Từ 1/12, sân bay Long Thành bắt đầu đón chuyến bay quốc tế: Lộ trình ra sao, đường bay nào sẽ chuyển trước?

Cục Hàng không Việt Nam vừa có báo cáo gửi Bộ Xây dựng và Ban chỉ đạo công tác chuẩn bị khai thác Cảng hàng không quốc tế (CHKQT) Long Thành về kế hoạch đưa sân bay vào vận hành thương mại từ ngày 1/12.

Trong đó, cơ quan này đánh giá lộ trình phân chia mạng bay quốc tế giữa Long Thành và Tân Sơn Nhất do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đề xuất cơ bản phù hợp với định hướng phát triển hàng không quốc gia, đồng thời kiến nghị đẩy nhanh tiến độ hạ tầng giao thông kết nối để bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, phương án tổ chức khai thác CHKQT Long Thành giai đoạn 1 là kết quả của quá trình xây dựng, rà soát kỹ lưỡng qua nhiều bước đề xuất và tổng hợp ý kiến từ các cơ quan, đơn vị liên quan cùng các hãng hàng không. Trên cơ sở đó, ACV đã hoàn thiện phương án chuyển đổi theo 3 bước, bám sát chu kỳ lịch bay quốc tế nhằm bảo đảm tính liên tục, an toàn và hạn chế tối đa xáo trộn trong giai đoạn đầu khai thác.

Cụ thể:

- Bước 1 kéo dài từ khi sân bay khai thác thương mại đến hết lịch bay mùa Đông 2026 (từ ngày 1/12/2026 đến 27/3/2027), khuyến khích các hãng hàng không khai thác các đường bay quốc tế, bao gồm cả vận tải hàng hóa, tại CHKQT Long Thành theo nhu cầu của từng hãng.

Bước 2, trong lịch bay mùa Hè 2027 (từ ngày 28/3 đến 29/10/2027), toàn bộ các chuyến bay quốc tế đường dài, bao gồm vận tải hàng hóa, sẽ được khai thác tại Long Thành.

- Bước 3, ứng với lịch bay mùa Đông 2027 (từ ngày 30/10/2027 đến 25/3/2028), toàn bộ các chuyến bay quốc tế còn lại sẽ được chuyển sang Long Thành, ngoại trừ các đường bay ngắn dưới 1.000 km do các hãng hàng không Việt Nam khai thác.

Cục Hàng không Việt Nam đánh giá việc chuyển đổi theo từng giai đoạn phù hợp với chu kỳ điều hành lịch bay quốc tế, đồng thời tạo điều kiện để các hãng hàng không, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hàng không, cơ quan quản lý Nhà nước và đơn vị khai thác cảng chủ động chuẩn bị nguồn lực, tổ chức vận hành và xử lý các vấn đề phát sinh trong giai đoạn đầu khai thác.

Ông Đào Xuân Hoạch, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cho biết phương án khai thác do ACV đề xuất được xây dựng trên nguyên tắc chuyển đổi từng bước, phù hợp với chu kỳ điều hành lịch bay quốc tế, tiến độ hoàn thành dự án, khả năng tiếp nhận của sân bay Long Thành và yêu cầu duy trì hoạt động ổn định của hệ thống cảng hàng không khu vực phía Nam trong thời gian chuyển tiếp.

Theo Cục Hàng không, việc triển khai phương án vẫn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thành đồng bộ hạ tầng cảng hàng không, hệ thống bảo đảm hoạt động bay, hạ tầng giao thông kết nối và các dịch vụ phục vụ khai thác. Các cơ chế ưu đãi về giá dịch vụ hàng không, chính sách điều phối slot (lượt cất, hạ cánh) cùng các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp sẽ góp phần thu hút các hãng hàng không chuyển khai thác sang Long Thành theo lộ trình.

Đối với hệ thống cảng hàng không, phương án chuyển đổi từng bước sẽ góp phần giảm áp lực vận hành trong giai đoạn đầu, bảo đảm khai thác an toàn, liên tục và phát huy hiệu quả của cả Long Thành và Tân Sơn Nhất.

Với các hãng hàng không, phương án giúp chủ động chuẩn bị nguồn lực nhưng cũng phát sinh chi phí do phải duy trì hoạt động tại đồng thời hai cảng hàng không và tổ chức lại mạng khai thác. Trong khi đó, với hành khách, việc khai thác song song hai sân bay đòi hỏi phải hoàn thành hạ tầng giao thông kết nối, tổ chức vận tải công cộng và cung cấp đầy đủ thông tin để bảo đảm thuận lợi trong quá trình đi lại.

