TP tương lai của Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thành 17.588 căn nhà ở xã hội, mở rộng 'cửa' an cư cho người lao động

Quảng Ninh đặt mục tiêu hoàn thành 17.588 căn nhà ở xã hội trong giai đoạn 2026-2030, trong bối cảnh địa phương đang hướng tới mô hình thành phố trực thuộc Trung ương. Cùng với tăng nguồn cung, tỉnh đang mở rộng nhà ở cho thuê, kiểm soát giá và hỗ trợ tín dụng, nhằm đáp ứng nhu cầu an cư ngày càng lớn của công nhân, người lao động và người thu nhập thấp.

Một Quảng Ninh mới sẽ cần thêm nguồn cung nhà ở

Quảng Ninh đang đứng trước một bước chuyển lớn về không gian phát triển khi phương án thành lập thành phố Quảng Ninh được trình các cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Theo phương án được trình, thành phố Quảng Ninh sẽ được thành lập trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh hiện nay. Đơn vị mới có diện tích tự nhiên 6.231,27km2, dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.

Trong quá trình chuyển sang mô hình phát triển ở quy mô lớn hơn, câu chuyện nhà ở vì thế không còn đơn thuần là một vấn đề an sinh. Một địa phương có công nghiệp, khu kinh tế, cảng biển, khai thác than, dịch vụ và các đô thị lớn muốn tiếp tục tăng trưởng sẽ cần một lực lượng lao động đủ lớn, đồng thời phải tạo được điều kiện để người lao động có thể sinh sống lâu dài. Đây là bối cảnh Quảng Ninh đặt mục tiêu hoàn thành 17.588 căn nhà ở xã hội trong giai đoạn 2026-2030.

Con số này cho thấy nhà ở xã hội đang được đặt trong bài toán phát triển đô thị dài hạn của tỉnh, thay vì chỉ được nhìn như một chương trình xây dựng nhà ở cho nhóm thu nhập thấp.

Không chỉ xây nhà, mà phải mở “cửa” để người dân có thể tiếp cận

Theo Sở Xây dựng Quảng Ninh, hiện toàn tỉnh có 19 dự án nhà ở xã hội đã và đang triển khai. Trong đó, 3 dự án cơ bản hoàn thành, một dự án đã hoàn thành giai đoạn 1, với tổng số khoảng 2.361 căn đã được cung cấp. Các dự án đang tiếp tục triển khai có tổng quy mô khoảng 18.494 căn.

Như vậy, bài toán của Quảng Ninh trong những năm tới không chỉ nằm ở việc tạo thêm quỹ nhà mà còn là đưa các dự án từ kế hoạch thành sản phẩm thực tế, đúng tiến độ và phù hợp khả năng chi trả. Để giảm áp lực lên giá nhà, ngành Xây dựng Quảng Ninh đang tập trung vào khâu thẩm định thiết kế, dự toán và lựa chọn giải pháp kỹ thuật nhằm tối ưu chi phí nhưng vẫn bảo đảm chất lượng.

Tỉnh cũng khuyến khích áp dụng thiết kế mẫu, thiết kế điển hình, đồng thời đa dạng diện tích căn hộ trong khoảng 25-70m2, tăng tỷ lệ căn hộ nhỏ để phù hợp hơn với nhu cầu của người mua. Đây là điểm quan trọng bởi giá một căn nhà không chỉ phụ thuộc vào giá bán trên mỗi mét vuông. Diện tích căn hộ càng lớn, tổng số tiền người mua phải bỏ ra càng cao, ngay cả khi đơn giá được kiểm soát.

Theo quy định hiện hành, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được hưởng lợi nhuận định mức tối đa 10% tổng chi phí đầu tư xây dựng phần diện tích nhà ở xã hội. Các phương án giá bán, giá thuê và giá thuê mua cũng được rà soát để bảo đảm những khoản chi phí đưa vào giá thành đúng quy định, công khai và minh bạch.

Quảng Ninh mở thêm một “van” khác: Nhà ở xã hội cho thuê

Một thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận của Quảng Ninh là không đặt toàn bộ bài toán lên phương án sở hữu nhà. Tỉnh đang phát triển thêm nhà ở xã hội cho thuê tại những nơi tập trung đông lao động như khu công nghiệp, khu kinh tế, cơ sở khai thác than, cảng biển và các trung tâm đô thị.

Ngày 9/7/2026, UBND tỉnh Quảng Ninh ban hành Kế hoạch số 322/KH-UBND về phát triển nhà ở cho thuê giai đoạn 2026-2030, xác định các khu vực ưu tiên, vị trí phát triển và lộ trình thu hút đầu tư.

