Trung Quốc bất ngờ báo tin vui mới đến Việt Nam

Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu tôm của Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt gần 2,8 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy ngành tôm vẫn duy trì được đà tăng trưởng khá, nhưng động lực giữa các thị trường và nhóm sản phẩm có sự khác biệt rõ rệt.

Riêng tháng 7/2026, kim ngạch xuất khẩu tôm đạt 452 triệu USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức thực hiện này thấp hơn con số 458 triệu USD của tháng 6, cho thấy xuất khẩu vẫn tăng so với năm 2025 nhưng chưa tạo thêm bước tăng mạnh theo tháng.

Trong bức tranh chung, Trung Quốc tiếp tục là thị trường tạo động lực đáng kể cho xuất khẩu tôm Việt Nam. Trong 7 tháng, kim ngạch xuất khẩu tôm sang thị trường này đạt gần 939 triệu USD, tăng 42,3% và chiếm 33,5% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam. Nếu tính cả Hồng Kông, Trung Quốc và Hồng Kông đạt hơn 980 triệu USD, tăng 39,6% và chiếm khoảng 35% tổng xuất khẩu tôm.

Đây cũng là động lực quan trọng bù đắp cho sự suy giảm tại một số thị trường truyền thống. Tôm hùm tiếp tục là một trong những nhóm sản phẩm ghi nhận kết quả tích cực, góp phần tạo lực kéo cho tăng trưởng.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu tôm sang Mỹ đang chịu sức ép rõ rệt. Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu tôm sang thị trường này đạt khoảng 357,5 triệu USD, giảm 11,4%. Trong khi đó, Nhật Bản đạt 323,8 triệu USD, tăng 4%; Hàn Quốc đạt 197,3 triệu USD, giảm 1,6%; Australia đạt 155,1 triệu USD, tăng 16,5%.

Theo VASEP, dù kết quả gần 2,8 tỷ USD sau 7 tháng là tích cực, chất lượng tăng trưởng cần được nhìn nhận kỹ hơn. Trung Quốc và tôm hùm đang tạo lực kéo mạnh, trong khi Mỹ suy giảm và EU gần như đi ngang. Sự phân hóa này cho thấy doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với bài toán cân bằng thị trường và cơ cấu sản phẩm.

Đáng chú ý, từ ngày 24/7/2026, hàng hóa Việt Nam thuộc diện áp dụng chính sách thuế bổ sung của Mỹ ở mức 12,5%. Tôm là một trong những mặt hàng chịu tác động lớn từ thuế quan Mỹ. Không chỉ chịu thêm 12,5% thuế Section 301, một số doanh nghiệp tôm Việt Nam còn đang chịu đồng thời thuế chống bán phá giá (AD) và thuế chống trợ cấp (CVD).

Bên cạnh sức ép từ chính sách thương mại, tôm Việt Nam còn phải cạnh tranh với nguồn cung từ các quốc gia có lợi thế về giá và chi phí sản xuất. Điều này tạo thêm áp lực lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp, nhất là khi chi phí đầu vào vẫn ở mức cao.

Trong những tháng còn lại của năm, dư địa tăng trưởng vẫn còn ở Trung Quốc, CPTPP và các thị trường như Australia, Nhật Bản. Tuy nhiên, tại Mỹ, thị trường vẫn được đánh giá là khó khăn do sức mua chưa thực sự phục hồi, rủi ro từ các biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu kiểm soát nhập khẩu ngày càng chặt chẽ hơn và sự cạnh tranh từ các nước xuất khẩu khác như Ecuador và Ấn Độ.

Nhìn rộng hơn, một thay đổi đáng chú ý trong 7 tháng đầu năm là Trung Quốc đã vượt Mỹ để trở thành thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc trong 7 tháng đạt khoảng 1,652 tỷ USD, tăng 37% so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, Mỹ đứng thứ hai với khoảng 1,073 tỷ USD, tăng 2%; Nhật Bản đứng thứ ba với 942 triệu USD, tăng 2%; Hàn Quốc và Australia lần lượt đạt 484 triệu USD và 214 triệu USD, với mức tăng tương ứng 5% và 19%.

Tôm tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản. Năm 2025, ngành thủy sản đạt kim ngạch xuất khẩu 11,3 tỷ USD, trong đó riêng mặt hàng tôm đóng góp 4,83 tỷ USD, tăng 25,5% so với năm trước và cũng là mức xuất khẩu cao nhất từ trước tới nay. Trung Quốc tiếp tục là thị trường nhập khẩu tôm lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch đạt 1,2 tỷ USD; nếu tính cả Hồng Kông, toàn khối Trung Quốc - Hồng Kông mang về 1,3 tỷ USD, tương đương 28,3% thị phần và tăng 55%.

Trong khi đó, xuất khẩu tôm sang Mỹ năm 2025 đạt 796 triệu USD, tăng 5,4% so với năm 2024 và chiếm 17,2% tổng kim ngạch. Hoạt động xuất khẩu tôm sang Mỹ phải đối mặt với các loại thuế như thuế đối ứng, thuế chống trợ cấp và thuế chống bán phá giá.

Với 6,9 tỷ USD sau 7 tháng, xuất khẩu thủy sản đang duy trì tốc độ tăng trưởng hai chữ số và tạo nền tảng tích cực cho mục tiêu cả năm. Trước đó, VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể đạt trên 12 tỷ USD, tăng trưởng khoảng 8-10%, nếu Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục duy trì nhu cầu tốt, cá tra giữ được lợi thế về giá, tôm cải thiện khả năng cạnh tranh về giá thành và sản phẩm chế biến, đồng thời các chi phí logistics không tăng đột biến.

Trong bối cảnh đó, khả năng duy trì tăng trưởng của ngành tôm trong những tháng cuối năm sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến nhu cầu tại các thị trường lớn, khả năng mở rộng các thị trường thay thế và sức chống chịu của doanh nghiệp trước áp lực thuế, chi phí và cạnh tranh. Việc khai thác tốt hơn thị trường châu Á và những khu vực còn dư địa sẽ là hướng quan trọng để doanh nghiệp phân tán rủi ro, đồng thời cân bằng giữa tăng đơn hàng và bảo vệ biên lợi nhuận.

Kết quả xuất khẩu 7 tháng tạo nền tảng tích cực cho ngành tôm bước vào chặng cuối năm. Tuy nhiên, do tôm chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản, diễn biến của ngành hàng này trong những tháng cuối năm sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hoàn thành mục tiêu xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong năm 2026.