Sau nhiều vụ tai nạn: Kiểm soát ra sao với xe khách giường nằm?

Những quy chuẩn kỹ thuật chuyên biệt

Những ngày vừa qua liên tiếp xảy ra các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng liên quan đến xe khách giường nằm.

Rạng sáng 21/7, xe khách biển số 50E-447.02 gặp nạn trên quốc lộ 1 qua TP. Đồng Nai bốc cháy dữ dội sau va chạm, khiến 7 người tử vong (trong đó có 3 trẻ em) và 6 người bị thương.

Ngày 17/7, một xe khách lao khỏi cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ làm 4 người chết, 28 người bị thương. Đến ngày 19/7, hai xe khách giường nằm va chạm trên quốc lộ 1 qua Hà Tĩnh khiến một phụ xe tử vong và ba người bị thương.

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Tô An - Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam - cho biết, theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành, xe khách giường nằm bắt buộc phải đáp ứng nhiều tiêu chí nghiêm ngặt về cả kết cấu lẫn hệ thống an toàn.

Cụ thể, Quy chuẩn QCVN 09:2024/BGTVT yêu cầu loại xe này phải được trang bị hệ thống chống bó cứng phanh (ABS), đồng thời nghiêm cấm việc bố trí ghế ngồi cho hành khách, ngoại trừ ghế lái và ghế của hướng dẫn viên. Cách bố trí, lắp đặt giường nằm hay thang leo cũng phải đáp ứng những yêu cầu thiết kế riêng biệt...

Để nâng cao tính an toàn, Cục Đăng kiểm Việt Nam (ĐKVN) đề xuất bổ sung vào dự thảo Quy chuẩn QCVN 09 sửa đổi quy định bắt buộc xe khách giường nằm phải trang bị hệ thống kiểm soát ổn định điện tử (ESC/ESP), hoặc công nghệ tương đương nhằm giảm nguy cơ mất lái, chống lật xe. Đề xuất này phù hợp với quy định đang áp dụng tại nhiều quốc gia như châu Âu, Nhật Bản và Trung Quốc.

Cùng với đó, Cục ĐKVN sẽ phối hợp với Bộ Công an để phân tích dữ liệu tai nạn, đánh giá các yếu tố kỹ thuật và nếu cần thiết, kiến nghị Bộ Xây dựng triển khai kiểm tra chuyên đề đối với xe khách giường nằm trên toàn quốc. Nội dung kiểm tra sẽ tập trung vào các hạng mục ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn như hệ thống phanh, lái, treo, lốp, khung gầm, thiết bị giám sát hành trình, dây đai an toàn và cửa thoát hiểm.

"Mọi đề xuất sửa đổi, bổ sung quy chuẩn đều phải dựa trên cơ sở khoa học, thực tiễn và bằng chứng kỹ thuật rõ ràng để đảm bảo sự hài hòa giữa mục tiêu an toàn và tính khả thi cho doanh nghiệp", ông Nguyễn Tô An khẳng định.

Lộ trình, giải pháp ra sao?

Để hiện thực hóa các mục tiêu an toàn, Cục ĐKVN đưa ra lộ trình thực hiện cụ thể gồm ba giai đoạn đã được vạch ra. Trong giai đoạn trước mắt, cơ quan chức năng sẽ tập trung phối hợp rà soát nguyên nhân tai nạn, thống kê lỗi kỹ thuật, đồng thời tăng cường giám sát chất lượng đăng kiểm tại các trung tâm và siết chặt kiểm tra các hạng mục an toàn cốt lõi.

Bước sang giai đoạn tiếp theo, ngành đăng kiểm sẽ tổ chức đánh giá toàn diện quy định về sản xuất, cải tạo, kiểm định và vận hành xe giường nằm, kết hợp nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và lấy ý kiến rộng rãi từ chuyên gia, hiệp hội cũng như doanh nghiệp vận tải.

Ở giai đoạn lâu dài, trên cơ sở các dữ liệu đánh giá thực tiễn, Cục sẽ tham mưu Bộ Xây dựng sửa đổi, bổ sung quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và quy trình kiểm định phù hợp.

Cục ĐKVN cũng định hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong kiểm định phương tiện nhằm tăng hiệu quả quản lý, ngăn ngừa gian lận và kiểm soát chất lượng xe sau xuất xưởng cũng như sau kiểm định. Hiện tại, chu kỳ kiểm định theo Thông tư 30/2026/TT-BXD được xây dựng linh hoạt dựa trên tuổi xe, mục đích sử dụng và mức độ rủi ro an toàn.

Để giảm tai nạn xe khách giường nằm, cần đồng bộ nhiều giải pháp như siết quản lý hoạt động vận tải, kiểm soát tốc độ, thời gian tài xế lái xe liên tục, tải trọng phương tiện, nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp vận tải và ý thức chấp hành pháp luật của tài xế.