Theo Sở Xây dựng, pháp luật hiện chưa quy định một tỷ lệ cố định quỹ nhà ở xã hội dành cho thuê tại từng dự án. Vì vậy, tỷ lệ này sẽ được xác định dựa trên nhu cầu thực tế của từng địa bàn trong quá trình xem xét, chấp thuận chủ trương đầu tư. Đáng chú ý, ngày 30/6/2026, một dự án nhà ở xã hội cho thuê quy mô 150 căn đã được khởi công bằng nguồn vốn từ quỹ nhà ở, bổ sung thêm nguồn cung cho nhóm người lao động có nhu cầu thuê dài hạn.

Với những người lao động trẻ, người mới đến làm việc hoặc những gia đình chưa đủ khả năng tích lũy để mua nhà, phương án thuê có thể tạo ra một lựa chọn phù hợp hơn so với việc phải vay một khoản tiền lớn ngay từ đầu. Do đó, mở rộng nhà ở xã hội cho thuê cũng đồng nghĩa với việc mở rộng nhóm người có thể tiếp cận nhà ở phù hợp trong quá trình Quảng Ninh phát triển.

Bài toán không dừng ở giá căn hộ

Một căn hộ có giá phù hợp chưa chắc đã đồng nghĩa với một nơi ở có chi phí phù hợp. Nếu người lao động phải sống quá xa nơi làm việc, chi phí đi lại, thời gian di chuyển và các khoản sinh hoạt phát sinh có thể làm giảm đáng kể lợi ích từ giá nhà thấp. Bởi vậy, vị trí phát triển nhà ở xã hội trở thành một yếu tố quan trọng.

Với đặc thù Quảng Ninh có nhiều khu công nghiệp, khu kinh tế, cảng biển, trung tâm đô thị và các khu vực tập trung lao động, việc phát triển nhà ở tại những địa bàn có nhu cầu thực tế sẽ quyết định đáng kể khả năng hấp thụ nguồn cung. Đây cũng là lý do tỉnh đang rà soát, tháo gỡ các vướng mắc về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng và thủ tục xây dựng, đồng thời kiểm tra và đôn đốc tiến độ các dự án.

Tín dụng cũng là một phần của bài toán "an cư"

Ngay cả khi giá nhà được kiểm soát, người dân vẫn cần nguồn vốn để mua hoặc thuê mua.

Quảng Ninh đang phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh khu vực 6, Ngân hàng Chính sách xã hội và các ngân hàng thương mại để triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi, đồng thời hướng dẫn người dân về điều kiện và thủ tục vay vốn. Điều này cho thấy bài toán nhà ở xã hội đang được tiếp cận theo nhiều lớp: có quỹ đất, có dự án, kiểm soát giá, đa dạng diện tích, phát triển nhà cho thuê và hỗ trợ nguồn vốn.

Nếu chỉ tăng số lượng căn hộ mà thiếu một trong những mắt xích này, khả năng tiếp cận nhà ở của người dân vẫn có thể bị hạn chế.

Quảng Ninh đang có vị thế đặc biệt khi vừa là địa phương có quy mô kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước, vừa sở hữu hệ thống công nghiệp, cảng biển, du lịch, dịch vụ và khu kinh tế quan trọng. Phương án thành lập thành phố Quảng Ninh được trình trong bối cảnh địa phương tiếp tục mở rộng không gian phát triển và tổ chức lại hệ thống đô thị.

Trong bức tranh đó, nhà ở xã hội có thể được nhìn như một dạng “hạ tầng an cư” phục vụ tăng trưởng. Đường sá, cảng biển, khu công nghiệp hay các dự án đô thị tạo ra việc làm và hoạt động kinh tế; nhưng để giữ chân người lao động, địa phương cũng cần tạo ra nơi ở phù hợp với thu nhập và điều kiện sống của họ. 17.588 căn nhà ở xã hội vì thế không chỉ là một chỉ tiêu về số lượng căn hộ.

Đằng sau con số này là bài toán về nguồn nhân lực, khả năng thu hút lao động, chất lượng đô thị và sức cạnh tranh của Quảng Ninh trong giai đoạn phát triển mới.

Nếu thực hiện đúng tiến độ, đồng thời bảo đảm các căn hộ thực sự phù hợp với khả năng chi trả và được đặt tại những nơi người dân có nhu cầu ở thực, chương trình nhà ở xã hội sẽ trở thành một trong những nền tảng giúp Quảng Ninh chuẩn bị cho quy mô đô thị lớn hơn trong tương lai.