Phương án di dời 902 hộ dân phố cổ Hà Nội: Những ai được mua nhà ở xã hội và nhà cũ sẽ xử lý thế nào?

Hà Nội đề xuất bố trí 902 căn nhà ở xã hội, ưu tiên người dân phố cổ không cần bốc thăm

UBND TP Hà Nội đề xuất bố trí tối đa 902 căn hộ nhà ở xã hội cho các hộ khó khăn về nhà ở tại phố cổ, phố cũ thuộc phường Hoàn Kiếm. Người đủ điều kiện được mua hoặc thuê mua nhà không qua bốc thăm, nhưng phải chuyển toàn bộ nhân khẩu khỏi nơi ở cũ.

UBND TP Hà Nội vừa trình HĐND thành phố xem xét xây dựng nghị quyết về giải quyết chỗ ở cho nhóm người dân khó khăn về nhà ở tại khu vực phố cổ, phố cũ. Theo đề xuất, các hộ đủ điều kiện được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm, trên cơ sở tự nguyện đăng ký.

Chính sách trước mắt dự kiến áp dụng tại phường Hoàn Kiếm. Mỗi hộ gia đình, cá nhân đủ điều kiện được bố trí một căn hộ trong quỹ nhà ở xã hội do thành phố chuẩn bị và chỉ được giải quyết một lần.

Để được hưởng chính sách, người đăng ký phải có đăng ký thường trú và thực tế sinh sống tại nhà ở thuộc khu vực phố cổ, phố cũ của phường Hoàn Kiếm trước ngày nghị quyết được thông qua. Diện tích nhà ở bình quân phải dưới 5m2 sàn/người, đồng thời đáp ứng các điều kiện mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội theo quy định và được UBND phường phê duyệt trong danh sách.

Theo phương án trình, Hà Nội dự kiến bố trí tối đa 902 căn hộ, tương ứng với số hộ thuộc diện được xem xét hỗ trợ. Riêng trong năm 2026, thành phố dự kiến bố trí trước 552 căn tại 9 dự án nhà ở xã hội.

Các dự án dự kiến nằm tại Lĩnh Nam, Đại Mỗ, Đan Phượng, Thạch Thất, Vĩnh Hưng, Mê Linh và Phúc Thịnh. Tại mỗi dự án, số căn hộ dành cho nhóm đối tượng này không vượt quá 20% số căn mở bán, trên cơ sở thỏa thuận với chủ đầu tư.

Việc lựa chọn dự án được xem xét dựa trên khả năng đáp ứng nhu cầu sinh hoạt lâu dài của người dân. Thành phố ưu tiên các khu nhà thuận tiện kết nối giao thông công cộng, đặc biệt là đường sắt đô thị, có trường học, cơ sở y tế, chợ và dịch vụ thương mại. Tiến độ hoàn thành dự án cũng phải phù hợp với kế hoạch bố trí chỗ ở, trong khi cơ cấu căn hộ cần đáp ứng quy mô gia đình bình quân khoảng 4 người.

Trước khi tổ chức đăng ký, quỹ nhà phải được công bố công khai về dự án, số lượng, loại căn hộ và tiến độ thực hiện. Những căn hộ không có người đủ điều kiện đăng ký sau thời hạn quy định sẽ được bán hoặc cho thuê mua cho các đối tượng khác.

Trường hợp số hộ đăng ký tại một dự án vượt quá số căn được bố trí, thành phố dự kiến ưu tiên các hộ có diện tích nhà ở bình quân thấp nhất. Tiếp theo là các hộ có người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo và cận nghèo; các hộ đăng ký trước cũng được xem xét theo thứ tự ưu tiên. Những hộ chưa được bố trí tại dự án đã đăng ký sẽ được xem xét chuyển sang dự án khác trong quỹ nhà.

Theo tờ trình, UBND thành phố đề xuất ban hành nghị quyết riêng để giải quyết kịp thời nhu cầu cấp thiết của nhóm hộ đã được rà soát, xác định cụ thể, đồng thời không làm thay đổi chính sách nhà ở xã hội đang áp dụng đối với các nhóm đối tượng khác. Sau khi nghị quyết được thông qua, thành phố sẽ tổ chức rà soát, lập danh sách, xác định và công bố quỹ nhà, bảo đảm việc thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng, tránh trùng lặp và lãng phí nguồn lực.

Di dời 902 hộ dân phố cổ Hà Nội: Phải chuyển toàn bộ nhân khẩu, nhà ở cũ được xử lý thế nào?

