Trung Quốc khan hiếm loại cá Việt Nam đang xuất khẩu mạnh, lượng tồn kho dự báo giảm gần 50%

Nguồn cung cá rô phi tại Trung Quốc đang có dấu hiệu thu hẹp, đẩy giá nguyên liệu tăng cao. Trong khi quốc gia sản xuất cá rô phi lớn nhất thế giới đối mặt với nhiều sức ép, xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam lại ghi nhận mức tăng trưởng tích cực.

Xuất khẩu cá rô phi Việt Nam tăng 43%, Brazil vượt Mỹ trở thành thị trường lớn nhất

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 90 triệu USD, tăng 43% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, Brazil đã vươn lên trở thành thị trường tiêu thụ cá rô phi lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch đạt 44 triệu USD, chiếm gần một nửa tổng giá trị xuất khẩu. Trong khi đó, thị trường Mỹ đóng góp khoảng 21 triệu USD.

Kết quả này phản ánh sự dịch chuyển trong cơ cấu thị trường xuất khẩu cá rô phi Việt Nam, khi doanh nghiệp từng bước mở rộng đầu ra thay vì chỉ tập trung vào các thị trường truyền thống.

Tuy nhiên, việc Brazil chiếm tỷ trọng lớn cũng đặt ra thách thức về sự phụ thuộc thị trường. Những thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng, chính sách thương mại hoặc quy định nhập khẩu của quốc gia này có thể tác động đáng kể đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt.

Trong khi xuất khẩu cá rô phi Việt Nam tăng trưởng, ngành hàng này tại Trung Quốc lại đang đối mặt với tình trạng nguồn nguyên liệu thu hẹp, kéo theo giá bán tăng.

Nguồn cung cá rô phi Trung Quốc giảm, giá nguyên liệu tăng mạnh

Dẫn số liệu từ Ocean Treasure, VASEP cho biết sản lượng cá rô phi Trung Quốc năm 2026 được dự báo chỉ đạt khoảng 1,82 triệu tấn, thấp hơn mức 1,94 triệu tấn ghi nhận trong năm 2025. Nếu tính cả lượng hàng tồn kho, tổng nguồn cung dự kiến giảm từ 2,11 triệu tấn xuống còn khoảng 2,05 triệu tấn.

Đáng chú ý hơn, lượng cá tồn kho cuối năm có thể giảm từ 208.000 tấn xuống chỉ còn 106.000 tấn, tương đương mức sụt giảm gần 50%.

Nguyên nhân chính xuất phát từ việc người nuôi giảm thả giống trong giai đoạn đầu năm, khiến lượng cá đủ kích cỡ thương phẩm trở nên khan hiếm vào những tháng tiếp theo.

Tình trạng thiếu hụt nguồn nguyên liệu thể hiện rõ tại Quảng Đông và Hải Nam, hai trung tâm sản xuất, xuất khẩu cá rô phi quan trọng của Trung Quốc. Trong năm 2025, Quảng Đông đóng góp 48,77% giá trị xuất khẩu cá rô phi của nước này, trong khi Hải Nam chiếm 31,48%.

Nguồn cung hạn chế đã tạo áp lực đẩy giá cá rô phi tăng trong tháng 10/2026. Theo VASEP, giá bán buôn đối với cá có trọng lượng dưới 500 g/con đạt trung bình 10,74 nhân dân tệ/kg, tương đương 1,60 USD/kg, tăng 8,48% so với tháng trước và tăng 24,02% so với cùng kỳ năm 2025.

Ở nhóm cá từ 500-750 g/con, giá đạt khoảng 11,96 nhân dân tệ/kg, tăng 3,64% so với tháng 9 và 6,03% so với cùng kỳ. Đối với cá trên 1 kg/con, giá trung bình đạt 13,40 nhân dân tệ/kg, tăng 3,72% so với tháng trước.

Giá cá tăng có thể giúp người nuôi cải thiện nguồn thu, nhưng đồng thời khiến các doanh nghiệp chế biến phải đối mặt với chi phí đầu vào cao hơn. Áp lực này càng lớn khi thị trường xuất khẩu cạnh tranh gay gắt và khả năng điều chỉnh giá bán thành phẩm còn hạn chế.

Thị trường cá rô phi thế giới thay đổi, Trung Quốc tìm hướng đi mới

Không chỉ chịu sức ép từ nguồn nguyên liệu, ngành cá rô phi Trung Quốc còn gặp khó khăn do nhu cầu tại Mỹ suy yếu, chi phí vận chuyển và sự cạnh tranh ngày càng lớn từ các quốc gia khác.

Dù vậy, Trung Quốc vẫn giữ vị trí nhà sản xuất cá rô phi hàng đầu thế giới. Thay vì chỉ thu hẹp xuất khẩu, các doanh nghiệp nước này đang có xu hướng tìm kiếm thêm thị trường để bù đắp sự sụt giảm đơn hàng từ những đối tác truyền thống.

Điển hình, trong quý I/2026, xuất khẩu cá rô phi nguyên con đông lạnh của Trung Quốc tăng mạnh, đặc biệt tại thị trường Bờ Biển Ngà, trong khi lượng hàng xuất sang Mỹ giảm đáng kể.

Theo báo cáo INFOFISH Tilapia 2025 được VASEP dẫn lại, Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu thế giới về sản lượng cá rô phi. Tại châu Á, Indonesia xếp sau Trung Quốc, tiếp đến là Bangladesh và Việt Nam.

Trên thị trường quốc tế, lợi thế cạnh tranh giữa các nước cũng có sự khác biệt rõ rệt. Trung Quốc, Việt Nam, Indonesia và Đài Loan (Trung Quốc) tập trung vào các sản phẩm cá nguyên con, phi lê đông lạnh với quy mô lớn, phù hợp với những thị trường ưu tiên giá thành.

Ngược lại, Brazil, Colombia, Mexico, Honduras và Costa Rica có lợi thế trong phân khúc phi lê tươi nhờ vị trí địa lý gần Mỹ, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển và bảo đảm độ tươi của sản phẩm.

Đặc biệt, tại Mỹ, dù Trung Quốc vẫn là một trong những nguồn cung quan trọng, lượng cá rô phi nhập khẩu từ quốc gia này đang có xu hướng giảm. Đây là cơ hội để Indonesia và Việt Nam từng bước gia tăng thị phần, nhất là ở phân khúc phi lê đông lạnh.

Trong bối cảnh nguồn cung Trung Quốc suy giảm và thương mại cá rô phi toàn cầu đang tái cơ cấu, Việt Nam có thêm dư địa để mở rộng xuất khẩu. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội, doanh nghiệp cần duy trì nguồn nguyên liệu ổn định, nâng cao năng lực chế biến và đa dạng hóa thị trường tiêu thụ nhằm hạn chế rủi ro từ biến động thương mại quốc tế.