Vì sao chưa bỏ 'đạp thốc ga' khi kiểm định khí thải ô tô?

Thông tin vừa nêu được Bộ Xây dựng đề cập trong văn bản gửi Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, cùng Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội, để trả lời kiến nghị của cử tri về việc thay đổi phương pháp kiểm tra khí thải xe diesel.

Trước đó, cử tri Hà Nội phản ánh việc đạp hết hành trình bàn đạp ga trong thời gian ngắn có thể gây hư hỏng động cơ và hệ thống truyền động. Cử tri đề nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu thay thế bằng các thiết bị đo hiện đại hơn, vừa bảo đảm kiểm soát khí thải, vừa hạn chế ảnh hưởng đến độ bền phương tiện.

Theo Bộ Xây dựng, phương pháp kiểm tra hiện nay là đo độ khói theo chu trình gia tốc tự do. Đây không phải kỹ thuật mới mà đã được áp dụng nhiều năm tại Việt Nam và vẫn được nhiều quốc gia sử dụng để phát hiện xe diesel phát thải khói bất thường.

Cơ quan này cũng làm rõ thao tác thường được gọi là "đạp ga trong một giây". Khi kiểm tra, xe đứng yên, hộp số ở vị trí trung gian hoặc vị trí đỗ, hệ thống truyền lực không truyền công suất tới bánh xe. Đăng kiểm viên chỉ đạp nhanh bàn đạp ga đến hết hành trình để thiết bị lấy mẫu khí thải rồi nhả ga ngay.

Theo Bộ Xây dựng, việc tạo chế độ gia tốc ngắn là cần thiết để xác định mức khói lớn nhất của động cơ diesel. Nếu chỉ tăng ga từ từ hoặc không đạp hết hành trình, kết quả có thể không phản ánh đúng tình trạng phát thải, nhất là với xe gặp vấn đề về hệ thống nhiên liệu, kim phun hoặc tăng áp.

"Trong điều kiện hiện nay, chưa có đủ cơ sở để thay thế ngay phương pháp này bằng một phương pháp khác", Bộ Xây dựng khẳng định.

Bộ Xây dựng cho biết các phương tiện diesel đang lưu hành rất đa dạng về niên hạn, công nghệ và tình trạng kỹ thuật nên việc kiểm tra không được thực hiện máy móc.

Trước khi đo khí thải, cơ sở đăng kiểm phải kiểm tra sơ bộ động cơ, dầu bôi trơn, nước làm mát, hiện tượng rò rỉ, tiếng kêu, rung động và các dấu hiệu bất thường. Nếu phát hiện phương tiện không bảo đảm điều kiện an toàn hoặc có nguy cơ hư hỏng, trung tâm đăng kiểm phải dừng kiểm tra và hướng dẫn chủ xe bảo dưỡng trước khi tiếp tục kiểm định.

Bộ Xây dựng cũng yêu cầu Cục Đăng kiểm Việt Nam tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở đăng kiểm; bảo đảm đăng kiểm viên thực hiện đúng quy trình, không gây khó khăn cho người dân hoặc yêu cầu chủ xe ký các cam kết mang tính hình thức.

Đối với đề xuất thay thế bằng phương pháp hiện đại hơn, Bộ Xây dựng cho biết thống nhất về chủ trương đổi mới công nghệ kiểm định. Một số giải pháp như khai thác dữ liệu chẩn đoán của xe, kiểm tra hệ thống xử lý khí thải hoặc sử dụng thiết bị chuyên dụng có nhiều ưu điểm, đặc biệt với xe diesel thế hệ mới.

Tuy nhiên, việc áp dụng đồng loạt cần có lộ trình do đội xe đang lưu hành có nhiều chủng loại và mức độ trang bị công nghệ khác nhau, đồng thời phải chuẩn bị đồng bộ về thiết bị, cơ sở dữ liệu, nhân lực và quy định kỹ thuật.

Từ ngày 1/3, quy trình kiểm định khí thải ôtô áp dụng thao tác đạp hết hành trình bàn đạp ga trong dưới một giây để đo tốc độ không tải lớn nhất của động cơ diesel, gây nhiều tranh luận.

Sau đó, Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam (VATA) nhiều lần kiến nghị Bộ Xây dựng và Cục Đăng kiểm Việt Nam xem xét điều chỉnh quy trình, cho rằng việc đưa động cơ lên vòng tua cực đại có thể làm tăng nguy cơ hư hỏng, đồng thời đề xuất chỉ đạp ga khoảng một nửa hành trình, tương đương 2.000-3.000 vòng/phút.