Việt Nam sắp có thêm di sản thế giới được UNESCO công nhận, là 6 ngọn núi ‘đặc biệt nhất cả nước'

Ngũ Hành Sơn sở hữu hệ giá trị nổi bật về văn hóa, lịch sử, địa chất và cảnh quan thiên nhiên, tạo cơ sở để Đà Nẵng nghiên cứu lập hồ sơ đề cử UNESCO công nhận là Di sản thế giới hỗn hợp.

Ngũ Hành Sơn là quần thể gồm 6 ngọn núi đá cẩm thạch (Thủy Sơn, Mộc Sơn, Kim Sơn, Thổ Sơn và Hỏa Sơn (chia thành 2 ngọn là Dương Hỏa Sơn và Âm Hỏa Sơn)), gắn kết với sông Cổ Cò, biển và hệ thống hang động tự nhiên. Năm 2018, danh thắng được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Đến năm 2022, hệ thống ma nhai với 78 văn khắc Hán - Nôm trên vách đá và trong hang động, có niên đại từ nửa đầu thế kỷ XVII đến thế kỷ XX, được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Ông Huỳnh Đinh Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng, đơn vị tham mưu lập hồ sơ, cho biết ý tưởng đề cử Ngũ Hành Sơn là Di sản thế giới được đặt ra trong quá trình xây dựng hồ sơ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Càng nghiên cứu sâu, các giá trị nổi bật của danh thắng càng được làm rõ.

Theo ông Thiện, Ngũ Hành Sơn hiện hội tụ 4 di sản, gồm Di tích quốc gia đặc biệt, Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương và 2 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia là làng nghề đá Non Nước, Lễ hội Quán Thế Âm. Đặc biệt, khu vực này từng là trung tâm Phật giáo xứ Đàng Trong từ thế kỷ XVI đến XIX, với 13 ngôi cổ tự, đồng thời sở hữu những giá trị đáng chú ý về địa mạo, địa chất và địa tầng.

Không chỉ có chiều sâu văn hóa, lịch sử, sự kết hợp giữa núi đá, hang động, sông Cổ Cò và biển còn tạo nên không gian cảnh quan đặc sắc, phản ánh quá trình kiến tạo địa chất. Đây là cơ sở để Đà Nẵng nghiên cứu khả năng đề cử Ngũ Hành Sơn theo các nhóm tiêu chí về văn hóa, thiên nhiên, tính xác thực và tính toàn vẹn.

Ngày 12/5/2026, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Công văn số 3896/UBND-SVHTTDL gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đề nghị cho chủ trương và hướng dẫn lập hồ sơ đề cử. Trong văn bản trả lời ngày 4/6/2026, Bộ lưu ý hồ sơ phải đáp ứng ít nhất 1 trong 10 tiêu chí xác định giá trị nổi bật toàn cầu của UNESCO; đồng thời yêu cầu địa phương tiếp tục làm rõ luận cứ khoa học, xác định lộ trình, nguồn lực và kinh phí thực hiện.

Theo định hướng ban đầu, khu di sản được nghiên cứu quy hoạch trên diện tích khoảng 120ha.

Trước đó, ngày 27/9, tại Hà Nội, trong buổi làm việc với ông Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới của UNESCO, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi đã trình bày định hướng xây dựng hồ sơ đề cử Ngũ Hành Sơn là Di sản thế giới hỗn hợp. Thành phố đồng thời đề nghị UNESCO hỗ trợ tư vấn xây dựng luận cứ khoa học, kết nối mạng lưới chuyên gia và hướng dẫn phân tích so sánh giá trị danh thắng ở quy mô toàn cầu.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Đà Nẵng sẽ tổ chức các tọa đàm, hội thảo khoa học với chuyên gia trong và ngoài nước để đánh giá toàn diện giá trị Ngũ Hành Sơn, từ đó lựa chọn phương án đề cử phù hợp: Di sản văn hóa thế giới hoặc Di sản thế giới hỗn hợp. Sau khi hoàn thiện cơ sở khoa học, hồ sơ sẽ được gửi xin ý kiến Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, làm cơ sở đề xuất đưa danh thắng vào Danh sách dự kiến của UNESCO.

Ông Huỳnh Đinh Quốc Thiện cho biết quá trình xây dựng hồ sơ hoàn chỉnh là chặng đường dài, với thời gian nhanh nhất khoảng 5 năm, chia thành 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu là hoàn thiện báo cáo tóm tắt để đưa Ngũ Hành Sơn vào Danh sách dự kiến; giai đoạn hai đăng ký tham gia cơ chế Quy trình tham vấn ban đầu và đánh giá sơ bộ; giai đoạn ba hoàn thiện hồ sơ chính thức cùng kế hoạch quản lý để trình Ủy ban Di sản thế giới thẩm định.

Một thuận lợi quan trọng là danh thắng đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch tổng thể tại Quyết định số 822/QĐ-TTg ngày 11/7/2023. Theo ông Thiện, đây là cơ sở để địa phương triển khai giải tỏa các hộ dân trong vùng lõi, thực hiện các hạng mục về cảnh quan và hạ tầng, hướng tới hoàn thành thủ tục đề cử trước năm 2030.

Chủ tịch UBND phường Ngũ Hành Sơn Nguyễn Hòa cho biết chủ trương lập hồ sơ đề cử Di sản thế giới mang lại niềm kỳ vọng và tự hào lớn cho người dân địa phương. Phường cam kết phối hợp cung cấp tư liệu, hỗ trợ công tác nghiên cứu; đồng thời kỳ vọng danh hiệu UNESCO, nếu đạt được, sẽ mở ra cơ hội gắn kết hiệu quả hơn giữa bảo tồn di sản và phát triển bền vững tại Đà Nẵng.