Một điều kiện đáng chú ý của phương án là người được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội phải di chuyển toàn bộ nhân khẩu trong hộ khỏi nơi ở cũ và đăng ký thường trú tại nhà mới trong thời hạn do UBND thành phố quy định.

Đối với các hộ đang thuê nhà thuộc tài sản công, người dân phải chấm dứt hợp đồng thuê và bàn giao lại diện tích nhà cho cơ quan quản lý nhà ở.

Với nhà thuộc sở hữu của hộ gia đình, cá nhân, việc xử lý sẽ thực hiện theo phương án do UBND thành phố quy định, bảo đảm không tăng thêm nhân khẩu và không để tình trạng chật chội tái diễn tại phần diện tích đã chuyển đi. Tuy nhiên, tờ trình chưa nêu phương án cụ thể đối với nhóm nhà thuộc sở hữu tư nhân này.

Người được bố trí nhà phải tự chi trả tiền mua hoặc thuê mua theo giá nhà ở xã hội. Giá bán, giá thuê mua, hồ sơ, thủ tục và chính sách vay vốn ưu đãi được thực hiện theo quy định về nhà ở xã hội. Theo đề xuất, ngân sách thành phố không phát sinh khoản chi trực tiếp để thanh toán tiền mua hoặc thuê mua nhà cho các hộ.

Bên cạnh việc bố trí chỗ ở mới, thành phố định hướng quản lý chặt chẽ phần diện tích nhà ở cũ sau khi các hộ chuyển đi, hạn chế tình trạng gia tăng mật độ dân cư trở lại, góp phần cải thiện điều kiện sống và phục vụ công tác chỉnh trang, bảo tồn khu vực phố cổ, phố cũ theo định hướng quy hoạch Thủ đô.

Lý giải sự cần thiết của chính sách, UBND TP Hà Nội cho biết điều kiện sống của một bộ phận người dân tại phố cổ, phố cũ đang ở mức báo động do diện tích nhà ở quá hạn chế, nhiều thế hệ phải sinh hoạt chung trong không gian chật hẹp.

Kết quả rà soát của UBND phường Hoàn Kiếm xác định có 902 hộ với 3.621 nhân khẩu đang sinh sống trong các nhà đông hộ, có diện tích nhà ở bình quân dưới 5m2 sàn/người. Bình quân mỗi hộ có khoảng 4 người, nhiều thế hệ cùng sinh hoạt trên diện tích chưa đến 20m2 sàn, thấp hơn nhiều lần so với diện tích nhà ở bình quân của thành phố.

Theo UBND thành phố, đây không chỉ là tình trạng thiếu không gian sinh hoạt mà còn đặt ra vấn đề bảo đảm điều kiện sống tối thiểu và quyền có nơi ở hợp pháp của công dân theo Điều 22 Hiến pháp năm 2013.

Phần lớn các hộ gặp khó khăn về nhà ở là lao động tự do, có thu nhập thấp, không ổn định và không đủ khả năng mua nhà thương mại. Việc tự cải thiện chỗ ở cũng gặp nhiều trở ngại do công trình nằm trong khu vực bảo tồn, bị hạn chế cơi nới, xây mới; hoặc là nhà thuộc tài sản công cho nhiều hộ thuê, nhà có nhiều chủ sở hữu hay các hộ phải sử dụng chung không gian.

Không chỉ chật chội, nhiều khu nhà đông hộ còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn phòng cháy, chữa cháy. Phần lớn là nhà ống cũ nằm sâu trong ngõ nhỏ, lối thoát nạn hạn chế hoặc dùng chung, khiến phương tiện chữa cháy khó tiếp cận khi xảy ra sự cố. Nhiều nơi thiếu ánh sáng, thông gió, trong khi các hộ phải dùng chung khu vệ sinh, bếp và nguồn nước.

Đề án giãn dân phố cổ được ban hành từ năm 2013 nhưng đến nay chưa triển khai được, nguyên nhân chủ yếu là chưa có quỹ nhà sẵn sàng để bố trí cho người dân. Vì vậy, cơ chế mới được đề xuất nhằm ưu tiên giải quyết chỗ ở cho nhóm khó khăn nhất, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu giãn dân tại khu vực phố cổ, phố cũ.

Theo phụ lục tờ trình, 902 hộ nêu trên thuộc nhóm giãn dân tự nguyện và nằm trong phạm vi dự kiến áp dụng nghị quyết. Trong khi đó, 478 hộ thuộc diện giãn dân bắt buộc không thuộc phạm vi chính sách được đề xuất lần này.