Từ ngày mai 16/1: Bán hàng nhưng không lập hóa đơn có thể bị phạt tới 80 triệu đồng, doanh nghiệp đặc biệt lưu ý

Từ ngày mai (16/1), theo Nghị định 310/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 12/2020 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn, mức phạt đối với hành vi không lập hóa đơn có thể lên tới 80 triệu đồng.

Một trong những điểm thay đổi đáng chú ý nhất của Nghị định 310 là chuyển cơ chế xử phạt từ phạt theo hành vi sang phạt lũy tiến theo số lượng hóa đơn vi phạm. Cách tiếp cận này nhằm khắc phục tình trạng mức phạt quá thấp, khiến nhiều doanh nghiệp sẵn sàng chấp nhận nộp phạt vì chi phí vi phạm nhỏ hơn lợi ích đạt được từ việc né tránh nghĩa vụ thuế.

Với hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm, mức phạt dao động từ cảnh cáo đến phạt 70 triệu đồng, tùy thuộc số lượng hóa đơn và loại giao dịch, cụ thể:

- Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.500.000 đồng với hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ 01 số hóa đơn.

- Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng khi vi phạm từ 02 số hóa đơn đến dưới 10 số hóa đơn.

- Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng trong trường hợp lập hóa đơn không đúng thời điểm từ 10 số hóa đơn đến dưới 20 số hóa đơn.

- Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng khi vi phạm từ 20 số hóa đơn đến dưới 50 số hóa đơn.

- Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng khi vi phạm từ 50 số hóa đơn đến dưới 100 số hóa đơn.

- Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng khi vi phạm từ 100 số hóa đơn trở lên.

Các mức phạt đối với hành vi không lập hóa đơn được quy định chi tiết từ cảnh cáo đến phạt 80 triệu đồng tùy số lượng hóa đơn và mức độ vi phạm.

Cụ thể, theo quy định mới, phạt cảnh cáo đối với hành vi không lập hóa đơn đối với các hàng hóa, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ (trừ hàng hóa luân chuyển nội bộ để tiếp tục quá trình sản xuất); xuất hàng dưới các hình thức cho vay, cho mượn hoặc hoàn trả hàng hóa 01 số hóa đơn.

Ngoài ra, hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ dưới 10 số hóa đơn bị phạt 1-10 triệu đồng; từ 10 đến dưới 50 số hóa đơn phạt 10-50 triệu đồng; từ 50 số hóa đơn trở lên phạt 60-80 triệu đồng.

Trước đây, theo Nghị định 125/2020, hành vi này chỉ bị phạt tối đa 20 triệu đồng, không phân biệt số lượng hóa đơn, dẫn đến tình trạng mức phạt thấp hơn nhiều so với số thuế trốn được.

Việc áp dụng phạt lũy tiến được đánh giá sẽ tác động mạnh đến các lĩnh vực phát sinh nhiều giao dịch nhỏ lẻ như bán lẻ, F&B và thương mại điện tử, buộc người kinh doanh phải xuất hóa đơn đầy đủ cho từng giao dịch.

Do đó, thay vì xử lý khi đã phát sinh vi phạm, doanh nghiệp cần phân bổ ngân sách theo hướng phòng ngừa, trong đó đầu tư cho hệ thống quản lý hóa đơn hoặc kiểm soát nội bộ nên được xem là khoản đầu tư bảo vệ lợi nhuận.

Chia sẻ trên Báo điện tử Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh, Ths Trần Thị Thu Trang - Khoa Tài chính Thương mại, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM đã đưa ra một số lời khuyên dành cho doanh nghiệp.

Theo bà Trang, doanh nghiệp cần chủ động rà soát toàn bộ quy trình bán hàng - thanh toán - lập hóa đơn ngay từ bây giờ, tăng cường kiểm soát nội bộ và lưu trữ đầy đủ dữ liệu theo quy định. Việc tuân thủ sớm và chủ động sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro và ổn định hoạt động khi Nghị định 310/2025 bắt đầu áp dụng.

Bên cạnh đó, với quy định mới xử phạt vi phạm về hóa đơn theo số lượng hóa đơn vi phạm, cơ quan thuế nhiều khả năng sẽ tăng cường các biện pháp kiểm tra, đối chiếu dữ liệu nhằm xác định chính xác số lượng giao dịch phát sinh nhưng không được lập hóa đơn theo quy định.

Vì vậy, bà khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động tích hợp dữ liệu từ các sàn thương mại điện tử, hệ thống bán hàng và phần mềm hóa đơn điện tử, bảo đảm mỗi đơn hàng phát sinh đều được lập hóa đơn kịp thời.

Từ góc độ chuyên môn, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp các sai sót phổ biến như thu tiền nhưng không lập hóa đơn ngay tại thời điểm phát sinh giao dịch, dữ liệu giữa các hệ thống chưa được đồng bộ đầy đủ hoặc xử lý chưa đúng đối với các đơn hàng hủy, đổi trả.

"Để tránh bị xác định là hành vi không lập hóa đơn, doanh nghiệp cần chuẩn hóa quy trình lập hóa đơn, tăng cường đối soát nội bộ và lưu trữ đầy đủ dữ liệu, chứng từ theo quy định", Ths Trần Thị Thu Trang nhận định.