Việt Nam hình thành khu kinh tế cửa khẩu 39.400ha, phân chia rạch ròi thành 3 phân vùng

Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn đến năm 2045, giữ quy mô khoảng 39.400ha. Quy hoạch mới định hướng hình thành hệ sinh thái kinh tế biên giới với cửa khẩu thông minh, logistics, trung chuyển hàng hóa và các khu đô thị, công nghiệp, dịch vụ được tổ chức theo 3 phân vùng.

Theo quy hoạch được phê duyệt, Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn có phạm vi trải rộng trên các phường Đông Kinh, Tam Thanh, Lương Văn Tri, xã Đồng Đăng cùng một phần phường Kỳ Lừa và một phần các xã Cao Lộc, Hoàng Văn Thụ, Khánh Khê, Chiến Thắng.

Thời hạn quy hoạch gồm giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035 và định hướng dài hạn đến năm 2045. Khu kinh tế được xác định là một trong những trung tâm thương mại, dịch vụ, du lịch và công nghiệp lớn của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, đồng thời giữ vai trò đầu mối giao thông quan trọng trong kết nối Trung Quốc với Việt Nam và các nước ASEAN.

Không gian phát triển được tổ chức thành 3 phân vùng, mỗi khu vực đảm nhiệm một nhóm chức năng và vai trò riêng trong tổng thể Khu kinh tế.

Vùng 1 - khu vực phía Bắc, có diện tích khoảng 19.123ha, được định hướng trở thành vùng kinh tế cửa khẩu, đô thị và đầu mối giao thông, đóng vai trò cửa ngõ giao lưu phát triển hiện đại, thông minh. Khu vực này tích hợp hệ thống cửa khẩu, đường sắt, trung chuyển hàng hóa, khu chế xuất, cảng cạn, thương mại biên giới và dịch vụ logistics.

Trong đó, cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị và khu vực Tân Thanh được định hướng phát triển theo mô hình cửa khẩu thông minh. Tại Tân Thanh, quy hoạch bao gồm lối thông quan Tân Thanh - Pò Chài và tuyến đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa khu vực mốc 1088/2 - 1089. Quy hoạch cũng nghiên cứu phát triển cảng cạn Tân Thanh, từng bước hình thành khu phi thuế quan và khu hợp tác qua biên giới khi đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý.

Vùng 2 - khu vực trung tâm, rộng khoảng 12.774ha, được xác định là cực tăng trưởng phía Bắc của tỉnh Lạng Sơn. Đây là không gian đô thị dịch vụ đa ngành, tập trung các chức năng hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa, y tế, giáo dục, logistics và là đầu mối giao thông hỗ trợ hoạt động của toàn Khu kinh tế.

Vùng 3 - khu vực phía Nam, có diện tích khoảng 7.502ha, được định hướng trở thành không gian phát triển mới với đô thị sinh thái, dịch vụ du lịch và các ngành công nghiệp trọng điểm. Khu vực này đồng thời gắn với hệ thống kho tàng, bến bãi, đầu mối trung chuyển hàng hóa cấp vùng và quốc gia, tạo nền tảng cho việc hình thành khu thương mại tự do.

Trong định hướng phát triển công nghiệp, quy hoạch đề cập Khu công nghiệp Yên Trạch với quy mô khoảng 800ha, cùng Cụm công nghiệp Quảng Lạc khoảng 50ha và Cụm công nghiệp Văn Lãng khoảng 48ha. Hệ thống trung tâm thương mại cũng được nghiên cứu gắn với các khu vực phát triển logistics và ga đường sắt khổ tiêu chuẩn Hà Nội - Đồng Đăng.

Một trong những nội dung đáng chú ý của quy hoạch mới là việc chuyển trọng tâm phát triển từ mô hình chủ yếu dựa vào hoạt động cửa khẩu sang hệ thống kinh tế biên giới có tính liên kết cao. Theo đó, cửa khẩu, logistics, vận tải, kho bãi, dịch vụ xuất nhập khẩu, thương mại biên giới, công nghiệp và đô thị được tổ chức trong một tổng thể thống nhất.

Quy hoạch đặt mục tiêu xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn trở thành khu kinh tế tổng hợp, trung tâm dịch vụ cửa khẩu và hậu cần logistics quốc gia, quốc tế; đồng thời là cửa khẩu thương mại trên bộ quan trọng của cả nước và điểm trung chuyển hàng hóa trên tuyến kết nối Trung Quốc - Việt Nam - Đông Nam Á.

Để phục vụ mục tiêu này, hệ thống giao thông được định hướng tăng cường kết nối liên vùng và nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa qua biên giới. Quy hoạch nghiên cứu đầu tư xây mới tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng trước năm 2030, đồng thời cải tạo tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng hiện hữu nhằm bảo đảm an toàn và nâng cao tốc độ khai thác.

Đối với đường bộ, Quốc lộ 1 được định hướng cải tạo, mở rộng để bảo đảm tối thiểu 6 làn xe trên toàn tuyến. Quốc lộ 4A và Quốc lộ 4B, được xác định là các tuyến vành đai biên giới, sẽ được mở rộng theo tiêu chuẩn cấp III-IV, với quy mô tối thiểu 4 làn xe.

Bên cạnh giao thông, quy hoạch cũng đặt yêu cầu tổ chức không gian đô thị gắn với phòng, chống thiên tai và thích ứng biến đổi khí hậu. Tại khu vực trung tâm các phường Kỳ Lừa, Đông Kinh, Tam Thanh, xã Đồng Đăng và các cửa khẩu, những khu vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng của úng ngập sẽ được nghiên cứu tôn nền xây dựng, bảo đảm cao hơn mực nước lũ cao nhất từng xảy ra.

Về quy mô phát triển, đến năm 2035, Khu kinh tế dự kiến có khoảng 235.000 - 240.000 người, diện tích đất xây dựng đô thị và khu kinh tế khoảng 10.630 - 11.000ha. Đến năm 2045, dân số dự kiến tăng lên khoảng 295.000 - 300.000 người, trong khi diện tích đất xây dựng khoảng 13.200 - 13.700ha.

Theo định hướng được phê duyệt, việc điều chỉnh quy hoạch không chỉ nhằm mở rộng không gian đô thị mà còn tạo cơ sở để Lạng Sơn phát triển một hệ thống dịch vụ cửa khẩu và logistics có quy mô lớn, nâng cao năng lực trung chuyển hàng hóa giữa Việt Nam với Trung Quốc và khu vực ASEAN.

Thủ tướng giao UBND tỉnh Lạng Sơn phối hợp với các bộ, ngành và đơn vị liên quan tổ chức triển khai quy hoạch theo đúng quy định pháp luật, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, phòng chống lũ, thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây cũng là cơ sở để địa phương tiếp tục triển khai các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, quản lý đất đai và chuẩn bị các chương trình, dự án đầu tư trong Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn.