Từ ngày 1/7/2027, người vi phạm có thể bị cấm tham gia đấu giá đất trên toàn quốc đến 5 năm
Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua bổ sung các trường hợp bị cấm tham gia đấu giá, đồng thời duy trì khung tiền đặt trước từ 20-50% giá khởi điểm nhằm hạn chế tình trạng thổi giá, bỏ cọc trong đấu giá đất.

Ngày 20/11, Quốc hội chính thức thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) với 475/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.
Luật gồm 7 chương, 66 điều, có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, trừ quy định tại khoản 2 Điều 65. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc siết chặt quy định về tiền đặt trước và bổ sung các chế tài xử lý hành vi vi phạm trong hoạt động đấu giá, đặc biệt đối với đấu giá quyền sử dụng đất.
Bổ sung chế tài đối với người trúng đấu giá bỏ cọc, từ chối kết quả
Một nội dung nhận được sự quan tâm là quy định tại khoản 3 Điều 36, theo đó người tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá bằng giá khởi điểm.
Một số đại biểu cho rằng quy định này chưa phản ánh đúng bản chất cạnh tranh về giá, đồng thời có thể ảnh hưởng đến quyền không trả giá của người tham gia. Bên cạnh đó, cơ chế bốc thăm cũng được đề nghị làm rõ về khả năng ngăn ngừa hành vi thông đồng.

Giải trình vấn đề này, Chính phủ cho biết người tham gia đấu giá đã tự nguyện đăng ký, nắm rõ giá khởi điểm và quy chế cuộc đấu giá, đồng thời hoàn thành nghĩa vụ nộp tiền đặt trước. Vì vậy, việc xác định họ chấp nhận mức giá khởi điểm đã công khai được xem là cơ chế gắn quyền lợi với trách nhiệm, thay vì áp đặt một mức giá ngoài dự kiến.
Quy định này còn nhằm ngăn chặn tình trạng nhiều người cùng đăng ký nhưng thông đồng không trả giá, khiến cuộc đấu giá không thành. Hành vi này không chỉ làm phát sinh chi phí, kéo dài quá trình xử lý tài sản mà còn tạo điều kiện cho việc dìm giá.
Đáng chú ý, Luật mới tiếp tục duy trì thời hạn cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với người trúng đấu giá quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng sản không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, dẫn đến bị hủy quyết định phê duyệt kết quả đấu giá.
Đồng thời, phạm vi áp dụng chế tài được mở rộng thêm hai trường hợp, gồm người từ chối kết quả trúng đấu giá và người trúng đấu giá từ chối ký biên bản đấu giá.
Tùy tính chất và mức độ vi phạm, thời hạn cấm sẽ được xác định cụ thể. Trong thời gian bị cấm, người vi phạm không được tham gia đấu giá cùng loại tài sản trên phạm vi toàn quốc.
Thẩm quyền ban hành quyết định cấm tham gia đấu giá thuộc cơ quan có thẩm quyền phê duyệt kết quả đấu giá. Quyết định sẽ được gửi đến người vi phạm, Bộ Tư pháp và các cơ quan, tổ chức liên quan, đồng thời công khai trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia.
Ngoài hình thức cấm tham gia đấu giá, người từ chối kết quả trúng đấu giá hoặc từ chối ký biên bản đấu giá còn bị mất tiền đặt trước. Tương tự, trường hợp người trúng đấu giá có hành vi vi phạm pháp luật dẫn đến bị hủy kết quả cũng không được hoàn trả khoản tiền này.
Giữ mức tiền đặt trước từ 20-50% giá khởi điểm khi đấu giá đất
Liên quan đến quy định về tiền đặt trước tại Điều 35, một số đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung số liệu về tình trạng bỏ cọc, đồng thời đánh giá kỹ tác động của khung tiền đặt trước từ 20-50% giá khởi điểm. Theo các ý kiến này, mức đặt trước quá cao có thể trở thành rào cản đối với những người có nhu cầu thực sự.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo Luật đã bổ sung khoản 10 Điều 35, giao Chính phủ quy định nguyên tắc, tiêu chí xác định mức tiền đặt trước cụ thể trong khung luật định. Việc áp dụng phải phù hợp với đặc điểm từng loại tài sản và điều kiện thực tế của địa phương, tránh tạo ra những rào cản bất hợp lý đối với người tham gia đấu giá.

Để làm rõ tính cần thiết của quy định, Chính phủ đã dẫn số liệu thống kê tại 16 tỉnh, thành phố thường xuyên tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất ở. Kết quả cho thấy, việc nâng mức tiền đặt trước, kết hợp với các biện pháp hủy kết quả trúng đấu giá và cấm tham gia đấu giá theo Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực, góp phần hạn chế tình trạng trúng đấu giá rồi bỏ cọc.
Điển hình tại Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức tiền đặt trước bằng 50% giá khởi điểm, số thửa, lô đất bị hủy kết quả đấu giá do người trúng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán giảm từ 377 trường hợp trong năm 2025 xuống còn 82 trường hợp trong 9 tháng đầu năm 2026. Đáng chú ý, trong cùng giai đoạn, số thửa, lô đất đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên 3.889.
Tại Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả đấu giá cũng giảm từ 35 xuống còn 11 trường hợp.
Trên cơ sở đó, Chính phủ đề nghị duy trì khung tiền đặt trước từ 20-50% giá khởi điểm đối với hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân. Quy định này được kỳ vọng hạn chế tình trạng đẩy giá lên cao bất thường rồi bỏ cọc, gây nhiễu loạn và tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản.
