Trường THPT Chuyên Quốc Học Huế: Ngôi trường duy nhất được công nhận Di tích Quốc gia đặc biệt, sở hữu hơn 3.400 giải học sinh giỏi

Cuối tháng 10 vừa qua, UBND TP. Huế phối hợp với Trường THPT Chuyên Quốc Học Huế tổ chức lễ kỷ niệm 130 năm thành lập trường (23/10/1896 - 23/10/2026) và đón nhận Huân chương Độc lập hạng Ba. Trải qua 130 năm hình thành và phát triển, Quốc Học Huế đã trở thành một trong những cơ sở giáo dục có bề dày truyền thống của cả nước.

Không chỉ là nơi đào tạo nhiều thế hệ học sinh tài năng, ngôi trường còn gắn liền với những dấu mốc quan trọng trong lịch sử, văn hóa và phong trào yêu nước của dân tộc.

Biểu tượng tri thức Cố đô

Ngày 23/10/1896, dưới triều vua Thành Thái, Trường Quốc Học được thành lập tại Huế, đánh dấu sự ra đời của một cơ sở giáo dục có vị trí đặc biệt trong lịch sử giáo dục Việt Nam và vùng đất Cố đô.

Ra đời trong bối cảnh đất nước có nhiều biến động, Quốc Học Huế đã trải qua nhiều thăng trầm, đồng hành cùng những bước ngoặt của lịch sử dân tộc.

Từ mái trường này, nhiều thế hệ học sinh đã trưởng thành, đảm nhận những trọng trách và có đóng góp trên nhiều lĩnh vực như chính trị, quân sự, khoa học, giáo dục và văn hóa. Trong số đó có những tên tuổi tiêu biểu như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Thủ tướng Phạm Văn Đồng cùng các nhà cách mạng Trần Phú, Hà Huy Tập; nhà khoa học Tôn Thất Tùng, Tạ Quang Bửu và nhà thơ Tố Hữu.

Một trong những dấu ấn đặc biệt gắn với lịch sử nhà trường là quãng thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh từng học tập tại đây. Theo các tư liệu lịch sử, năm 1906, Nguyễn Tất Thành (sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh) cùng anh trai Nguyễn Tất Đạt theo cha là Nguyễn Sinh Sắc vào Huế. Hai năm sau, Nguyễn Tất Thành nằm trong số 10 học sinh xuất sắc của Trường Tiểu học Pháp - Việt Đông Ba được dự thi vượt cấp vào lớp đệ nhị trung học, niên khóa 1908-1909, tại Trường Quốc Học Huế.

Trong thời gian học tập tại đây, Người có cơ hội tiếp xúc với nhiều thầy giáo giỏi, giàu tinh thần yêu nước và có tư tưởng tiến bộ, tiêu biểu như thầy Hoàng Thông, Lê Văn Miến.

Ngày nay, những dấu ấn về quãng thời gian học tập của Bác vẫn được lưu giữ tại Nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh trong khuôn viên trường. Nơi đây trưng bày chân dung Người cùng nhiều tư liệu về cuộc đời và quá trình hoạt động cách mạng.

Qua nhiều thế hệ, tinh thần hiếu học, ý chí vươn lên, lòng yêu nước và khát vọng cống hiến tiếp tục được các thế hệ học sinh Quốc Học kế thừa, phát huy.

Tiếp nối truyền thống, Quốc Học Huế từng bước đổi mới và phát triển, hướng đến mục tiêu đào tạo học sinh có năng lực nổi bật. Năm 1995, trường được lựa chọn xây dựng theo định hướng trung học chất lượng cao. Đến năm 2009, Trường THPT Quốc Học Huế chính thức chuyển đổi thành trường THPT chuyên.

Tọa lạc bên bờ sông Hương, ngôi trường được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia ngày 26/3/1990. Đến năm 2021, Trường Quốc Học Huế tiếp tục được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt, khẳng định những giá trị lịch sử, văn hóa và giáo dục được vun đắp qua hơn một thế kỷ.

Lập kỷ lục chương trình Đường lên đỉnh Olympia

Là một trong những trường chuyên có tiếng trong cả nước, Quốc Học Huế ghi dấu ấn với nhiều thành tích nổi bật trong công tác đào tạo. Đáng chú ý, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT của trường duy trì ở mức 100% liên tục trong 10 năm.

Kể từ khi thành lập đến nay, học sinh của trường tham gia các kỳ thi học sinh giỏi và để lại dấu ấn lớn. Theo đó, trường đạt gần 2.800 giải cấp tỉnh, thành phố, hơn 620 giải quốc gia.

Trên đấu trường Olympic, trường có 50 lượt học sinh được triệu tập tham gia vòng tuyển chọn đội tuyển quốc gia, giành Huy chương Vàng, Huy chương Bạc, Huy chương Đồng tại các kỳ Olympic quốc tế. Trong số những gương mặt tiêu biểu có thầy Lê Bá Khánh Trình, người từng đạt điểm tuyệt đối 40/40 tại kỳ thi Olympic Toán quốc tế năm 1979.

Không chỉ ghi dấu ấn ở các cuộc thi học thuật, học sinh Quốc Học Huế còn có thành tích nổi bật tại chương trình Đường lên đỉnh Olympia. Tính đến năm 2026, trường có 8 học sinh lọt vào trận chung kết năm, nhiều nhất trong số các trường trên cả nước.

Đáng chú ý, 3 học sinh từng giành vòng nguyệt quế chung kết năm là Hồ Ngọc Hân, Hồ Đắc Thanh Chương và Võ Quang Phú Đức. Bên cạnh đó, Nguyễn Nguyễn Thái Bảo cũng là một cựu học sinh tiêu biểu của trường khi giành ngôi Á quân chương trình năm thứ 5.

Những thành tích qua nhiều thế hệ cho thấy nỗ lực duy trì chất lượng đào tạo và phát huy truyền thống hiếu học của Trường THPT Chuyên Quốc Học Huế. Sau 130 năm, ngôi trường bên bờ sông Hương tiếp tục là nơi bồi dưỡng nhân tài, nuôi dưỡng khát vọng và tạo nền tảng để học sinh vươn ra những sân chơi lớn trong nước và quốc tế.