VCCI kiến nghị 'gỡ nút thắt' thị trường bán lẻ điện: Tách hạ tầng khỏi kinh doanh
VCCI cũng đề xuất đơn giản hóa thủ tục chuyển đổi nhà cung cấp, đa dạng hóa hình thức bảo đảm tài chính và bổ sung cơ chế bảo vệ khách hàng khi doanh nghiệp bán lẻ điện ngừng hoạt động.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa góp ý đối với Dự thảo Báo cáo tổng hợp hoàn thiện thiết kế thị trường bán buôn điện cạnh tranh, xây dựng thị trường bán lẻ điện cạnh tranh và lộ trình triển khai tổng thể do Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (Bộ Công Thương) xây dựng.
Theo VCCI, hiện hạ tầng lưới điện phân phối chủ yếu do các đơn vị Nhà nước quản lý. Khi thị trường bán lẻ điện được mở cửa, nếu các đơn vị này vừa nắm giữ hạ tầng - vốn là lĩnh vực mang tính độc quyền tự nhiên - vừa trực tiếp kinh doanh bán lẻ điện sẽ khiến doanh nghiệp tư nhân lo ngại về tính cạnh tranh công bằng.
Để thu hút nguồn vốn tư nhân tham gia thị trường, VCCI đề nghị Ban soạn thảo xây dựng lộ trình minh bạch hóa, tiến tới tách biệt hoàn toàn giữa bộ phận quản lý lưới điện và bộ phận kinh doanh bán lẻ điện.
Theo VCCI, việc bảo đảm các doanh nghiệp được tiếp cận hạ tầng và thông tin trên cơ sở bình đẳng sẽ góp phần hình thành thị trường bán lẻ điện cạnh tranh lành mạnh, qua đó nâng cao chất lượng dịch vụ và mang lại lợi ích cho khách hàng sử dụng điện.
Bên cạnh đó, VCCI cho rằng thủ tục chuyển đổi nhà cung cấp điện cũng cần được đơn giản hóa. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà máy sản xuất, có nhu cầu thay đổi nhà cung cấp để tiếp cận dịch vụ tốt hơn.
Tuy nhiên, nếu quy trình chốt chỉ số công tơ hay chuyển đổi hợp đồng quá phức tạp sẽ làm giảm động lực chuyển đổi.
Vì vậy, VCCI kiến nghị xây dựng quy trình chuyển đổi nhà cung cấp hoàn toàn trên môi trường số, đồng thời phát triển cơ sở dữ liệu dùng chung và cơ chế chia sẻ thông tin minh bạch, có sự đồng ý của khách hàng nhằm giảm thời gian và chi phí cho các bên.
Liên quan đến yêu cầu bảo đảm tài chính đối với doanh nghiệp bán lẻ điện, VCCI đánh giá việc kiểm soát rủi ro cho hệ thống là cần thiết. Tuy nhiên, nếu bắt buộc doanh nghiệp phải ký quỹ bằng tiền mặt với giá trị lớn sẽ tạo áp lực đáng kể về dòng tiền, đặc biệt đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Do đó, VCCI đề xuất mở rộng các hình thức bảo đảm theo hướng linh hoạt hơn như bảo lãnh ngân hàng, bảo hiểm thương mại hoặc đánh giá tín nhiệm doanh nghiệp, thay vì chỉ áp dụng hình thức ký quỹ tiền mặt.
Ngoài ra, VCCI đánh giá cao việc dự thảo thiết kế cơ chế "nhà cung cấp dự phòng" nhằm bảo đảm khách hàng không bị gián đoạn cung cấp điện khi doanh nghiệp bán lẻ điện ngừng hoạt động.
Tuy nhiên, tổ chức này lưu ý trong trường hợp phải chuyển sang nhà cung cấp dự phòng, khách hàng có thể phải mua điện với mức giá cao hơn đáng kể so với hợp đồng trước đó.
Để bảo vệ doanh nghiệp sử dụng điện, VCCI kiến nghị bổ sung quy định về khoảng thời gian ân hạn áp dụng mức giá trần ổn định đối với khách hàng phải chuyển sang nhà cung cấp dự phòng mà không do lỗi của mình.
Điều này sẽ giúp doanh nghiệp có thêm thời gian tìm kiếm đối tác mới, hạn chế tác động từ việc chi phí điện tăng đột biến, bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh không bị gián đoạn.
Đồng thời, VCCI cũng đề xuất bổ sung quy định yêu cầu doanh nghiệp bán lẻ điện phải thông báo kịp thời cho khách hàng nếu rơi vào tình trạng phá sản hoặc có nguy cơ ngừng hoạt động, qua đó giúp khách hàng chủ động xây dựng phương án ứng phó và lựa chọn nhà cung cấp phù hợp.
