Việt Nam sắp có 'chợ dữ liệu': Ai được mua bán, dữ liệu nào bị cấm giao dịch?

Theo Nghị định 314/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân muốn tham gia giao dịch trên sàn dữ liệu phải đáp ứng những điều kiện nhất định.

Đối với tổ chức là pháp nhân Việt Nam, doanh nghiệp phải được thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, đồng thời không trong quá trình chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, chuyển đổi, giải thể hoặc phá sản.

Pháp nhân nước ngoài phải được thành lập hợp pháp tại quốc gia nơi đặt trụ sở, đáp ứng các điều kiện tham gia giao dịch theo quy định của pháp luật và có hiện diện thương mại, chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam, phù hợp với pháp luật Việt Nam hoặc điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Trong khi đó, cá nhân tham gia sàn phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự. Riêng tổ chức cung cấp sản phẩm, dịch vụ dữ liệu thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh theo quy định.

Dữ liệu muốn lên sàn phải chứng minh được “lai lịch”

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là dữ liệu không thể tùy ý đưa lên sàn để mua bán. Dữ liệu, sản phẩm và dịch vụ về dữ liệu phải có nguồn gốc hợp pháp, được chứng minh bằng hồ sơ, tài liệu về quá trình thu thập, tạo lập hoặc nhận chuyển giao quyền khai thác, sử dụng.

Đồng thời, đối tượng, nội dung, phương pháp và quy trình tạo ra dữ liệu phải minh bạch, tuân thủ pháp luật và được tổ chức kinh doanh dịch vụ sàn dữ liệu kiểm tra, đánh giá.

Các điều kiện hoặc hạn chế liên quan đến việc lưu thông, sử dụng dữ liệu cũng phải được bên bán công bố rõ trong hồ sơ niêm yết. Đáng chú ý, dữ liệu được giao dịch phải không thuộc trường hợp bị pháp luật cấm giao dịch.

Về kỹ thuật, dữ liệu phải có định dạng phù hợp, phổ biến, có khả năng đọc, khai thác và xử lý bằng máy. Nếu cung cấp thông qua API, bên bán phải có tài liệu hướng dẫn kết nối, mô tả cấu trúc dữ liệu, phương thức xác thực, phân quyền và giới hạn khai thác.

Bên bán cũng phải công bố thông tin về chất lượng, độ chính xác, tính đầy đủ, mức độ cập nhật và những hạn chế của dữ liệu.

Muốn giao dịch phải có tài khoản, thanh toán qua hệ thống đăng ký

Nghị định cũng thiết lập cơ chế định danh đối với người tham gia sàn dữ liệu. Công dân Việt Nam và tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam có thể đăng ký tài khoản giao dịch thông qua tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên ứng dụng VNeID hoặc các phương thức khác do sàn cung cấp.

Tổ chức, cá nhân nước ngoài có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 cũng được áp dụng quy trình tương tự. Trường hợp chưa có tài khoản định danh điện tử, họ phải thực hiện quy trình xác minh riêng và cung cấp hồ sơ pháp lý theo quy định.

Đặc biệt, người tham gia còn phải mở tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán hoặc sử dụng ví điện tử thuộc danh mục được sàn dữ liệu công bố. Mọi giao dịch dữ liệu, sản phẩm và dịch vụ về dữ liệu trên sàn đều phải thực hiện thông qua tài khoản giao dịch và tài khoản thanh toán đã đăng ký.

Đặc biệt, việc giao dịch không được làm lộ, lọt bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân, dữ liệu hạn chế tiếp cận hoặc dữ liệu không được phép chia sẻ. Bên cung cấp cũng phải chứng minh được quyền cung cấp, quyền khai thác, sử dụng và quyền giao dịch đối với dữ liệu.

Nghị định có hiệu lực từ ngày 25/9/2026.