Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng tăng vốn hơn 86.000 tỷ, Bộ Xây dựng lý giải nguyên nhân
Theo tờ trình, dự án được điều chỉnh cả về phạm vi, quy mô và phương án kỹ thuật, kéo theo nhu cầu vốn tăng đáng kể so với mức được Quốc hội phê duyệt trước đó.
Ngày 12/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Theo đó, với tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, sau điều chỉnh, sơ bộ tổng mức đầu tư tăng từ khoảng 203.000 tỷ đồng lên 289.000 tỷ đồng. Nhu cầu vốn giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 224.600 tỷ đồng, trong khi kế hoạch đầu tư công trung hạn hiện mới bố trí khoảng 148.500 tỷ đồng.
Tại buổi thảo luận, đại biểu Tạ Thị Yên (tỉnh Điện Biên) cho rằng đây không chỉ là câu chuyện huy động đủ vốn để xây dựng. Sau khi hoàn thành, dự án còn phát sinh chi phí vận hành, bảo trì và nghĩa vụ trả nợ trong thời gian dài.
Vì vậy, ngay ở bước nghiên cứu khả thi, cần hình thành phương án tài chính cho cả vòng đời dự án, gồm doanh thu, chi phí vận hành - bảo trì, nguồn bù đắp, nghĩa vụ trả nợ và các kịch bản khi vốn vay chậm thu xếp hoặc sản lượng vận tải thấp hơn dự báo.
Theo đại biểu, một dự án chỉ thực sự khả thi khi không chỉ huy động đủ vốn để xây dựng mà còn tính được nguồn lực để vận hành, bảo trì và trả nợ trong suốt quá trình khai thác.
Nếu chưa lượng hóa đầy đủ ngay từ đầu, phần thiếu hụt sau này vẫn có thể trở thành áp lực đối với ngân sách nhà nước.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) cho rằng sơ bộ tổng mức đầu tư tăng 86.108 tỷ đồng, tức 42,4% so với mức Quốc hội đã phê duyệt. Ông ghi nhận thái độ cầu thị của Bộ Xây dựng khi giải trình, song cho rằng rút kinh nghiệm mới chỉ là bước đầu.
Đại biểu đề nghị tiếp tục xác định trách nhiệm cụ thể đối với phần chi phí phát sinh do nguyên nhân chủ quan và thiết lập cơ chế kiểm soát thành một ràng buộc thực chất trong quá trình triển khai.
Giải trình về việc tăng vốn dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết Chính phủ đã có báo cáo giải trình, làm rõ lý do điều chỉnh chủ trương đầu tư với các nguyên nhân khách quan và chủ quan.
Trong đó, nguyên nhân chủ quan là chưa lường hết được các vấn đề, cũng như việc thực hiện chủ trương của Đảng về đẩy mạnh tăng trưởng 2 con số, sáp nhập địa giới hành chính, thay đổi quy hoạch quốc gia...
Đặc biệt, trong bối cảnh đây là dự án quy mô lớn, công nghệ mới lần đầu tiên áp dụng tại Việt Nam, việc nghiên cứu dự toán chưa đầy đủ.
Về nguyên nhân khách quan, Bộ trưởng cho biết có việc bổ sung đoạn tuyến khoảng 8,4km đoạn Yên Viên - Gia Lâm với kinh phí hơn 21.605 tỷ đồng; đoạn Hà Nội - Hải Phòng cần đầu tư đường đôi ngay, với kinh phí đầu tư tăng khoảng 22.814 tỷ đồng; cùng với đó là các yếu tố liên quan đến cơ chế, chính sách, điều chỉnh tỷ giá, mua sắm phương tiện, vật liệu...
Trước đó, ngày 6/8, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã trình bày Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Theo tờ trình, tổng mức đầu tư sơ bộ sau điều chỉnh được Chính phủ đề xuất ở mức 289.000 tỷ đồng, tăng hơn 86.000 tỷ đồng so với mức vốn sơ bộ đã được Quốc hội phê duyệt trước đó.
Một trong những nội dung điều chỉnh là bổ sung đoạn tuyến Yên Viên - Gia Lâm dài khoảng 8,4km, đồng thời bổ sung hai nhánh kết nối các tuyến đường sắt hiện hữu vào các ga trên tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Quy mô đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng cũng được điều chỉnh từ phương án đầu tư phân kỳ đường đơn sang đầu tư hoàn thiện đường đôi.
Sau điều chỉnh, điểm đầu tuyến nằm tại vị trí nối ray qua biên giới ở tỉnh Lào Cai, điểm cuối tại ga Nam Hải Phòng. Tuyến chính dài khoảng 362,9km, các tuyến nhánh dài khoảng 62,9km, đi qua 6 tỉnh, thành phố gồm Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng.
Dự án sử dụng khổ đường 1.435mm, vận chuyển cả hành khách và hàng hóa. Tốc độ thiết kế được xác định ở mức 160km/h đối với một số đoạn; riêng tuyến chính đoạn qua khu vực đầu mối Hà Nội có tốc độ thiết kế 120km/h, các đoạn còn lại 80km/h.
Tuyến chính và đoạn Yên Viên - Gia Lâm dự kiến sử dụng công nghệ đường sắt chạy trên ray, điện khí hóa. Các tuyến nhánh kết nối cảng biển sử dụng đầu máy diesel và được định hướng chuyển đổi sang năng lượng sạch trong tương lai. Sơ bộ nhu cầu sử dụng đất của toàn dự án khoảng 2.075,4ha.
