen.
Nhóm lớn nhất là các chủ nợ thương mại quốc tế. Họ nắm giữ phần lớn trái phiếu Venezuela và PDVSA, bao gồm các quỹ đầu tư, công ty quản lý tài sản và các nhà đầu tư chuyên mua nợ khó đòi. Trong nhiều năm, các trái phiếu này được giao dịch ở mức rất thấp, nhưng đã tăng giá mạnh sau các diễn biến chính trị gần đây.
Bên cạnh đó là các chủ nợ song phương, trong đó Trung Quốc được xem là một trong những bên cho vay lớn nhất, với các khoản tín dụng liên quan đến dầu khí và năng lượng. Ngoài ra, Venezuela cũng có các khoản nợ với Nga và một số đối tác khác.
Một nhóm chủ nợ đặc biệt khác là các công ty đã thắng kiện Venezuela tại các tòa án và trọng tài quốc tế, sau các vụ quốc hữu hóa tài sản trong quá khứ. Những phán quyết này buộc Venezuela phải bồi thường hàng tỷ USD.
Citgo - tài sản then chốt trong cuộc chiến thu hồi nợ
Citgo Petroleum, công ty lọc dầu có trụ sở tại Mỹ và thuộc sở hữu của PDVSA, là một trong những tài sản quan trọng nhất liên quan đến các khoản nợ của Venezuela.
Một phần cổ phần Citgo từng được dùng làm tài sản đảm bảo cho trái phiếu PDVSA, khiến công ty này trở thành mục tiêu theo đuổi của nhiều chủ nợ trong các vụ kiện kéo dài nhiều năm.
Tuy nhiên, việc xử lý tài sản này không hề đơn giản. Các tranh chấp pháp lý chồng chéo, cùng với các lệnh trừng phạt của Mỹ, khiến quá trình thu hồi hoặc thanh lý tài sản diễn ra chậm và đầy rủi ro.
Vì sao việc “gánh nợ” không dễ xác định?
Theo đánh giá của Reuters, ngay cả khi tình hình chính trị tại Venezuela thay đổi, việc xác định ai sẽ gánh khoản nợ khổng lồ này vẫn là bài toán nan giải.
Thứ nhất, các lệnh trừng phạt của Mỹ vẫn hạn chế mọi hoạt động thanh toán và đàm phán nợ nếu không có giấy phép đặc biệt từ Washington.
Thứ hai, thiếu minh bạch tài chính là trở ngại lớn. Venezuela đã không công bố đầy đủ dữ liệu nợ và ngân sách trong nhiều năm, khiến các chủ nợ khó đánh giá chính xác khả năng trả nợ.
Thứ ba, Venezuela hiện không có mối quan hệ hoạt động với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), yếu tố thường đóng vai trò trung tâm trong các chương trình tái cấu trúc nợ quốc gia.
Không có một chủ thể duy nhất nào sẽ “gánh” toàn bộ khoản nợ của Venezuela. Thay vào đó, gánh nặng này đang được phân tán giữa nhiều nhóm chủ nợ khác nhau, từ các quỹ đầu tư quốc tế, các quốc gia cho vay song phương cho tới các công ty thắng kiện tại tòa án.
Việc xử lý khối nợ này, nếu diễn ra, nhiều khả năng sẽ là một quá trình kéo dài nhiều năm, phụ thuộc vào diễn biến chính trị, các quyết định liên quan đến trừng phạt quốc tế và khả năng Venezuela tái hội nhập hệ thống tài chính toàn cầu.
Trong ngắn hạn, theo các nhà phân tích được Reuters dẫn lời, thị trường có thể tiếp tục phản ứng trước kỳ vọng thay đổi chính trị. Nhưng về dài hạn, bài toán nợ của Venezuela vẫn là một trong những thách thức phức tạp nhất của kinh tế toàn cầu hiện nay.