Qua tham vấn, Cục Hàng không ghi nhận các hãng hàng không cơ bản thống nhất với chủ trương đưa CHKQT Long Thành vào khai thác theo kế hoạch và mục tiêu đầu tư. Tuy nhiên, các hãng cho biết cần tối thiểu khoảng 12 tháng kể từ khi phương án chính thức được quyết định để hoàn thành công tác chuẩn bị về khai thác, thương mại, hệ thống công nghệ thông tin, đào tạo nhân lực và điều chỉnh mạng đường bay.

Theo đánh giá của các hãng, khoảng thời gian 9 tháng chỉ cơ bản đáp ứng việc di dời cơ sở vật chất và hạ tầng kỹ thuật, chưa đủ để xử lý các vấn đề thương mại như cập nhật hệ thống đặt giữ chỗ, bán vé, phân phối vé, thay đổi mã sân bay trong các hệ thống toàn cầu cũng như triển khai các hoạt động truyền thông.

Vì vậy, các hãng đề nghị lộ trình chuyển đổi cần được thực hiện theo từng giai đoạn, tránh chuyển đổi đồng thời toàn bộ hoạt động trong thời gian ngắn nhằm hạn chế tối đa ảnh hưởng đến hoạt động khai thác.

Bên cạnh đó, các hãng cũng đề nghị sớm công bố phương án khai thác chính thức, đồng bộ với tiến độ hoàn thành hạ tầng, các thủ tục pháp lý, hải quan, xuất nhập cảnh và các dịch vụ hàng không. Đồng thời, các hãng yêu cầu làm rõ tiến độ nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa, hạ tầng chuyển phát nhanh, thủ tục cấp phép an ninh cũng như cơ chế kết nối giữa các chuyến bay nội địa tại Tân Sơn Nhất với các chuyến bay quốc tế tại Long Thành, bao gồm cả hoạt động nối chuyến và quá cảnh.

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu chuyển đổi, ACV dự kiến triển khai chương trình ưu đãi giảm từ 20% đến 50% một số loại giá dịch vụ hàng không tại sân bay Long Thành trong giai đoạn 2026-2027.

Cùng với đó, Cục Hàng không Việt Nam đang nghiên cứu cơ chế bảo lưu slot lịch sử tại Tân Sơn Nhất cho các hãng chuyển chuyến bay sang Long Thành theo đúng quy định pháp luật và thông lệ quốc tế.

Theo phương án ACV trình trước đó, Long Thành sẽ đảm nhận toàn bộ các đường bay quốc tế có cự ly trên 1.000 km, các chuyến bay quốc tế không thường lệ và các chuyến bay quốc tế mới trong trường hợp Tân Sơn Nhất không đáp ứng được năng lực khai thác. Đối với mạng bay nội địa, các hãng hàng không Việt Nam được chủ động lựa chọn khai thác tại Long Thành theo nhu cầu.

Cụ thể, toàn bộ các đường bay quốc tế đến Đông Á, Tây Á, châu Đại Dương, châu Âu cùng tất cả các chuyến bay chở hàng sẽ được chuyển sang Long Thành. Riêng các đường bay đến Đông Nam Á dự kiến được phân bổ khoảng 55% tại Long Thành và 45% tại Tân Sơn Nhất. Trong khi đó, Tân Sơn Nhất tiếp tục khai thác các đường bay quốc tế thường lệ có cự ly dưới 1.000 km sử dụng tàu bay Code C như Airbus A320, A321, Boeing 737 và các đường bay nội địa theo kế hoạch của các hãng hàng không.

Để bảo đảm sân bay vận hành thông suốt khi đi vào khai thác, Cục Hàng không kiến nghị Bộ Xây dựng đề nghị UBND TP.HCM và UBND tỉnh Đồng Nai đẩy nhanh tiến độ các tuyến giao thông kết nối, đồng thời sớm đưa vào vận hành 15 tuyến xe buýt, gồm 5 tuyến của Đồng Nai và 10 tuyến kết nối TP.HCM với Long Thành, phục vụ nhu cầu đi lại của hành khách và nhân viên hàng không.

Theo báo cáo của Cục Hàng không, các hạng mục chính thuộc dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư, gồm khu bay, nhà ga hành khách, hệ thống giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật, đang được tập trung hoàn thiện. Công tác vận hành thử nghiệm (ORAT) dự kiến diễn ra liên tục trong các tháng 9, 10 và 11 trước khi sân bay chính thức khai thác thương mại từ ngày 1/12.

Song song với đó, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đang hoàn thiện hạ tầng quản lý bay. Các hệ thống thông tin, dẫn đường, giám sát, đài kiểm soát không lưu và phương thức bay cơ bản đã hoàn thành, đang trong quá trình vận hành thử nghiệm và hiệu chuẩn. Các hạng mục thuộc dự án thành phần 1 như trụ sở cảng vụ, hải quan, công an cửa khẩu, kiểm dịch và các cơ quan quản lý Nhà nước khác cũng được triển khai đồng bộ để đáp ứng yêu cầu quản lý ngay khi sân bay đi vào hoạt động.